Хто шукае той знаходзіць



Дата канвертавання06.07.2016
Памер76.97 Kb.
Хто шукае - той знаходзіць

1

Град пабіў усё на полі,


сонца рэшткі дапаліла.
Супраць гэткай горкай долі
не паможа нават сіла.
Вёскі ўсе асірацелі,
зарабляць пайшлі мужчыны.
Хто застаўся, тыя елі
хлеб бульбяны ды з мякінай.

Гэта казка больш на праўду,


хоць і горкую, падобна.
Век яе не памінаў бы
пры жыцці сучасным, добрым.

Але каб мы лепш цанілі


тое ўсё, што зараз маем,
мы аб той страшэннай хвілі
і цяпер успамінаем.

Тры сыны раслі ў мамы,


тры сыны раслі ў таты.
Разумелі ўжо і самі,
што пара шукаць занятак.

Бо адкуль бацькі старыя


будуць браць для іх спажытак?
І суседзі гаварылі
ім пра гэта ўсё адкрыта.

Вось аднойчы, нейкім святам,


пры сняданні тата кажа:
- Бедна, хлопцы, наша хата
і нясмачна наша каша.

Ад адной худой кароўкі


малака ўсім не хапае.
Не памогуць нам гаворкі,
трэба рада тут другая.

Трэба вам ісці у людзі,


пабываць вам у народзе.
Хто пытае - той не блудзіць,
хто шукае - той знаходзіць.

Справа ясная, як сонца.


Спрэчак жадных быць не можа.
Падняліся зразу хлопцы
рыхтавацца ў падарожжа.

Сын старэйшы просіць тату:


- Дай пінжак ты мне ў дарогу.
Бачыш сам - халаднавата,
будзе ўсё ж мне дапамога... -

Усміхнуўся тата сыну:


- На, сынок, хоць ён апошні.
Больш работай грэй ты спіну
ля варштата ці на пожні. -

Сын сярэдні у матулі


на разжыву просіць так жа:
- Дай мядзяную каструлю,
есці ў ёй смачней насмажаць.

- Хоць адну каструлю маю, -


забяры яе з сабою.
Толькі ўсё ж табе параю:
спадзявайся не на тое.

Калі будзеш працавітым,


знойдуць людзі частаваць чым.
Будзе стол заўжды накрыты,
не спытаюць посуд матчын... -

Сын малодшы не пытае


у сваіх бацькоў нічога.
- А табе, сынок, якая
трэба з хаты дапамога?

- Калі вы дасьцё дазвол мне,


цвік адзін хацеў бы ўзяць я,
каб пра хату нашу помніць
і на вас не забывацца... -

Задзівіўся крыху тата:


вельмі просьба ўжо малая!
А браты смяюцца з брата:
«Галава яго дурная!»

- Што ж, сынок, - бацькі гавораць, -


мы табе ў тым не адмовім.
Выбірай які-каторы,
нас не ўспомні дрэнным словам...

- Я вось той вазьму, што вешаў,


кладучыся спаць, адзежу.
Для мяне ён самы лепшы,
будзе памяткай мілейшай!

Абцугамі цвік ён вырваў


на ўспамін і дапамогу.
А браты з усмешкай хітрай
паглядзелі на малога...

Развітаўшыся з бацькамі,


ў свет пайшлі ад іх сыны ўсе.
А малодшы, меншы самы,
на пагорачку спыніўся.

Шапку зняў і глянуў моўчкі


на сваю старую хатку,
дзе хусцінкай церла вочы
па сынах-вандроўцах матка...

Падышлі да раздарожжа.


Там спыніліся ўсе трое.
Кажуць большыя варожа:
- Сцежкай ты ідзі другою!
Мы усё ж ткі маем нешта:
я - пінжак, а ён - каструлю.
Хоць прадаць іх можна, зрэшты,
калі будуць плечы муляць.

А з цвіком - які ты дольнік?


Ён нічым не дапаможа.
- Што ж, браточкі, у наваколлі
многа сцежак і дарожак...

2

Меншы брат ідзе ад ранку.


Сонца стала на абедзе.
Бачыць - перад ім фурманка
па дарозе торнай едзе.

Раптам адляцела кола,


пакацілася з дарогі.
Вось схілілася дадолу,
чырканула, як нарогам.

Тут адразу коні сталі.


Злез фурман. А хто не злез бы?!
Толькі крэкча: «Крыху б сталі
ці кавалачак жалеза!»

Ані лесу, ані вёскі -


толькі поле ды каменне.
«Вось загвоздка дык загвоздка!» -
Стаў фурман у задуменні.

Падыходзіць хлопец: - Дзядзя!


Не гаруйце. Цвік я маю.
Зараз з вамі ўсё наладзім! -
І з кішэні цвік вымае.

- Толькі вас папераджаю:


цвік мне дораг, з роднай хаты.
Вам яго я пазычаю,
будзе ён назад узяты.

Засмяяўся падарожны:


- Хлопец, бачу, ты - гарэза!
Цвік аддаць, бясспрэчна, можна,
ў кузні знойдзем мы жалеза...

Падкацілі хутка кола.


Тым цвіком замацавалі.
Стаў ізноў фурман вясёлы:
- Ну, сядай, паедзем, малец!

Мы у кузні ўсё падправім.


А табе, сынок, падзяка!
Вельмі добра выйшла справа!
І дадумаўся б не ўсякі! -

Толькі ён крануў за лейцы,


коні зразу поўным ходам.
Так даехалі да месца
без ніякае прыгоды.

3

Кавалю маленькі клопат:


мерку зняў, адсек жалеза,
напаліў. У рукі молат -
і загвоздка ў вось палезла...

А малы ўсё разглядае.


Тут яму усё цікава.
Кажа: - Музыка якая!
Эх, і добрая ў вас справа! -

Засмяяўся майстар гучна:


- Гэта так табе здаецца!
Калі хочаш, стань падручным,
ёсць якраз пры мне і месца.

Сын ляжыць мой у бальніцы,


покуль выйдзе - ты пабудзеш.
А пачнеш пры мне вучыцца -
рамяство сабе набудзеш.

Будзе харч табе, кватэра,


дам і грошы за работу. -
Хлопец нават не паверыў.
Згоду даў з усёй ахвотай.

Ля мяхоў кавальскіх стаў ён,


ля кавадла памагае.
Працавіты хлопец, спраўны,
што пабачыць, што спытае.

Стаў каваць памалу дробязь.


А драбніц патрэбна многа.
Ён і вучыцца, і робіць,
на сваю ўзышоў дарогу.

Хоць не майстар, але можа


зарабіць кавалак хлеба.
А яму у падарожжы
большага пакуль не трэба.

Але скончылася рата,


трэба некуды падацца:
майстраў сын прыйшоў дахаты,
з бацькам стаў ізноў на працу.

Атрымаў хлапчына грошы,


даў падзяку за навуку.
Зноў пайшоў у падарожжа,
клунак свой узяўшы ў рукі.

4

Многа ён прайшоў ці мала -


хто тут лічыць або мерыць? -
Сонца ўжо на захад стала,
адчыніла ночы дзверы.

Бачыць хлопец: ля дарогі


невялікі дом якісьці.
А пры доме, ля парога,
дзед стаіць і куртку чысціць.

Нечакана куртка тая


з рук звалілася ў травіцу.
- Трэба вешалка б якая, -
кажа хлопец. Дзед сварыцца:

- Ад зямлі ўсяго тры пядзі,


а мяне вучыць прыйшоў ты!
- Мы, дзядуля, ўсё наладзім,
будзе месца для работы!

Хлопец цвік дастаў з кішэні,


камень зручны ўзяў на доле.
Цвік убіў ён у прысценне,
дзеда зразу задаволіў.

Той аж засмяяўся нават,


як на цвік павесіў куртку,
бо сваю закончыў справу
за адну ўсяго мінутку.

- Вось дык хлопец! Скуль ты гэткі?


Ну, зайдзі ж да нас у хату,
будзеш нашым госцем, дзетка.
Ты - не дрэнны памагаты! -

А у хаце гаспадыня


і вячэру згатавала.
Павячэраў хлопец з імі
не занадта і не мала...

Распытаў дзед падрабязна:


- Як, адкуль, куды, чаго ты? -
Быў адказ кароткі, ясны:
- Я іду шукаць работы...

- А рабіць што-небудзь можаш?


- Я каваль. Кую, што хочаш.
Засмяяўся дзед: - Ой, божа!
Насмяшыў мяне ты, хлопча!

Малады яшчэ ты дужа


падымаць у кузні молат.
Рамяство маё адужаць -
гэта іншая размова.

Я кравец. Вучыся шыць ты.


Заставайся жыць са мною.
Тут і цёпла, тут і чыста,
развітаешся з бядою...

Прапанове хлопец рады.


Працаваць пачаў на золку.
Не цяжкія ўсе прылады
у краўца: напарстак, голка.

Пры пачатку новай справы


не мінеш ніколі грэху:
то прышыў не так рукавы,
то няроўным швом праехаў.

Але ўсё ж даходзіць толку,


пазнае ўсё лепш работу.
Неслухмянай той іголкай
ён штаны ўжо шые з корту.

Сам кравец спачатку кроіў,


заглядаў на ўсе драбніцы.
А цяпер сваёй рукою
хлопец кроіць не баіцца...

Час мінуў так немаленькі,


ды бяда прыйшла аднекуль:
захварэў кравец старэнькі,
а пасля спачыў навекі...

Не паможаш тут слязою


і ніякім іншым чынам...
Развітаўся з удавою
і пайшоў у свет хлапчына.

Выдраў цвік ён свой з прысцення,


што прынёс сюды калісьці,
палажыў яго ў кішэню
перад тым, як з хаты выйсці...

5

Хлопец зноў прайшоў нямала,


трэба недзе і спыніцца.
Як на тое, набягала
з небакраю навальніца.

Бачыць ён такую справу:


з хаты выбегла бабуля
да сваёй бялізны жвава,
бо і ў хаце гром пачулі.

Ветрам цвік якраз зламала,


на якім канец вяроўкі.
Ухапіла, затрымала,
але мала ў гэтым толку!

Падбягае хлопец: - Будзе


вам, бабуля, дапамога!
Каб бялізну не забрудзіць,
цвік прыб'ю замест старога. -

Борзда цвік дастаў з кішэні,


падхапіў на доле камень
і забіў у вокамгненне
цвік той спрытнымі рукамі.

А пасля канец вяроўкі


заматаў, на вузел сціснуў.
- Вось уся вам і гаворка.
Пачынайце браць бялізну. -

Просіць юнака старая:


- Памажы насіць мне, хлопча.
Хлопец добра справу знае:
замарудзіш - дождж намочыць...

Гаспадыня пачастунак


для памочніка рыхтуе.
Кажа: - Вешай, хлопча, клунак,
бо у нас і заначуеш.

Гаспадар - шавец вясковы.


Пачалася ў іх бяседа.
А пасля і прапанова
за бяседай вышла следам:

- Бачу, што ты хлопец здольны.


Заставайся жыць у нас ты.
Ёсць якраз варштацік вольны,
насукаем заўтра дратвы...

Ты спачатку будзеш латаць,


потым - шыць пачнеш памалу.
З рамяством не будзеш плакаць -
хлеба будзеш мець кавалак.

Павячэралі, паспалі,


раніцой за працу селі.
Ўсё было - і шыла ў палец,
і цвічкі у столь ляцелі...

Трэба толькі мець ахвоту


і упартую натуру.
Навучыўся шыць ён боты,
хоць псаваў спачатку скуру.

Пояць, кормяць, а ў дадатак


і рубель які падкінуць.
Пачынаючы ад латак,
з часам стаў шаўцом хлапчына.

Кажа майстру ён аднойчы:


- Мне пара дамоў вяртацца. -
Майстар хлопцу: - Што ж, сыночак,
добра ў свеце, лепш пры матцы. -

Накупіў юнак тавару


і пашыў сам чаравікі.
Чаравічак гэтых пару
панясе праз свет вялікі.

Прынясе, аддасць матулі:


- Шыў табе сваёй рукою! -
А яна яго прытуліць
і падзякуе за тое...

Развітаўся ён сардэчна


і з шаўцом, і з гаспадыняй.
Клунак свой узяў на плечы
і пайшоў з сям'і гасціннай...

Не забыўся цвік узяць ён.


Захаваў яго ў кішэні -
успамін аб роднай хаце,
успамін пра ўсе здарэнні...

6

Ён ішоў дамоў паволі,


дзе далінай, дзе праз гору.
Начаваў і пад ялінай,
над якой зіхцелі зоры...

Вось і горад блізкі самы,


і да вёскі недалёка.
Уваходзіць ён у краму,
на тавары кінуў вокам.

Бачыць: там пінжак знаёмы,


той, што брат узяў у таты.
Брат прадаў яго, вядома, -
ён на тое быў узяты.

Адкупіў пінжак хлапчына,


перайшоў да новай крамы.
Перавёў разок вачыма:
рэч знаёмая таксама!

Там мядзяная каструля -


матчын дар другому брату.
Меншы сын сваёй матулі
прынясе яе у хату.

Закупіўшы падарункі,


ён пайшоў, урэшце, двору.
Хоць ісці нялёгка з клункам,
але ў добрым ён гуморы...

Падышоў да роднай вёскі,


вось і хата выглядае.
Праз акно - святла палоска:
«на камінку корч палае».

Бо на газу не ўзабрацца...


Ля стала бацькі сядзяць там.
Каля іх два абадранцы:
брат сярэдні з большым братам.

Не знайшлі нідзе работы, -


так яны бацькам гавораць, -
пазбівалі толькі боты,
каштавалі многа гора...

- Ах, мае вы галубочкі, -


каля іх бядуе маці, -
дасталося вам, сыночкі,
не лягчэй і ў нашай хаце.

Гаравалі ў белым свеце


і разуты, і раздзеты...
Смалякамі ў хаце свецім,
дачакаць нам цяжка лета...

Суцяшаюць маму хлопцы:


- Мы вясной усё здабудзем!
Як прыгрэе добра сонца,
пойдзем зноў тады мы ў людзі.

Нам каб зімку перабіцца! -


Ды бацькі сынам не вераць...
Меншы сын, не чуўшы быццам,
адчыніў раптоўна дзверы.

З клункам ладным цераз плечы


ён ідзе адразу ў хату.
- Добры вечар, добры вечар,
дарагія мама, тата!

Я да вас прыйшоў, урэшце,


прынімайце падарункі!
Цяжка іх было данесці,
натрудзіў я плечы клункам.

Вось вазьмі пінжак свой, тата!


І мядзяная каструля
зноў вярнулася у хату, -
прынімай яе, матуля.

Чаравічкі - дар мой, мама.


Іх пашыў сваёй рукою.
Грошы вам прынёс таксама,
каб не знацца вам з бядою.

Я - каваль, кравец, шавец я.


Звык да ўсякае работы.
Зараблю, як мне здаецца,
каб не знаць старым вам клопат...

Вось і цвік, што ўзяў ад вас я.


Ён памог мне і нядрэнна!
З ім пра вас не забываўся,
з ім я згадваў нашы сцены...

Малаток узяўшы ў рукі,


цвік ізноў забіў на месца.
А якая тут навука,
кожны сам хай разбярэцца.

7

Гэта казка больш на праўду,


хоць і горкую, падобна.
Век яе не памінаў бы
пры жыцці сучасным, добрым.

Але каб мы лепш цанілі


тое ўсё, што зараз маем,
мы аб той нялёгкай хвілі
і цяпер успамінаем.

Вам адкрыты шлях вялікі


да навукі і да працы.
Вам не трэба з нейкім цвікам,
як хлапцу таму, цягацца.

Рамяство даюць у школе,


каб лягчэй дайсці да мэты.
Але, дзеці, ўсё ж ніколі
не забудзьце казкі гэтай!
: tvori
tvori -> Аднойчы паляшук зімой пайшоў з сякераю сваёй
tvori -> П л а н ідэалагічнай І выхаваўчай работы дуа “Тварычаўскі вучэбна-педагагічны комплекс дзічячы сад – базавая школа”
tvori -> Пальцы жоўтых кляновых лістоў
tvori -> Уладзімір Дубоўка
tvori -> Цудоўная знаходка
tvori -> Бывалы Юр у Менску
tvori -> Трыялет убачыў зорны я ланцуг у небе, сьсечаным вятрамі. У пералівах, ліхтарамі — Убачыў зорны я ланцуг… І хай я сьлепну. За дварамі Зазьзяў вясёлкай змрочны луг! Убачыў зорны я ланцуг у небе, сьсечаным вятрамі. Геній
tvori -> Кветка Шчасця Ёсць цудоўнае паданне
tvori -> Залатая, асенняя раніца
tvori -> О беларусь, мая шыпшына




База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2019
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка