Галіна Крук / Галина Крук (нар у 1974 г. ў ў Львове) Паводле адукацыі – філолаг-мэдыевіст, абараніла дысертацыю на тэму: «Украінскае нізавое барока: паэтыка стылю і жанру»



Дата канвертавання19.05.2016
Памер75.25 Kb.




Галіна Крук / Галина Крук (нар. у 1974 г. ў ў Львове) Паводле адукацыі – філолаг-мэдыевіст, абараніла дысертацыю на тэму: «Украінскае нізавое барока: паэтыка стылю і жанру» (2001). Аўтарка паэтычных зборнікаў «Вандроўка ў пошуках дому» («Мандри у пошуках дому», 1997), «Сляды на пяску» («Сліди на піску», 1997), «Твары не на фотаздымку» («Обличчя поза світлиною», 2005).

Схаваўшы ў малое вялікае

Вершы
* * *
схаваўшы ў малое вялікае,

яна заўсёды трасецца на мытні,

сціскае валізу з налепкамі

ліпкімі ад страху пальцамі:

раптам нехта з іх возьме й прыгледзіцца да яе больш уважліва,

спытае патрабавальна:

– што, дзяўчо, ў цябе там усярэдзіне?

хваляванне здае яе, як шклатару,

здаецца, што ўсе яны,

як на рэнтгене, бачаць у ёй прыхаванае:

гэту скіфскую бабу з пляскатымі грудзямі старэчымі,

гэты корд, увагнаны ў душу, з дзяржальнам інкруставаным,

гэты свавольнай пасмай прыкрыты

лік іконнае Багародзіцы,

гэтыя запхнутыя глыбака ў памяць

рукапісы з выцвілымі статутамі, паўстатутамі

і раскошнымі (для знатака) маргінэсамі…

гэтыя кірылічныя літары, для іхных вачэй атрутныя,

і – толькі не гавары яе маме –

жыццёвага досведу цяжкія наркотыкі,

кішэнны вібратар, мама-анархія,

перакананне, што тэрарысты маюць таксама рацыю,

забароненая літаратура: ад «перверзіі» да «парнаграфіі» –

як усё гэта ўпісаць ёй у мытную дэкларацыю?

* * *
Адной ранняю восенню,

калі назольныя мухі думак

не змогуць дабудзіцца цябе на золку,

на гэтым апошнім плацдарме сну,

з якога ўжо няма куды адступаць,

ты азірнешся на ўсё гэта,

нібы пабачыўшы ўпершыню:

дамок на ўзвышшы

ўвесь парослы дзікай лазою

і расхрыстанымі хрызантэмамі,

аскетычны ложак,

які памятáе ўсе прамоўленыя тут малітвы,

складаны чалавек за сцяной,

з якім не склалася…

прызнай сваю паразу,

прызнай нарэшце сваю паразу!

гэтай раненай восенню,

якая, нібы змагар, што адстаў ад сваіх,

знясілена цягне за сабой крывавы след –

падалей ад людзей,

падалей ад іх асіплага радыё,

якое раз у гадзіну перадае навіны з лініі фронту,

падалей ад лініі фронту,

якая ніколі не бывае прамой, як далягляд,

якая заўсёды ламаная,

як мова на акупаванай тэрыторыі,

як кардыяграма твайго сэрца,

якое яшчэ б’ецца само з сабою

за права не біцца

* * *
сніцца мне бамбасховішча на ваколіцы памяці.

апошняе, што захавалася са школьных урокаў ваенкі

– вайны больш ніколі не будзе, – казала настаўніца,

але кожны з вас, дзеці, павінен памятаць:

у выпадку ядзернага выбуху,

ужывання зброі масавага паражэння

ці іншага казусу

трэба спускацца ў бамбасховішча, пазбягаючы панікі,

браць з сабою толькі неабходныя рэчы, нічога лішняга,

цёплую вопратку, на выпадак калі вайна пратрывае да холаду, –

бамбасховічы, каб жа вы, дзеці, ведалі, не ацяпляюцца

– а хіба нам і так там не будзе горача? –

кідаў хтосьці з «камчаткі» дасціпную рэпліку

– а цябе, Грынавец, могуць туды не пусціць увогуле,

месца хопіць не ўсім,

запасы вады і прадуктаў абмежаваныя...

я ўжо ведаю,

ў гэтым армагедоне не ўдасца пазбегнуць панікі,

колькі дзяцей затопчуць

на спуску ў апошняе бамбасховішча?

не ўяўляю сабе, як, Божа, ты будзеш рабіць выбарку, –

кожны дзесяцітысячны?

кожны мільённы?

а як жа пагрэшнасць?

я веру, што абыдзецца без дыскрымінацыі

па поле, па расе, па веравызнанні,

хочацца верыць...

колькі глыткоў паветра кожнаму з іх дастанецца,

пакуль яны будуць чакаць свайго deus ex machina...

– кожны клас, – казала настаўніца, –

трымаецца свайго настаўніка

і яшчэ раз паўтараю, не насіцца ў праходах між нарамі,

мець пры сабе ў нагруднай кішэньцы бірачку з іменем,

напісаным каліграфічным, а не такім, як у цябе, Федчанка, почыркам...

навошта? – здзіўляюся я дагэтуль,

відаць, для таго, каб анёлы

якія будуць выносіць душы (бо ніхто так напраўду не выжыве)

каб анёлы ў белых шатах з чырвоным крыжом

(і паўмесяцам?)

каб анёлы ведалі, як, малы, да цябе звяртацца...

* * *
зрэдку да мяне заходзіць чачэнка-смяротніца,

сядае за стол і мы доўга гутарым пра дзяцей,

бо пра што яшчэ могуць быць размовы ў жанчынаў

з такімі прасветленымі тварамі

– учора мой упершыню спытаўся пра смерць, – кажу я, –

і я блытана спрабавала патлумачыць яму, чаму...

– мой мяне разумее без тлумачэнняў, – кажа яна, –

ведаеш, яны цяпер так хутка дарастаюць

да першага стрэлу...

– як да першага прычасця, – думаецца мне,

але гэта ўжо з нашай – soft-версіі – вечнасці

мы так часта спрабуем выхаваць нашых сыноў лагоднымі,

што яны ў рэшце рэшт паміраюць ад страты годнасці

– à la guerre comme à la guerre, –

кажа яна з досведу сваёй французскай філалогіі

і чачэнскай гісторыі,

і мне няма чым запярэчыць з досведу сваёй украінскай,

абцяжаранай недарэчнымі памяншальна-ласкальнымі суфіксамі

і суцэльнымі знакамі мяккасці

мы так рупліва вучым нашых сыноў паліткарэктнасці,

што яны ў рэшце рэшт паміраюць ад ніякаватасці

– свет не пакідае нам іншага выйсця, –

кажа яна развітваючыся,

і я папраўляю яе валасы, што выбіліся,

раскошныя чорныя валасы

пад дабротнымі вайсковымі ботамі –

пройгрышная роля маці

ў касавым расійскім мюзікле

* * *
нiхто не скажа табе каханая

калi ты блукаеш пакоямi –

правiльнымi прастакутнiкамi

з адных задушных кутоў бяссоння ў iншыя

праз морак схапiўшыся за галаву замарочаную

ты пытаеш сябе рытарычна –

калi гэта ўсё ўрэшце скончыцца?

чаму нат падобная да

крамянога мурына музыка

плечы нiяк не працiсне

ў сэрца тваё растахканае?

нiхто не цалуе голасу твайго на выхадзе з вуснаў,

на кроў закусаных

голасу голага

нiхто не згадае

нiхто не пазвонiць у дзверы

нiхто не памрэ ад тугi

хiба што кветкi на падваконнi праз месяц пасохнуць

хiба што вецер з часам акно разаб’е незачыненае

хiба што суседскія дзецi праз год прыйдуць спяваць шчодры вечар

* * *
Часам нат удаецца прыўзняцца

на некалькi цаляў над брукам

i мякка гайдацца ў паветры

так дзецi

пускаюць па ветры паветраных цмокаў

i мараць ляцець i

заўсёды здараецца ўпасцi балюча

i двойчы

й са свiстам зрываецца шчасце дзiцячае

з верхняе ноты

што iм застаецца тады – шпрыцы

цэлафан

цыгарэты


цырозы

цэйтноты


цi цноты й пякноты

цi кут


цi пакуты й цыкута
а часам бывае мы звешваем ногi з iржавае хмары

i пальцамi водзiм па iх мурашыных маршрутах


Шансон на два куплеты з пройгрышам


два куплеты i пройгрыш

карусель


таго-што-было-раней non stop

штокола за кiмсьцi навек зачыняюцца дзверы

з iржавым iржаннем

бязногiя конiкi рвуцца да прэрый –

навыперадкi

два куплеты i пройгрыш

вачыма лыпаючы

два куплеты i пройгрыш

даганяючы зад наперадзе

працягнi мне руку

кiнь мне ласо свайго погляду

хто ж нас зрабiў такiмi безнадзейна далёкiмi

хто ж нас задумаў такiмi без шансаў пройгрышнымi

на гэтай кружэлцы заезджанай

два куплеты i пройгрыш –

дзе нат каханне пакiнуць здольнае толькi драпiны


* * *
Суседскі пад нульку голены хлопчык з дзяцiнства твайго

так i не вырас,

нягледзячы на час,

што нясе нас усё далей ад тых берагоў.

Яго галава, стрыжаная на лета даваеннай машынкай,

не пакрылася зноў мяккiмi каштанавымi кудзеркамi

Не, ён не ўтапiўся,

паблiзу ж не было глыбокай ракi,

быў хiба час, якi млява цячэ, падмываючы берагi.

Яго мацi, забыўшыся, часта выходзiла на парог

клiкаць яго з вясёлых хлапечых забаваў,

з якiх так цяжка ў час вярнуцца дадому, –

i ён не вяртаўся.

Нават уночы.

Нават узiмку.

Нават калi ты зусiм вырасла i заўважыла раптам,

што твайго сына завуць гэтаксама.


* * *
тонкая светлалосая дзеўчына кажа табе:

пачакай,
пакуль сцiхне дождж

на старой кружэлцы з заезджанымi дарожкамi,

што вядуць у адным кiрунку

й нiколi наўпопяць

i ты чакаеш,

не гладзiш яе залацiстае рунi,

не iрвеш кiславатага вiнаграду

яе няўмелых цалункаў,

не кажаш:

маленькая ты мая светлакосая,

той дождж называецца час...

падышоўшы ўскрай блiзка да твару яе,

ты заўважаеш шчылiны, праз якiя

яна ўсё глыбей занураецца

у сябе

гэтым часам кружэлка, нiбы Сізіф,



перакотвае кожную кроплю

пустыняю сэрца

безвыходнымi вулкамi рук,

глухiмi задворкамi галасоў

i тут жа пакiдае вас

разгубленых i пастарэлых

пасярод пустой трасы на Эмаўс

i робiцца цiха-цiха па той бок дажджу


Пераклад з украінскай Марыі Мартысевіч.

© Галина Крук, 2009

© Марыя Мартысевіч, пераклад, 2009.


prajdzisvet.org




База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка