Акадэмія кіравання пры прэзідэнце рэспублікі беларусь інстытут дзяржаўнага кіравання



Дата канвертавання15.05.2016
Памер34.3 Kb.
АКАДЭМІЯ КІРАВАННЯ ПРЫ ПРЭЗІДЭНЦЕ РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ

ІНСТЫТУТ ДЗЯРЖАЎНАГА КІРАВАННЯ

індывідуальны залік



ТЭОРЫЯ І ГІСТОРЫЯ ДЗЯРЖАВЫ І ПРАВА

РАЗВІЦЦЁ МЯСЦОВАГА САМАКІРАВАННЯ Ў ВЯЛІКІМ КНЯСТВЕ ЛІТОЎСКІМ

ГРАМАДЗЯНСКАЕ ПРАВА І ПРАЦЭС, ГАСПАДАРЧАЕ ПРАВА І ПРАЦЭС

УЛАСНАСЦЬ ЯК ЭКАНАМІЧНАЯ І ПРАВАВАЯ КАТЭГОРЫЯ

Хвацік Яраслаў Васільевіч, 3 курс дзеннае аддзяленне

8 029 204 67 27

МІНСК, 2008



Развіццё мясцовага самакіравання ў Вялікім княстве Літоўскам.

У пачатку жадаў бы адзначыць, каб лепш зразумець прыроду і прынцыпы пабудовы сістэмы дзяржаўнага кіравання, мы павінны разгледзець гістарычныя аспекты развіцця дзяржаўнай сістэмы.

Разглядаючы пачатак станаўленні мясцовага самакіравання, варта адзначыць два асноўных моманту: развіццё мясцовых традыцыі кіравання і аказанне ўплыву агульнага развіцця дзяржаў Еўропы. Трэба падкрэсліць тое, што на тэрыторыі Беларусі з даўніх часоў існавалі традыцыі самакіравання (напрыклад, Полацкае веча). Да пачатку 16 стагоддзі мясцовыя органы самакіравання ў асноўным узначальвалі мясцовыя князі, намеснікі. Некаторыя пытанні вырашаліся на ўзроўні іх памагатых (ключнікі, леснікі і іншыя). Найболей важныя праблемы абмяркоўваліся на мясцовых вечах, копах і гэтак далей. Але трэба адзначыць, што не існавала нейкі адзінай сістэмы мясцовага самакіравання ў Вялікім княстве Літоўскам (далей ВКЛ).

З 16 стагоддзя з'яўляецца сістэма кіравання. Была праведзеная ў 1564-1566 гадах адміністрацыйная рэформа, якая дакраналася парадку мясцовага самакіравання. Тэрыторыя ВКЛ была падзеленая на 13 ваяводстваў і 30 паветаў (якія ўключалі ў сябе воласці, гарады, сёлы). У выніку гэтага пераўтварэння з'яўляецца выразная іерархія кіравання. На чале ваяводствы стаяў ваявода, які валодаў усёй поўнасцю ўлады на адпавядай тэрыторыі. Ён прызначаўся Вялікім князем і Радай. Па традыцыі кандыдатуру падбіралі такую, якая валодала дастатковым аўтарытэтам сярод прадстаўнікоў мясцовых шляхцічаў. Лічу, такі падыход дазваляў пазбегнуць канфліктаў пры рэалізацыі ўладных паўнамоцтв. Адной з самых галоўных асаблівасцяў мясцовага самакіравання ў ВКЛ было наяўнасць сеймікаў – саслоўна-прадстаўнічага органа. Так, ён быў вузка прадстаўлен (у яго маглі ўваходзіць самыя сумленныя і высакародныя мясцовыя феадалы). Але менавіта гэты орган заклаў аснову наступнага развіцця мясцовых органаў самакіравання. На сейміках штогод усталёўвалі памер падатку, прызначалі некаторых суддзяў, выбіралі прадстаўнікоў у Сойм. Правы такіх сеймаў былі замацаваныя ў Статуце ВКЛ 1566 гада. У цэлым можна зрабіць выснову, што такі падыход дазволіў мясцовым шляхцічам рэальна ўплываць на палітычнае жыццё іх рэгіёнаў. Усе гэта заклала традыцыі наступнага развіцця самакіравання на тэрыторыі Беларусі.



Варта асобна разгледзець развіццё самакіраванне гарадоў. Яно праходзіла досыць інтэнсіўна. Гэта адбывалася па шэрагу чыннікаў. Па-першае, гарады з развіццём гандлю і рамеснай вытворчасці становяцца культурнымі, палітычнымі і эканамічнымі цэнтрамі рэгіёнаў. Па-другое, моцны ўплыў агульнаеўрапейскай тэндэнцыі распаўсюджвання Магдэбургскага права (прывілей мясцовага самакіравання). Па-трэцяе, сама дзяржава было зацікаўлена ў пабудове эфектыўнага механізму самакіравання гарадоў (падвышэнне абараназдольнасці гарадоў). У ВКЛ шырокае распаўсюджванне атрымала Магдэбургскае права - Брэст (1390), Гродна (1391), Мінск (1499) і гэтак далей. Лічу, што менавіта эканамічныя тэндэнцыі выклікалі пашырэнне самакіраванне ў гарадах. Ды і дзяржава, было, зацікаўлена ў багатых і квітнеючых гарадах, бо яны прыносілі сталы высокі падатак. Акрамя таго, жыхары гарадоў з Магдэбургскім правам бралі на сябе абавязанні па рамонце і абнаўленню абарончых будынкаў. Да таго ж такія гарады мелі магчымасць праводзіць больш гандлёвых кірмашоў, што вяло да інтэнсіўнага развіцця і пашырэння горада.

З вышэйсказанага можна падкрэсліць некаторыя важныя моманты. Па-першае, ВКЛ працягнуў традыцыі мясцовага самакіравання больш ранняга перыяду. Па-другое, ВКЛ не адставала ад сучасных тэндэнцый еўрапейскага развіцця самакіравання. Гэта сведчыць аб развіцці ВКЛ, як еўрапейскай дзяржавы. Па-трэцяе, развіццё самакіравання вяло да эканамічнага ўмацавання рэгіёнаў. Гэта дазволіла ВКЛ заставацца сучаснай дзяржавай з развітой прававой базай, якая лічылася адной з самых прагрэсіўных такога часу. Усё гэта дазволіла закласці традыцыі самакіравання на тэрыторыі Беларусі.


База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка