М.І. Таранда, С. Б. Пазняк, А. Г. Смалей Лабараторная дыягностыка бактэрыяльных і мікозных інфекцый сельскагаспадарчай і хатняй жывёлы



старонка13/17
Дата канвертавання15.05.2016
Памер2.64 Mb.
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   17

хламідыйная бронхапнеўманія цялят пачынаецца з павышэння тэмпературы цела да 40...40,5оС, у хворых цялят назіраецца кароткачасовая дыярэя; у далейшым з’яўляецца серознае ці серозна-слізістыя выдзяленне з носавай поласці, слёзацячэнне, кашаль, частае дыханне;

  • хламідыйная пнеўманія авечак і коз звычайна працякае хранічна і вельмі рэдка – востра (як правіла, у ягнят); яны часта гінуць без развіцця тыповых сімптомаў; у дарослых жывёл бывае сухі і глыбокі кашаль, парушэнне дыхання і серозна-гнойныя выдзяленні з носавай поласці;

  • хламідыйны энцэфаламіеліт БРЖ характарызуецца нечаканым павышэннем тэмпературы цела да 40,5...42оС; затым страчваецца апетыт, развіваецца змарненне і слабасць. З’яўляюцца сімптомы нервовага захворвання;

  • хламідыйны поліартрыт ягнят і цялят праяўляецца агульнай млявасцю, дэпрэсіяй, скаванасцю рухаў і прыпуханнем суставаў;

  • хламідыйны кан’юнктывіт БРЖ і авечак мае інкубацыйны перыяд да 10...15 дзён; кан’юнктывіт часцей бывае аднабаковы; запаленчы працэс можа перайсці на рагавіцу;

  • хламідыёзы свіней і коней праяўляюцца нечаканымі абортамі і нараджэннем нежыццяздольных нашчадкаў.

    Матэрыял для даследавання:

    • ад хворых і падазроных на захворванне бяруць фекаліі, саскрэбы з кан’юнктывы, геніталій; матэрыял змяшчаюць у стэрыльныя прабіркі з фізіялагічным растворам у колькасці 1 мл; прабіркі змяшчаюць у сасуд з ільдом і накіроўваюць з нарочным у лабараторыю (не пазней за 24 гадзіны);

    • ад падазроных на захворванне і абартаваных жывёл бяруць кроў двойчы: першы раз у перыяд клінічнага праяўлення хваробы (атрыманую сыроватку захоўваюць пры – 20 оС), другі праз 14...21 дзень пасля першага адбору; абедзьве сыроваткі даследуюць адначасова;

    • ад матак, у якіх быў аборт, накіроўваюць кавалкі плацэнты і похвенную слізь; абартаваныя плады накіроўваюць цалкам ці кавалкі іх парэнхіматозных органаў і страўнік;

    • ад загінулых ці вымушана забітых дасылаюць кавалкі парэнхіматозных органаў, семяннікоў, галаўны мозг, пашкоджаныя суставы (матэрыял адбіраюць не пазней 2 гадзін пасля смерці, аборту ці вымушанага забою жывёлы);

    • пробы эякуляту ці сперму у колькасці 1мл дастаўляюць у прабірках з сухім ільдом ці ў кантэйнеры з вадкім азотам.

    Лабараторная дыягностыка ўключае:

    • знаходжанне хламідый у даследуемым матэрыяле з дапамогай светлавой і люмінісцэнтнай мікраскапіі (флюарахраміраванне і імунафлюарэсцэнцыя);

    • выдзяленне і культываванне хламідый на курыных эмбрыёнах, у культуры клетак, у арганізме ўспрыімлівых жывёл з наступнай ідэнтыфікацыяй узбуджальніка;

    • выяўленне нарастання цітру антыцел у парных сыроватках хворых ці перахварэўшых жывёл у РЗК, РДЗК, РНЗК (рэакцыі няпростага звязвання камплементу), РНГА (рэакцыі няпростай гемкаглютынацыі), ІФА (імунаферментны аналіз), пастаноўку полімеразнай ланцуговай рэакцыі (ПЦР);

    • алергічная дыягностыка з алергенам – арнітынам, які птушкам ін’ецыруюць у бародку ці скурную перапонку лапкі. Праз 6...8 гадзін на месцы інфекцыі алергену відаць пачырваненне і азызласць (інфільтрацыя), якія прападаюць праз 20...24 гадзіны.

    Мікраскапія:

    метады афарбоўкі: прэпараты-адбіткі ці прэпараты-мазкі для светлавой мікраскапіі афарбоўваюць па Раманоўскаму-Гімзу (хламідыі ў залежнасці ад стадыі развіцця афарбаваныя ў чырвона- ці сіне-фіялетавы колер на фоне фіялетава-блакітнай цытаплазмы), па Стэмпу прэпараты фіксуюць награваннем, афарбоўваюць 15 мінут фуксінам Цыля (рН 7,4), разбаўленым вадою 1:5, прамываюць дыстылятам, апрацоўваюць 1 мін 0,05 %-м растворам сернай кіслаты, зноў прамываюць вадой і даафарбоўваюць 30 сек 1 %-ным водным растворам малахітавай зелені, пасля чаго прамываюць вадою і мікраскапуюць: хламідыі ярка-чырвоныя на зялёным фоне клетак.



    Мікракарціна:

    • інфекцыйнай формай з’яўляюцца акруглыя элементарныя цельцы 200...400 нм;

    • нерухомыя, грамадмоўныя; колер афарбоўкі пры розных метадах ўзгадваўся вышэй;

    • пры афарбоўцы акрыдзінавым аранжавым элементарныя цельцы флюарэсцыруюць ярка-зялёным святлом, іх прамежкавыя формы - ад саломенна-цёмнага да аранжавага свячэння;

    • пры выкарыстанні метаду імунафлюарэсцэнцыі выкарыстоўваюць хламідыйныя сыроваткі, пазначаныя ФІТЦ, а для кантраставання прэпарату (для адхілення неспецыфічнай флюарэсцэнцыі) прымяняюць сіньку Эванса (чырвоны фон розных адценняў) ці бычы альбумін, пазначаны радамінам (аранжавы фон).

    Дыягназ на хламідыёз лічаць устаноўленым:

    • калі ў прэпараце знаходзяць элементарныя цельцы хламідый у выглядзе акруглых з роўнымі краямі ўтварэнняў каля 300 нм, афарбаваных у ярка-зялёны колер, па-за эпітэліяльнымі клеткамі (элементарныя цельцы прыкладна ў 100 разоў меншыя за клеткі).

    Дыягназ на хламідыёз лічаць адмоўным:

    • калі ў прэпараце адсутнічае ярка-зялёнае свячэнне пры наяўнасці афарбаваных у чырвоны ці аранжавы колер эпітэліяльных клетак (патрэбна разглядаць кожнае поле не менш за 5 мінут);

    • у якасці адмоўнага кантролю мікраскапіруюць мазкі прыгатаваныя з кан’юктывы здаровых жывёл; ярка-зялёнае свячэнне пры наяўнасці афарбаваных эпітэліяльных клетак павінна адсутнічаць.

    Культываванне хламідый:

    • даследуемы матэрыял (пробы парэнхіматозных органаў, лімфатычныя вузлы) нарэзваюць дробнымі кавалкамі ў стэрыльную фарфоравую ступку, дадаюць стэрыльны пясок і расціраюць песцікам; затым дадаюць фізраствор для атрымання 10...20 %-най суспензіі, якую фільтруюць, а затым центрыфугуюць пры 2...3 тыс.аб./мін. на працягу 25...30 мінут. Надасадкавую вадкасць апрацоўваюць пеніцылінам у разліку 100 ЕД/мл, стрэптаміцынам 500 ЕД/мл і гентаміцынам 150 мкг/мл;

    • пробы спермы, эякуляту, похвеннай слізі выкарыстоўваюць неразбаўленымі ці разбаўляюць 1:2 фізрастворам і апрацоўваюць антыбіётыкамі;

    • надасадкавую вадкасць, пробы спермы, эякуляту, похвеннай слізі высяваюць на МПА, МПБ, асяроддзе Кітта-Тароцці і вытрымліваюць у тэрмастаце 48...72 гадзіны для выключэння бактэрыяльнага забруджвання; пры адсутнасці росту на асяроддзях, матэрыял выкарыстоўваюць для заражэння курыных эмбрыёнаў;

    • курыныя эмбрыёны заражаюць у жаўтковы мяшок ці харыён-алантоісную абалонку; яйкі павінны быць атрыманы ад кур, у рацыён якіх не дадавалі антыбіётыкі; узрост эмбрыёнаў для заражэння павінен быць 6...7 сутак; доза для заражэння – 0,2...0,5 мл даследаванага матэрыялу. Эмбрыёны інкубуюць пры 37 оС і штодзённа аваскапуюць. Гібель эмбрыёнаў у першыя двое сутак лічаць неспецыфічнай. Спецыфічная гібель іх пачынаецца з 3...4 сутак і працягваецца да 10...12 дня;

    • пры адсутнасці спецыфічнай гібелі эмбрыёны на 12 дзень ускрываюць і праводзяць пасаж, як апісана вышэй; выкарыстоўваюць цэнтрыфугат 10...15 % суспензіі жаўтковых мяшкоў;

    • загінулыя эмбрыёны ўскрываюць, жаўтковыя мяшкі адбіраюць і рыхтуюць з іх мазкі-адбіткі; алантоісную вадкасць правяраюць на стэрыльнасць праз высеў на пажыўныя асяроддзі;

    • прэпараты афарбоўваюць і мікраскапуюць; вынік лічаць станоўчым, калі хламідый знаходзяць у любым з прэпаратаў, прыгатаваных з жаўтковых мяшкоў эмбрыёнаў любога з 3-х пасажаў.

    Хламідыі могуць быць вылучаны з даследаванага матэрыяла шляхам унутрыбрушыннага, інтраназальнага, інтрацэрабральнага, інтратаракальнага заражэння марскіх свінак.

    Найбольш прыймальны ўнутрыбрушынны прыём заражэння ў дозе 0,5 мл 10 %-най суспензіі парэнхіматозных органаў, прыгатаванай па методыцы, якая апісаная вышэй.

    Лабараторныя жывёлы гінуць праз 5...10 сутак пасля заражэння. У выпадку выжывання, іх забіваюць, з парэнхіматозных органаў робяць 10 % суспензію, якой заражаюць новую партыю марскіх свінак. Неабходна правесці не менш 3 паслядоўных пасажаў, як і на курыных эмбрыёнах.

    Вынік даследавання лічаць станоўчым:


    • калі знаходзяць хламідыі ў прэпаратах-адбітках з органаў загінуўшых лабараторных жывёл у любым з трох паслядоўных пасажаў з дапамогай светлавой і люмінісцэнтнай мікраскапіі.

    Для культывавання хламідый выкарыстоўваюць першасныя трыпсінізаваныя і перавіваемыя культуры клетак (МсСoy, L-929, HeLa). Заражэнне культуры клетак праводзяць матэрыялам, атрыманым саскрэбам са склізістых абалонак ці суспензіяй з парэнхіматозных органаў.

    Даследуемы матэрыял змяшчаюць у флаконы са шклянымі пацеркамі, якія ўтрымліваюць: 2 мл асяроддзя 199 (Паркера) з 5 % фетальнай сыроваткі БРЖ, 45 % 0,5М раствору глюкозы. Для падаўлення бактэрыяльнай мікрафлоры ў даследаваны матэрыял дадаюць стрэптаміцын (200 мкг/мл), канаміцын (100 мкг/мл), ністацін (25 мкг/мл). Экспазіцыя з антыбіётыкамі складае ад 3 да 18 гадзін пры тэмпературы 4 оС, пасля чаго матэрыял па 0,3 мл уносяць у прабіркі з монаслоем клетак. На кожную пробу выкарыстоўваюць не менш за 4 прабіркі з культурай клетак адначасова рыхтуюць кантролі:



    • кантроль монаслою ў норме;

    • кантроль монаслою, які інфіцыраваны эталонным штамам;

    • кантроль монаслою, заражанага экстрактам тканкі, аналагічнай даследаванаму матэрыялу, але які не мае хламідый.

    Культуры клетак мікраскапуюць штодзённа для знаходжання цытапатычнага дзеяння (ЦПД). Вынікі даследавання лічаць станоўчымі пры знаходжанні спецыфічных уключэнняў хламідый ці іх антыгенаў у інфіцыраванай культуры клетак. У прэпаратах з неінфіцыраванай культуры клетак спецыфічныя ўключэнні хламідый ці іх антыгены павінны адсутнічаць.

    Сералагічнае даследаванне на хламідыёзы заснавана на выяўленні антыцел у сыроватцы крыві жывёл у РЗК, РДЗК, РНЗК, РНГА, ІФА; у абартаваных жывёл – на ўстанаўленні нарастання цітру антыцел у 4 і больш разоў. Жывёл, якія былі вакцынаваны, не даследуюць сералагічна на працгу года.

    Малекулярна генетычны метад прызначаны для выяўлення ДНК хламідый з дапамогай полімеразнай ланцуговай рэакцыі (ПЦР) у паталагічным матэрыяле ад жывёл. Полімеразная ланцуговая рэакцыя дазваляе ідэнтыфікаваць узбуджальніка ў колькасці 1 бактэрыяльнай клеткі ў пробе, спецыфічнасць 100 %.

    Дыягназ на хламідыёз лічаць устаноўленым:

    • пры выяўленні хламідый, іх ДНК у даследаваным матэрыяле любым простым метадам дыягностыкі;

    • пры атрыманні нарастання цітру антыцел у парных пробах сыроваткі крыві хворых ці перахварэўшых жывёл у РДЗК, РНЗК, РНГА, ІФА ў два і больш разоў дыягназ лічаць папярэднім, а канчатковым – пры атрыманні станоўчага выніку любым простым метадам дыягностыкі;

    Прадугледжаны наступныя тэрміны дыягностыкі:

    • выяўленне спецыфічных антыцел – 1...5 дзён;

    • светлавая мікраскапія – ад 30 мінут да 2 гадзін;

    • люмінісцэнтная мікраскапія – да 3 гадзін;

    • выдзяленне і ідэнтыфікацыя хламідый – ад 7 да 40 дзён;

    • выяўленне ДНК хламідый – ад 4 гадзін да 2 сутак.


    Арнітоз

    Арнітоз (псітакоз) – інфекцыйная хвароба птушак, небяспечная для чалавека, якая працякае з прыкметамі пашкоджання органаў дыхання, а ў птушак і страўнікава-кішэчнага шляху.

    Узбуджальнік: Chlamidia psittaci.

    Хварэюць часцей папугаі і галубы, якія з’яўляюцца спантаннымі носьбітамі мікроба. Успрыімлівыя больш за 130 відаў птушак. Заражэнне адбываецца рэспіраторным, радзей аліментарным шляхамі.

    У органах дыхання ўзбуджальнік размнажаецца, трапляе ў кроў і разносіцца па ўсім арганізме, выклікаючы септыцэмію. Пры аліментарным заражэнні звычайна развіваецца бессімптомная інфекцыя.

    У дзікіх птушак захворванне працякае з высокай лятальнасцю (30...50 %).



    Матэрыял для даследавання:

    • ад птушак бяруць звычайна кішэчнік, ад млекакормячых – пашкоджаныя часткі лёгкіх, парэнхіматозных органаў і кішэчнік.

    Метады даследавання:

    • светлавая і люмінісцэнтная мікраскапія;

    • біяпроба;

    • сералагічная дыягностыка: РЗК, РНЗК, ГНГА, ІФА;

    • алергічная дыягностыка;

    • малекулярна-генетычны метад: ПЛР (ПЦР).


    Схема бактэрыялагічнага даследавання на хламідыёзы

    Мікраскапія прэпа-ратаў, афарбаваных па Стэмпу, Рама-ноўскаму-Гімзу, Здрадоўскаму, ме-тадам флюарахра-міравання

    Заражэнне суспензіяй даследаванага матэрыялу КЭ, КК, лабараторных жывёл; высеў на МПБ, МПА, МППБ;інкубацыя пры 37оС 18-24-72 гадзіны для выключэння бак-тэрыяльнага забруджання



    Рыкетсіі і рыкетсіёзы

    Рыкетсіёзы – група захворванняў многіх жывёл і чалавека, якія выклікаюцца ўнутрыклеткавымі паразітамі (рыкетсіямі), якія перадаюцца пераважна трансмісійна і праяўляюцца ў жывёл ліхаманкамі, пнеўманіямі, рынітамі, абортамі і пасляродавымі эндаметрытамі, а таксама пашкоджаннем лімфатычнай сістэмы і форменных элементаў крыві.

    Рыкетсіі названы ў гонар амерыканскага мікрабіёлага Говарда Тэйлара Рыкетса, які адкрыў у 1909 годзе ўзбуджальніка плямістай ліхаманкі Скалістых гор і загінуў пры яго даследаванні ў 1910 годзе. Рыкетсіі бываюць патагеннымі і непатагеннымі, прычым першая група колькасна меншая. У прыродзе яны цыркулююць сярод насякомых, грызуноў, дзікіх і сельскагаспадарчых жывёл, ад якіх могуць перадавацца чалавеку.

    Распаўсюджанне іх адбываецца праз членістаногіх-крывасмокаў, якія выдзяляюць рыкетсіі з фекаліямі (вошы, блыхі) ці з сакрэтам слюнных залоз (кляшчы).

    У членістаногіх насякомых патагенныя рыкетсіі могуць выклікаць смяротную інфекцыю (сыпнатыфозны рыкетсіёз у вошаў), а таксама бессімптомную пажыццёвую інфекцыю (плямістая ліхаманка і ліхаманка цуцугамушы ў кляшчэй).

    У грызуноў рыкетсіёзы працякаюць, звычайна, бессімптомна, але пры гэтым можа быць носьбіцтва ўзбуджальніка на працягу некалькіх месяцаў.

    У сельскагаспадарчых і хатніх жывёл (буйная і дробная рагатая жывёла, сабакі) гэтая хвароба працякае па-рознаму: у форме бессімптомнай інфекцыі (Ку-ліхаманка ў буйной рагатай жывёлы), ці, наадварот, часта з летальным зыходам (гідраперыкардыт).

    У чалавека рыкетсіі выклікаюць ліхаманку рознай цяжкасці з лятальнасцю ад 0 да 90 %, часта з характэрнымі высыпаннямі на скуры і пашкоджаннем дробных крываносных сасудаў.

    Дыферэнцыяцыя рыкетсій ад вірусаў і іншых пракарыётаў.

    Падабенства да іншых пракарыётаў:

    • рыкетсіі маюць трохслойную клеткавую сценку;

    • маюць два тыпы нуклеінавых кіслот; рыбасомы і сістэму дыхання, падобную да пракарыётаў;

    • афарбоўваюцца анілінавымі фарбамі;

    • адчувальны да антыбіётыкаў тэтрацыклінавага раду, сульфаніламідаў, а асобныя віды да антыбіётыкаў шырокага спектра дзеяння.

    Падабенства да вірусаў:

    • рыкетсіі аблігатныя ўнутрыклеткавыя паразіты;

    • самыя дробныя формы фільтруюцца праз бактэрыяльныя цэдалі;

    • рыкетсіі культывуюцца толькі ў жывой клетцы (растучых курыных эмбрыёнах - РКЭ, культурах клетак - КК, арганізме лабараторных жывёл);

    • рыкетсіі валодаюць тканкавым трапізмам;

    • для рыкетсій характэрна адсутнасць строгай спецыфічнасці да гаспадара;

    • рыкетсіі стымулююць выпрацоўку інтэрферону.

    Параўнальная характарыстыка пракарыётных мікраарганізмаў і вірусаў:






    Прыкметы для дыферэнцыраван-ня



    Бактэрыі

    Мікаплазмы

    Рыкетсіі

    Хламідыі

    Вірусы

    1

    Памер да 0,5 мкм

    -

    +

    ±

    +

    +

    2

    Клеткавая абалонка

    +

    -

    +

    +

    -

    3

    Два тыпы нуклеінавых кіслот

    +

    +

    +

    +

    -

    4

    Ядро без мембраны

    +

    +

    +

    +

    -

    5

    Бінарнае дзяленне

    +

    +

    +

    +

    -

    6

    Рыбасомы пракарыётнага тыпу

    +

    +

    +

    +

    -

    7

    Афарбоўка анілінавымі фарбамі

    +

    +

    +

    +

    -

    8

    Рост на штучных пажыўных асяроддзях

    +

    +

    -

    -

    -

    9

    Рост у жывой клетцы (РКЭ, КК, арганізме лабараторных жывёлаў)

    -

    +

    +

    +

    +

    10

    Інгібіраванне антыбіётыкамі і сульфаніламідамі

    +

    +

    +

    +

    ±

    11

    Утварэнне ўключэнняў у пашкоджанай клетцы

    -

    -

    -

    +

    +

    12

    Наяўнасць у біялагічным цыкле членістаногіх

    -

    -

    +

    -

    ±

    Такім чынам для мікраарганізмаў парадка Rickettsiales характэрны:

    • плеамарфізм;

    • нерухомасць;

    • грамадмоўнасць;

    • патагеннасць для многіх відаў жывёл, чалавека і членістаногіх;

    • невысокая ўстойлівасць у знешнім асяроддзі (акрамя Coxiella burnetii);

    • адчувальнасць да тэтрацыклінавых антыбіётыкаў;

    • наяўнасць у цыкле развіцця членістаногіх.

    Зараз з групы рыкетсіёзаў найбольшую актуальнасць маюць: Ку-ліхаманка, рыкетсіёзны кератакан’юнктывіт буйной рагатай жывёлы, анаплазмоз, эперытразааноз.

    Ку-ліхаманка – прыродна-ачагавая зоаантрапанозная хвароба хатніх, прамысловых і дзікіх млекакормячых і птушак, якая працякае часцей бессімптомна, характарызуецца развіццём рыніту, бранхіту, пнеўманіі, кан’юктывіту, плеўрыту, мастыту (у самцоў архіту), абортаў;

    Рыкетсіёзны кератакан’юнктывіт буйной рагатай жывёлы (інфекцыйны кератакан’юнктывіт, інфекцыйны кератыт, інфекцыйнае запаленне вачэй) – вострапрацякаючае захворванне з пашкоджаннем рагавіцы і кан’юнктывы вачэй пераважна ў буйной рагатай жывёлы.

    Анаплазмоз трансмісіўнае захворванне буйной і дробнай рагатай жывёлы, а таксама іншых хатніх і дзікіх жывёл, якое працякае востра ці хранічна з прыкметамі востра выражанай анеміі, з перамяжальнай ліхаманкай, парушэннем працы сардэчна-сасудзістай сістэмы, страўнікава-кішэчнага тракту.

    Эперытразааноз – кровапаразітарная хвароба свіней усіх узростаў, якая працякае востра ці хранічна, характарызуецца жаўтушнасцю, анеміяй, пагаршэннем дыхання, знясіленнем, ліхаманкай, некрозамі, адставаннем у росце і развіцці.

    Класіфікацыя ўзбуджальнікаў рыкетсіёзаў:

    Парадак: Rickettsiales

    Сям’я: Rickettsiaceae

    Род: Rickettsia

    Від: R.conjunctivae – узбуджальнік рыкетсіёзнага кератакан’юнктывіту буйной рагатай жывёлы;

    Род: Coxiella

    Від: C.burnetii – узбуджальнік Ку-ліхаманкі;

    Сям’я: Anaplasmataceae

    Род: Anaplasma

    Від: A.centraleузбуджальнік анаплазмоза БРЖ;

    A.marginale і A.ovis - узбуджальнікі анаплазмозу коз і авечак;

    Род: Eperhytrozoon

    Від: E.suis – узбуджальнік эперытразаанозу свіней;

    E.ovis - узбуджальнік эперытразаанозу авечак;

    E.wenyonii - узбуджальнік эперытразаанозу БРЖ.

    Ку-ліхаманка
  • 1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   17


    База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2016
    звярнуцца да адміністрацыі

        Галоўная старонка