Гданьск пачынаецца ў наваградку пралог як заўсёды, сонца мела



старонка3/4
Дата канвертавання15.05.2016
Памер0.5 Mb.
1   2   3   4

Гарадзкая электрычка


Йдзе праз Гдыню, Сопат, Гданьск.

Досьвед пераймаць паволі

Ці ня час? Пара даўно.

Вось скажы, каштуе колькі

Мэтр сталічнага мэтро?

Чалавек спрактыкаваны

За цябе падлік правёў:

Дваццаць тысяч недраўляных

Неайчынных нерублёў!

Нават і лічыць нялоўка.

Вось каб я там кіраваў:

Мінус мэтр – двухпакаёўка.

Ў цэнтры. З мэбляю, ага?

Не, замнога не грашыў бы.

Скараціў бы я працяг

На паўмэтры. Ўзяў машыну

І бэнзын на паўжыцьця!

Вось дзяржава хвацкай лапай,

Бы ў прывабную мішэнь,

Так і цэліцца патрапіць

Да народу у кішэнь.

Мо’, ёсьць лепшым паратункам,

Чымсь паўгораду ўскапаць,

Ўсю рэспубліку чыгункай

Апярэзаць? Эх, чакаць…
Не забыўшыся – бо схопяць! –

Два квіткі пракасаваць,

У Паток Каменны, ў Сопат

Электрычкаю ляцяць.

Толькі вось якое гора:

За вакном, як ні глядзі,

Ані кропелечкі мора! 28

Балтыка, ты дзе?! Адзін

Знак, што горад – порт вялікі:

Сплаўня. Нібы апантаны,

Да вакна Андрэйка ліпне:

- Карабель! Вунь там! Вунь там!

Ты не бачыш? Вунь, чырвоны!

Паміж кранамі… Але

Міма шпарка мчаць вагоны.

- Ты хоць бачыла ці не?

- Так, - задумліва Аленка

Паківала галавой.

Ці то кран такі маленькі,

Ці караблік – божа ж мой!
Кэмпінг нумар дзевятнаццаць” –

Па-над брамаю зіхціць.

Тры хвіліны дабірацца

Ад чыгункі. Перажыць

Чвэрць гадзіны ўладкаваньня

(Пашпарт здаць, намёт узьвесьці)

І – на мора. У чаканьні

І хвіліны не правесьці!

- Мора – лепш за ўсё на сьвеце!

Вось убачыш, так ці не!

Чуеш пах - салёны вецер!

- Можа, насмарк у мяне…

Ды ня злуйся ты, я веру.

Проста ты ўжо бачыў сам…

Вось і пляж.Пяшчаны бераг -

Мэтраў сорак паласа –

Шэры ў напаўзгаслым сьвеце,

Безьліччу сьлядоў зьвязаны.

І халодны церпкі вецер

Валасы шпурнуў назад: 29

Паглядзі. Адкрытым вокам,

Сэрцам гулкім. Не вада

Набягае з таго боку,

Дзе нічога не відаць -

Моц прыроды раўнадушна

Дыхае, нібы праз сон.

Цэлы сьвет яму – падушка.

І наперадзе – вякоў

Непазначаная безьліч.

І не усьвядоміш ты,

Скуль бярэцца гэта веліч

Ў той жа Н2О-вады,

Што пад ботамі у лужах,

Што у студні пад вакном,

У сьнягох зімовай сьцюжай

І у шклянцы з малаком,

Ў нараджаючайся клетцы…

Ў ёй – пачатак і працяг,

Быццам непазьбежнасьць сьмерці

Дзеля кожнага жыцьця… 30



Ты гадзіну ногі студзіш,

Там – сэкунды не прайшло.

Бо яно заўсёды будзе

І яно заўжды было.

І павер, яно плявала,

Ёсьць ты ўвогуле ці не,

Многа ты пасьпеў ці мала,

Ці узьняўся ты з кален,

Ці данёс, ці кінуў крыж свой,

Не стрымаўшы свой абет –

Не заўважаш, як заліжа

Твой апошні зыбкі сьлед.

Бачыш, гулка льецца міма.

Бачыш, круглая Зямля…

- Балтыка, прабач, не піва, -

Вымавіла, спакваля

Аціраючы салёных

Кропляў тонкія сьляды,

І пакрочыла паволі

Зь цёмнай хвалістай вады.

- Што, дадому?

Так, дадому.



- Вось табе і мора. Як,

Спадабалася?

Вядома.



- І уразіла.

  • Ну, так.

Пасьміхнуўся наш Андрэйка.

Эх, да ранку дачакаць!



Вось паплаваеш, Аленка,

Што тады пачнеш сьпяваць!”

31

Добра на ноч апраніся,

Абгарнісь, чым Бог даслаў,

Да сьпіны сьпіну прыцісьні,

Каб і холад не дастаў.

Чуйна сьпіць Аленка. Раптам

Гул матора, бляск сьвятла

Проста ў вочы. Крокі шпарка…

Галасы… Але няма

Паратунку! Паміж лесу,

Ці уздоўж дарогі, дзе

Быў прытулак, нехта ўлез у

Іх маленькі сьвет. Гудзе

Проста побач танк ці трактар,

Сьвеціцца намёт наскрозь…

Што рабіць, як гэта раптам

Злодзей?.. Сьпіць Андрэйка. Вось

Набліжаюцца… Аленка

Сьцялася у камячок,

Ціха тузае Андрэйку:

Нехта… там… да нас… Ды чорт

Не дабудзіцца Андрэя,

Калі тай засьне. Дарма!

А Аленка разумее:

Небясьпекі-та няма!

Проста з кэмпінгу зьяжджае

Іх учорашні сусед.

Мабыць, справы з ранку мае.

Сьпі, Аленка. Хутка сьвет

Прачынацца будзе. Ўстане

Сонца з мора: до’ ўжо спаць!

І Андрэйка на сьняданьне

Будзе мяса замаўляць…

І хутчэй, хутчэй на бераг,

Да агромністай вады. 32

Лепш да хваляў менш даверу!

Гоніць іх туды-сюды

Не бязглуздая упартасьць –

Прага зь кімсьці пагуляць:

Мора здатнае на жарты

Як малое кацяня!

Сядзеш у ваду па плечы -

Плешчацца пад барадой,

Лашчыцца: што за сустрэча!

Раптам – раз! І з галавой

Ахунае. Адпляваўся –

Як нічога не было,

Быццам выпадкова сталась.

Зазяваўся – раз! І зноў…

А яшчэ з вялікім густам,

Далікатна, як магніт,

Як пачне цягнуць насустрач

Новым хвалям з глыбіні –

Не адчуеш глазамерам,

Непрыкметна, крок у крок,

Аж пакуль пабачыш бераг

Ніткай тонкаю здалёк.

Калі нават ёсьць там людзі,

Твая доля не відна.

І тады гукай: “Ратуйце!” –

І кіруй сабе да дна,

Бо ў халоднай шэрай глыбі,

Дзе прамень даўно ўжо згас,

Зачакаліся ўсе рыбы

Пачастунку. Ў гэты раз

Здолеў ты вярнуцца? Добра,

Пажартуе зь іншым кім.

Мора ўсіх чакае доўга.

Нехта застаецца зь ім… 33
Пакупаўшыся на славу –

Мора! Як не пахваліць! –

Падалісь па новых справах:

Паглядзець на караблі.

І пакуль яны чакаюць

Электрычку (то нядоўга!)

Наш Андрэй ізноў чытае

Курс “Зь гісторыі судоў”.

Гдыня – гэта ж побач, блізка,

Мо’ даляр ў вадзін канец.

- …“Дар Поможа” каля пірса

Спачывае… (наш хлапец

Трызьніць і удзень і ўночы,

І, паслухаўшы яго,

Толькі дурань не захоча

Бачыць сам…) Амаль бягом

Рушылі да морвакзала.

А натоўп – не прапіхнуць!

- Эх, шкада, што грошай мала:

У Балтыйск бы махануць

На пароме!

- Калі ласка,

Шлях абрусам, мілы мой.

Толькі дзе ж ты возьмеш пашпарт?

Тут Расея – за мяжой!

- Гэтая краіна вабіць!

Мабыць, рай ўсё ж недзе тут:

У Расею нельга трапіць,

І з Расеі не дадуць

Проста так сюды падацца.

І калі ужо у нас

Вольна будзе выбірацца

Не ў Маскву, а ў Эўразьвяз… 34



- Ты скажы, ці ж гэта можна

Не кахаць? Вунь там, глядзі,

Ля прычала. “Дар Поможа”!

Ветразьнік памерам з…

Невялічкую “хрушчобу”,

Можа, крышку карацей.

- На такім абмераць глёбус -

Пару дзён!

А я б хацеў…



Лепшым ці ня ёсьць заняткам

Ў моры працаваць і жыць…

- Ты – марское кацянятка

Ў паласатае душы!

Ды і я таксама, мабыць,

Буду з кацянят марскіх.

Бо інакш чаго так вабяць

Крылы ветразяў касых! 35

Паказаў Аленцы Гдыню

Наш Андрэй, наколькі мог.

Паглядзелі і марыну:

Яхтаў там – нібыта блох,

Як людзей на пляжы побач.

Па хот-догу набылі

(Кашу маслам не пашкодзіш!)

І на базу падалісь.

- Добра пагулялі. Годзе

Ўжо. Пара і адпачыць.

Ўвечары з табою пойдзем

Хвалі паглядзець на пірс!

- Добра, пойдзем. Ды прабач мне,

Мо’ ня ведаю чаго:

Ўдзень жа хвалі лепей бачны?

- Так. І платны уваход!
Вось і цемра.

- Спаткі хопіць!

Восем зь нечым, так лічы.

Невялічкі горад Сопат,

А прыгожы уначы!

Асаьліва яркі цэнтар:

Ад нэонавых рэклям –

Хоць чытай сабе газэту,

Дулю даўшы ліхтарам.

А народу – быццам сьвята.

Але месца ўсім стае:

Побач – два кінатэатры,

Безьліч бараў і кафэ.

Для малых і несьвядомых,

Страўнік чый праблем ня меў,

Дзьверы расчыніў “Макдональдс”

(Гэтым не зьвясьціся,не!). 36

Вось і брама, што да пірсу

Прывяла. А вось табе

Пані-кантралёр ля выйсьця.

Ўсе квіткі ашчадна рве

- Па чатыры злотых. Разам

Восем. Два даляры. Йдзем,

Ці дадому? – Не, да касы!

Колькі ж мы разоў жывем!

- А! Я зразумеў нарэшце,

З-за чаго квіткі купляй.

Тут у іх мясцовай песьні

Штогадовы фэстываль!

- Вось! Культурная праграма.

Недарма, выходзіць, з’езьдзім, -

І пайшлі на пірс скрозь браму,

Каб убачыць хвалі. Недзе

Каля Гдыні, каля Гданьску,

На ўзьбярэжжы, на касе -

Маякі. Успыхнуць, згаснуць.

І бясконца. Пакрысе

Набірае моцы вецер.

Хваляў цёмных чарада

Раптам белым перарвецца.

Завіхурыцца вада,

Перагнаўшы, ўніз кульнецца,

Быццам міксэрам зьбівае,

І на грабяні нясецца

Пена ашалелых хваляў.

Балтыка – душа жывая,

З моцным раўнамерным гукам

Цяжкай лапай б’е у сваі,

Дасягаючы прыступак…

- Фэстываль глядзець ня пойдзем?

- Там, відаць, ужо канец. 37

Адсьпяваліся і годзе.

Ўсё адно не зразумець.

- Дык дадому, бо замерзьнем.

Выкідай ужо квіткі.

- Пачакай, тут пішуць нешта.

Пачытаем, добра?

Кінь!



Што карыснага там могуць

На квіточку напісаць?

- Мне цікава польскай мовы

Самастойна паспытаць!-

Пад ліхтар Аленка стала.

Жмурыцца, бы ў мікраскоп,

Вуснамі варушыць…

- Мала

Разумею, толькі што

(Я магу і памыліцца,

Ты ў нас больш спрактыкаваны)

Тут бясплатна “дужа піцца”

І бясплатна піва збан!

Так ці не? – Андрэйка лоўка

Выхапіў квіток. – Але!

Піцца-хат” нам адмыслова



Прапанову выдае:

Калі мы у іх замовім

Піццу, маем цьвёрды шанец

На халяву зьесьці столькі ж

Ці бясплатна піва збанец.

- Дзе шукаць гэту кантору?

(А ўжо ж выкінуць хацеў!)

- “Піцца-хат” – як той “Макдонаальдс”,

Толькі фірмы KFC.

Трэба той, што размясьціўся

Ў Гдыні, Сопаце ці Гданьску… 38

- Ну, Андрусь, ты пагадзіўся,

Што мы заўтра робім зранку!

Зранку, павітаўшы мора

І абсохнуўшы крыху,

Падаліся ў Гданьск, у горад -

Порт. Праграма – пад страху:

Пабываць у кніжнай краме

(Спальнік – до’ ўжо, набылі),

Шмат дзе сфоткацца на памяць,

Порт пабачыць, караблі,

Прагуляцца, падзівіцца

І, вядома ж, адшукаць

Месца, дзе халяўнай піццы

Могуць даць пакаштаваць.

У “Макдональдсе” пыталі,

Запыталі ў KFC,

Ў гандляроў, што працавалі

Ля вакзала: дзе? А?! Дзе?!?

Гістарычны цэнтр аббеглі,

Колькі вуліц абышлі

Ды завулкаў перасеклі –

Піцца-хата” не знайшлі.



- Так, пад’елі піццы з півам,

Ажно пуза да зямлі.

Трэба ж быць такім шчасьлівым.

Дзе тут порт і караблі?

Лёгіку на узбраеньне

Ўзяўшы, рушылі паўз плот

Сплаўні. Неўзабаве стрэлі

Й указальнік “НОВЫ ПОРТ”.

Крок прыбавілі (бо йшлі ўжо

Больш як сорак пяць хвілін,

А да мора і ня выйшлі,

Мора – хоць бы знак адзін…), 39

Ўправа рушылі адважна.

І адкрылася ім зноў

Пэрспэктыва няабсяжных…

Так, асфальтавых шляхоў!

Але ж накірунак верны?

Стрэлцы трэба давяраць?

Ўцягвае Андрусь паветра

Носам. Мора не чуваць.

Колькі йшлі – лічыць забылі.

Толькі ногі і жывот,

Мабыць, добра палічылі.

Дзе ты, дзе ты, новы порт…

І наперадзе бліснула

Мэтраў некалькі вады.

Рэчка ў Балтыку зьвярнула?..

- На бязрыб’е… йдзем туды.

Прыстань. Тумба для канатаў.

І навокал – ні душы.

Во патрапілі рабяты…

І пяром не апішы.

Бортам да прычала проста

Стала трошкі адпачыць

Oceania”. Матросаў



Не відаць. І што рабіць

Нашым хлопцу і дзяўчыне?

Дзе шукаць сапраўдны порт?

А ўжо трэба адпачынак

Даць нагам… Нялёгкі спорт

Пешая хада. Да мэты,

Да якой сапраўдны шлях

Невядомы. І пры гэтым

Не прымушаны ніяк

Дабівацца перамогі:

40

Хочаш – пашукай яшчэ,

Ці бяры у рукі ногі

І шчыруй дамоў… Цячэ

За хвілінаю хвіліна…

- Гэта судна збудавалі

Каб даследваць глыбіні.

Для навукі…

- Адшукалі

Нешта. Йдзем далей? – спакойна

Запыталася Аленка.

- Порт, дарэчы, не іголка,

Не такі ўжо і маленькі!

- Зараз дойдзем ужо хутка.

Столькі здолелі пратопаць!

- Калі б выйсьці да чыгункі,

Мабыць, недалёка й Сопат!

- Ты глядзі, вунь указальнік

На… Стакгольм і Капенгаген.

- Ды, падобна, мы да заўтра

Туды пешкі не патрапім.

- Не, пабачыць швэдаў зблізу,

Ўвогуле, было б выдатна.

- Трэба дробязь – эўравізу.

Без паперачкі - няздатны.

Новы порт – вось гэта, значыць.

Міжнародны новы порт.

Трансатлянтык там! Ты бачыш?

- Той маленькі цеплаход,

Што з кармы не згледзець носа,

Вышынёй у сем паверхаў?

Як жа там пачуць матросам,

Што сьвістаюць ўсіх наверх…
41

Папытаўшы у тутэйшых,

Як да цэнтру трапіць зноў,

Селі у вагон, і рэйкі

Прыцягнулі іх “дамоў” –

Да вакзалу. І ад цэнтру

Мэтрах, мо’, у пяцістах

Адшукаўся порт заветны,

Быццам бы раяль ў кустах.

Як эксьперт марское справы,

Добрым гідам стаў Андрусь:

Глянь налева, глянь направа

І пад ногі не забудзься…

Думалі у Сопат ехаць

Морам. Ды апошні рэйс

Адышоў хвілін за дзесяць

Да таго. – вось так і ўвесь

Дзень шанцуе, бы тапельцу!

Мо’ пад’есьці што набыць?

Бо зачыняць шапік, чэрці,

Покуль вернемся. Схадзіць

Трэба тут у супэрмаркет…

Шопінг! Хапнуць давялося



Літар сока ды кілбаскі.

І марозіва кіло.

(Бачылі у меншых дозах,

Ды натуры не схаваць:

Ў порцыях бы абышлося

Даражэй разы у два.

Эканоміка!) А селі

Есьці – і празь пяць хвілін

Уздыхнулі. Зразумелі:

Трэба госьць, ды не адзін.

Бо маральна цяжка зьнесьці

(Без лядоўні што ты зробіш!): 42

Не пакінеш. Трэба зьесьці.

І ня зьеш. Бо нельга. Лопнеш.

ВЯРТАНЬНЕ
Зранку вырашылі рушыць.

Па сьняданку склалі рэчы

І пайшлі разьменьваць грошы,

1   2   3   4


База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка