Матэматыка ў полацкай езуіцкай акадэміі арына Вячорка (Менск)



Дата канвертавання15.05.2016
Памер37.73 Kb.
МАТЭМАТЫКА Ў ПОЛАЦКАЙ ЕЗУІЦКАЙ АКАДЭМІІ

Арына Вячорка (Менск)

Пачатковыя зьвесткі з арытмэтыкі й геамэтрыі, неаб-ходныя ў гандлі й рамястве, дзеці набывалі ў канфэсійных — праваслаўных, каталіцкіх і пратэстанцкіх , а зь сярэдзіны XVIII ст. — і ў сьвецкіх школах. Большасьць дзяцей мела ма-гчымасьць вучыцца толькі 3-4 гады, а затым дапамагала баць-кам у гаспадарцы, у гандлі. Інтарэсы такіх вучняў вызначалі-ся колам чыста практычных навук, неабходных для будучай пра-фэсіі.

Езуіцкія калегіі ў Беларусі, каб прывабіць вучняў, увялі выкладаньне матэматыкі ў пачатковых клясах. Такое вы-ключэньне было зроблена толькі дла пол ьска-літоўскае правін-цыі ордэну паводле адмысловага загаду яго генэрала ў 1614 г.

У езуіцкія калегіі прымалі дзяцей, якія ўжо валода-лі пачатковымі арытмэтычнымі дзеяньнямі. Праграма Полацкай калегіі дазваляе меркаваць, якой была далейшая матэматычная падрыхтоўка тут і ў іншых калегіях. У 1-й клясе вывучалі пе-рыыя 4 арытмэтычныя правілы, у 2-й — 3-й — простыя й скла-даныя дробы, прапорцыі, ў чацьвертым — альгебру да 2-й сту-пені ўключна, у пятым — тэарэтычную й практычную геамэтрыю. Найбольш здольныя вучні працягвалі вучобу за мяжой або ў Вільні. Падручнікі зам ьвяр джаў прэфэкт правінцыі. Гэта былі кнігі, друкаваныя ў Кракаве (В.Тыл коўскага, С.Сол ьскага), Вільні (А.Дыблінскага, О.Кругера, Я.Накцыяновіча), Нясьвіжы (М.Геля) ды інш.

У Полацкай езуіцкай акадэміі, задуманай адмыслова як гуманітарная навучальная ўстанова са спэцыфічнымі адука-цыйнымі мэтамі, матэматыка вывучалася ў абмежаваным аб'ёме на філязофскім факультэце. Гэта была як чыстая матэматыка, так і ўжытковая да іншых пралметаў.

У першай клясе вывучалася плянімэтрыя й стэрэамэт-рыя.

У другой клясе матэматыка выкладалася як навука, дапаможная фізыцы й астраноміі. Вывуча/ііся пляскатая й сфэ-рычная геамэтрыя, дзе разглядаліся тэорыя пабудовы табліцаў трыганамэтрычных функцыяў і разьвязаньні задачаў з трыкутні-камі.

Трэцяя кляса цалкам прысьвячалася вывучэньню матэ-
матыкі й зьвязаных зь ёю мэханікі, балістыкі, оптыкі,архітэ-
ктуры, астраноміі, храналёгіі, гнамонікі і г.д. Важна адзна-
чыць, што выкладаліся элемэнты вышэйшай чыстай матэматыкі —
канічныя сечывы й вылічэньне бясконца малых. Даваліся зьвес-
ткі пра паверхні целаў, пра крывыя другога парадку, інтэгра-
ваньне й найпростыя дыфэрэнцыйныя раўнаньні. У трэцяй клясе
матэматычныя навукі выкладаў прафесар Якуб Кандро

(j.Condreau; 1779, Ывайцарыя — 1818, Тарнопаль? выкладаў у Беларусі, Італіі, Украіне).



Акадэмія мела друкарню, дзе выходзілі і матэматыч­ныя падручнікі — працы згаданага Кандро па геамэтрыі ды альгебры, а таксама падручнік па арытмэтыцы (Arytmetyka krotka /ebrana dla wygody ucz^cej si^ mlodzi. Cz.I, II, III. Polock, 1816). Гэтыя падручнікі па элемэнтарнай матэматыцы былі адрасаваныя пачаткоўцам, ня ўлічвалі мэтадычных навацы-яў, але, выдадзеныя на Беларусі, выкарыстоўваліся ў езуіцкіх калегіях Мсыдіслава, Магілева, Ворыы, Віцебска.

Аналізуючы праграмы, можна зрабіць высновы, што ма-тэматыка ў Полацкай езуіцкай акадэміі выкладалася лепш, чым ў іншых навучальных установах Беларусі. Яе выпускнікі маглі адразу выкладаць ў пачатковых школах; многія, атрымаўшы ве­ды, змаглі працягнуць вучобу за мяжой ці ў Вільні, дзе ўзро-вень выкладаньня матэматычных навук быў значна вышэйшы.
: history -> POLOTSK
POLOTSK -> Няў, якія доўга жылі ў народнай памяці і ўвека-вечаны ў аналах славянскай гісторыі стара-жытных летапісах
POLOTSK -> Народная адукацыя у бсср: 1919-1924 гг.: Навуковая праца студэнта /пду, каф гiсторыi I сацыялогii; I. В. Альковiч. –Наваполацк: пду, 2002
history -> Адам Станкевiч Беларуская мова ў школах Беларусi XVI-XVII стагоддзаў
POLOTSK -> Нататкі мастацтвазнаучай скарыніяны
POLOTSK -> Духоўнасць як імператыў свабоды I творчасці асобы: гiсторыкасацыялагiчны аспект у межах праведзенага ў 20012002 гг навуковага даследавання «Муніцыпальная сістэма кіравання: сацыяльнамадэльны аспект на прыкладзе Рэспублікі Беларусь»
POLOTSK -> Полацкае вьішэйшае піярскае вучылішча
POLOTSK -> Вольга Цяцёркіна
POLOTSK -> Адкрщцё аршанскага езу1цкага калегуiма І. У. Хмяльніцкая І. А. Цішкін
POLOTSK -> Полацк з яго багатай спадчынай матэрыяльнай
POLOTSK -> Святой Еўфрасінні Полацкай давялося па ўласным прыкладзе закладваць падмурак новых уяўленняў аб этнічным ідэале, аб сэнсе чалавечага жыцця, ламаць стэрэатыпныя ўяўленні пра манаства, цноту, аскезу, каб ачысціць




База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2019
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка