М.І. Таранда, С. Б. Пазняк, А. Г. Смалей Лабараторная дыягностыка бактэрыяльных і мікозных інфекцый сельскагаспадарчай і хатняй жывёлы



старонка9/17
Дата канвертавання15.05.2016
Памер2.64 Mb.
1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   17

Сlostridium histolyticum

Самастойна рэдка выклікае інфекцыйнае захворванне. Патагеннымі і вірулентнымі бываюць толькі штамы з гладкай формай калоній. Газавая гангрэна з удзелам Cl.histolyticum працякае цяжка са з’явамі глыбокага распаду мягкіх тканак і часта заканчваецца смерцю.



Мікракарціна пры мікраскапіі:

  • грамстаноўчая палачка даўжынёй 3...5 і шырынёй 0,2...0,5 мкм;

  • у старых культурах утварае споры, авальныя, якія размяшчаюцца цэнтральна ці субтэрмінальна; у арганізме споры не фарміруе;

  • капсулу не ўтварае;

  • рухомая ў свежых культурах, перытрых;

Культываванне:

  • на асяроддзі Кітта-Тароцці газаўтварэнне адсутнічае, расце ў выглядзе раўнамернага памутнення, а затым утвараецца асадак і наступае прасвятленне асяроддзя;

  • на крывяным агары праз 24...48 гадзін утварае дробныя ў выглядзе расы калоніі з дыяметрам 0,5...1,0 мм, паўсферычныя, празрыстыя, бліскучыя з роўным краем і вузкай зонай гемолізу вакол; часцей гемоліз адсутнічае; старыя калоніі становяцца шэрымі ці белымі з няроўнымі краямі;

  • у глыбіні цукровага агару рухомыя штамы ўтвараюць калоніі-пушынкі са шчыльным цэнтрам; нерухомыя штамы ўтвараюць калоніі-чачавіцы, часам з адросткамі;

  • на мазгавым асяроддзі на 2...3 суткі пачынаецца пачарненне, максімум якога наступае на 7...9 дзень.

Біяхімічныя ўласцівасці:

  • не ферментуе ніводзін цукар; асобныя штамы збраджваюць глюкозу, але кіслата не знаходзіцца, паколькі нейтралізуецца аміяком, што вылучаецца пры пратэолізе бялкоў;

  • валодае высокай пратэалітычнай здольнасцю (кавалкі натыўных мышцаў, змешчаныя ў пажыўнае асяроддзе з растучай С.histolyticum, падвяргаюцца хуткаму пратэолізу);

  • індол не ўтвараюць;

  • выдзяляюць Н2S;

  • Сl.histolyticum утварае складаны тэрмалабільны экзатаксін, які складаецца з 5 кампанентаў:

  • альфа-таксін – лятальны, некратычны, які пашкоджвае цэнтральную нервовую сістэму (пры ўнутрывенным увядзенні гібель жывёл наступае пры сутаргах і канвульсіях);

  • бэта-таксін – калагеназа, якая разбурае калаген і жэлацін;

  • гама-таксін - пратэіназа, якая актывізуецца цыстэінам, разбурае жэлаціну і казеін, але не дзейнічае на калаген;

  • дэльта-таксін – эластаза (пратэалітычны фермент);

  • эпсілан-таксін – гемалізін, адчувальны да кіслароду;

  • сінтэзуе таксама дэзаксірыбануклеазу.

Біяпроба. Пры ўнутрымышцавай ін’екцыі 0,5...1,0 мл свежай культуры ў ножку марской свінкі адзначаецца пачырваненне скуры, ацёк, шматлікія кровазліцці, расплаўленне мышцавай і злучальнай тканак.

На месцы ўвядзення ўтвараецца раскеліна (язва), затым адбываецца расплаўленне мягкіх тканак да костак. Гібель жывёл наступае праз 18...28 гадзін; газ і пах адсутнічаюць.У расплаўленых мышцах і перытанеяльнай вадкасці знаходзяцца бактэрыі, для выдзялення культуры якіх праводзяць высеў з тканак у месцы заражэння.


Clostridium sordellii

Знаходзіцца ў буйной рагатай жывёлы пры захворванні анаэробнай гемаглабінурыяй і энтэратаксеміяй, а таксама пры брадзоце і энтэратаксеміі авечак.

Да эксперыментальнага зараджэння адчувальны марскія свінкі, трусы, мышы, кошкі і галубы.

Мікраскапія і мікракарціна:


  • поліморфныя палачкі з закругленымі канцамі даўжынёй 3...8 і шырынёю 1,2...1,5 мкм;

  • размяшчаюцца ізалявана, па 2..3 разам, рэдка ланцужкамі;

  • у культурах утвараюць авальныя, цэнтральныя ці субтэрмінальныя споры;

  • у маладых культурах вельмі рухомыя, перытрыхі;

  • капсулу не ўтвараюць;

  • грамстаноўчыя.

Культываванне: (строгія анаэробы);

  • на асяроддзі Кітта-Тароцці праз 24 гадзіны дае інтэнсіўнае памутненне і газ, у старых культурах утвараецца склізь у выглядзе нітак, культуры маюць непрыемны гніласны пах;




  • на крывяным агары Цэйслера праз 24...48 гадзін з’яўляюцца слаба выпуклыя шэравата-белыя калоніі з няроўнымі краямі, якія маюць вузкую зону гемолізу;

  • у глыбіні агара ў слупку калоніі маюць форму чачавіцы, часам з вырастамі па краі.

Біяхімічныя ўласцівасці:

  • ферментуе глюкозу, мальтозу, фруктозу;

  • не ферментуе лактозу і цукрозу;

  • сінтэзуе пратэазы;

  • малако пептанізуе;

  • жэлаціну і згорнутую сыроватку разрэджвае;

  • пераварвае мяса і бялок яйка;

  • утварае аміяк і серавадарод;

  • індолу не ўтварае; нітрыты ў нітраты не аднаўляе;

  • вірулентныя штамы ўтвараюць высокаактыўны тэрмалабільны лятальны некратычны таксін, выклікаючы жэлацінозны ацёк; гэты таксін нагадвае альфа таксін Cl.novyi і нейтралізуецца спецыфічнай антысыроваткай;

  • сінтэзуюць лецытыназу С, якая лізіруе эрытрацыты мышэй, у меншай ступені трусоў і амаль не дзейнічае на эрытрацыты авечак;

  • выпрацоўваюць гіялуранідазу і кіслотастабільны гемалізін тыпу тэта-таксіну Cl.perfringens, а таксама урэазу і фібрыналізін, якія з’яўляюцца фактарамі вірулентнасці.

Біяпроба. Булённая 48 гадзінная культура пры ўнутры- мышцавым і падскурным заражэнні выклікае гібель жывёл праз 24 гадзіны.У месцы ўвядзення матэрыялу развіваецца жэлацінозны бясколерны ці ружова-чырвонага колеру ацёк. Часам відаць бурбалкі газу, гнільны пах адсутнічае. Кішэчнік і страўнік гемарагічныя.

Культуральна-марфалагічныя ўласцівасці ўзбуджальнікаў злаякаснага ацёку

Від



Марфалогія

Культуральныя ўласцівасці



Афарбоўка па Граму

Спора
Спораўтварэнне

Капсула

Рухомасць

Памеры бактэрыяльнай клеткі

Сl.perfringens

+

+

+

-


Тоўстыя па-лачкі са злёгку закручанымі канцамі, 4...19 – 0,6...1,5 мкм

На агары Цэйслера акруглыя, гладкія, выпук-лыя, шэра-зялёныя калоніі; гемоліз моцны брудна-карычневага колеру, мае дзве зоны. На Кітта-Тароцці ранняе памутненне і моцнае газаўтварэнне

Сl.novyi

+

+

-

+


Буйныя полі-морфныя палач-кі з закруглены-мі ці ўрэзанымі канцамі, адзін-кавыя, парныя ці па 2-3 клеткі, 2... 17 – 0,6...1,4 мкм

На агары Цэйслера шурпатыя, корнепадобныя, складкавыя з наразнымі краямі і цвёрдым выпуклым цэнтрам; гемоліз моцны, празрысты, але можа адсутнічаць. На Кітта-Тароцці рост больш інтэнсіўны знізу, газаўтварэнне слабое, праз 18...24 гадзіны прасвятленне і ўтварэнне камкаватага асадку

Сl.septicum

+

+

-

+


Ізаляваныя па-лачкі з закруг-ленымі канцамі, у мазках-адбіт-ках – ніткапа-добныя, 2...10 – 0,8...2 мкм

На агары Цэйслера тонкі, бясколерны, вуалепадобны налёт з мікраскапічна зрэзанымі краямі, з тонкімі адросткамі ад іх і зонай гемолізу. На Кітта-Тароцці - інтэнсіўнае памутненне і газаўтварэнне

Cl.histolyticum

+

+

-

+


Стройныя тонкія палачкі з закругленымі канцамі; адзін-кавыя, парныя, ланцужкі з 3-4 клетак, 3...9 – 0,5...0,8 мкм

Дробныя, круглыя, гладкія калоніі з роўнымі краямі; гемоліз адсутнічае ці нязначны.

На Кітта-Тароцці інтэнсіў-нае памутненне без газаўтварэння



Cl.sordellii

+

+

-

+


Поліморфныя палачкі з закругленымі канцамі, размяшчаюцца ланцужкамі па 2...4, 2...20 – 0,5...1,7 мкм

Калоніі няправільнай фор-мы, кораняпадобныя, складкавыя з шэраватай паверхняй і зрэзанымі краямі. Гемоліз моцны, але можа і адсутнічаць. На Кітта-Тароцці памутненне больш інтэнсіўнае ўнізе, газаўтварэнне памяркоўнае, пры старэнні культуры слізісты асадак

Cl.chauvoei

+

+

-

+


Поліморфныя (верацёнападоб-ныя, шарапа-добныя, груша-падобныя) тоўс-тыя палачкі, 1,6...3,4–0,5...0,8 мкм, у мазках асобна і парамі

Калоніі ў выглядзе перламутравых гузікаў ці са зрэзанымі краямі, як у вінаграднага ліста; зона гемолізу вузкая. На Кітта-Тароцці раўнамернае памут-ненне, слабае газаўтварэн-не, праз 36...48 г прасвят-ленне і асадак

Cl.tetani

+

+

-

+


Тонкія палачкі 2,9...5 – 0,5...1,1 мкм, з акруглаю спораю на канцы (барабан-ная палачка)

Тонкі налёт з перыферыч-нымі адросткамі, зона гемолізу. На Кітта-Тароцці – дробнакамковае памут-ненне і нязначнае газаўтва-рэнне, пах гарэлай косткі

Сl.botulinum

+

+

-

+


Простыя ці злёгку выгну-тыя палачкі, спора надае выгляд тэніснай ракеткі, 4...9 – 0,6...0,8 мкм

Празрыстыя калоніі-расінкі невялікія з роўнымі ці зрэзанымі краямі, бліскучай паверхняй,зона гемоліза. На Кітта-Тароцці памутненне, затым асадак і прасвятлен-не, пах прагорклага алею

Біялагічныя ўласцівасці ўзбуджальнікаў злаякаснага ацёку


Назва ўзбуджаль-ніка

Успрыім-лівыя лабара-торныя жывёлы

Тэрміны гібелі марскіх свінак, гадзін

Паталагаанатамічная карціна ў марскіх свінак, якія заражаны ўзбуджальнікам злаякаснага ацёку

Сl.perfrin-gens А і D

Марскія свінкі, трусы, белыя мышы

36...48 гадзін

Скура на месцы ін’екцыі лёгка адлучаецца ад мускулатуры і ўтварае футра; мышцы маюць выгляд варанага мяса шэравата-бруднага колеру. Кішэчнік уздуты, сасуды ін’ецыраваны

Сl.perfrin-gens B і C

Марскія свінкі, трусы, белыя мышы

36...48 гадзін

Скура на месцы ін’екцыі лёгка адлучаецца, але не адслойваец-ца. Мускулатура сухая розных адценняў чырвонага колеру. Кішэчнік уздуты, гемарагічна запалены, часам утвараюцца раскеліны (язвы) (тып В)

Cl.novyi

(Сl.oedema-tiens)



Марскія свінкі, трусы, белыя мышы

12...36 гадзін

На месцы ін’екцыі жэлацінозны, студзяністы (эдэматозны) ацёк ад жаўтавага да слаба-ружовага колеру. Мышцы бледныя

Cl.histolyti-cum


Марскія свінкі, трусы, белыя мышы

18...48 гадзін

Пры падскурным зараджэнні звычайна адбываецца выздараў-ленне; у мышцу сцягна – скура чырвона-фіялетавая, напружа-ная, часам трэскаецца; мышцы губляюць сваю структуру, гісталітычна расплаўляюцца і пераўтвараюцца ў кашыцапа-добную масу з прымессю згусткаў крыві. Мяккія тканкі адлучаюцца ад костак і сасудаў

Cl.septicum

Марскія свінкі, трусы, белыя мышы

14…28 гадзін

Скура лёгка адлучаецца ад мышцаў. Мышцы і падскурная клятчатка светла-чырвонага ці ружовага колеру, у клятчатцы шмат пухіркоў газу; кішэчнік уздуты, напоўнены звадкаваны-мі масамі, якія ўтрымліваюць пухіркі газу, сасуды ін’ецыраваны. У грудной поласці і сардэчнай кашулі знаходзяць шмат транссудату

Cl.sordellii

Марскія свінкі, трусы, белыя мышы

12...30 гадзін

На месцы ін’екцыі жэлацінозны, студзяністы ацёк ад жаўтаватага да слаба ружовага колеру. Мышцы бледныя


Эмфізематозны карбункул

Эмфізематозны карбункул (эмкар) – вострая некантагіёзная інфекцыйная хвароба, якая характарызуецца развіццём з-за вялікай колькасці газу крэпітыруючых ацёкаў у масіўных групах мышцаў і пад скурай, кульганнем і хуткай гібеллю жывёл.



Узбуджальнік інфекцыі:

Clostridium chauvoei



Успрыімлівыя жывёлы: пераважна маладняк буйной рагатай жывёлы і авечкі. Апісаны выпадкі захворвання ў коз і буйвалаў, аленяў і лосяў.

Патагенез і фактары вірулентнасці:

  • зараджэнне адбываецца пры пападанні спор у органы стрававання з кармамі і вадой;

  • пранікненню спор спрыяюць траўмы склізістай абалонкі, у тым ліку і мікратраўмы;

  • лічынкі аваднёў, якія мігруюць са страўнікавага канала ў мышцы, спрыяюць укараненню ўзбуджальніка эмфізематознага карбункула і ствараюць умовы для яго размнажэння;

  • узбуджальнік можа пранікаць праз ранкі на паверхні цела, сярод якіх важнае месца адводзіцца ўкусам кровасмокчучых насякомых;

  • магчыма пранікненне ўзбуджальніка праз органы дыхання;

  • з токам крыві мікроб трапляе ў мышцы і месцы, найбольш спрыяльныя для яго развіцця – гематомы, раздробленыя і разарваныя тканкі, участкі некрозу, гэта значыць там, дзе адсутнічае крывяное забеспячэнне, альбо яно слабое, і мала кіслароду, а таксама з-за развіцця аэробных мікробаў;

  • у месцах асядання мікробы інтэнсіўна размнажаюцца, выдзяляюць таксін і ўтвараюць газ, а газы абумоўліваюць крэпітацыю ўтвораных ацёчных прыпухласцяў;

  • кампаненты таксіна падаўляюць фагацытоз, выклікаюць парушэнне цэласнасці крывяносных сасудаў і іншыя пашкоджанні, якія прыводзяць да ацёку і некрозу тканак;

  • прадукты распаду тканак і таксіны ўзбуджальніка з’яўляюцца прычынамі развіцця ліхаманкі, парушэння сардэчнай дзейнасці і растройства дыхання; перад гібеллю жывёл адзначаецца бактэрыямія;

  • інфекцыйны працэс можа працякаць і без утварэння карбункула, а ў выглядзе сепсісу.

Лабараторная дыягностыка: мікраскапія мазкоў з зыходнага матэрыялу, высеў на пажыўныя асяроддзі ў анаэробных і аэробных умовах і заражэнне лабараторных жывёл.

Матэрыял для даследавання: кавалкі пашкоджаных мышцаў, экссудат з крэпітыруючага ацёка; у выпадку ўскрыцця жывёлы, што не раіцца рабіць, бяруць таксама кавалкі пячонкі, селязёнкі, кроў з сэрца.

Мікраскапія:

  • метады афарбоўкі: па Граму, па Мурамцаву (арыентыровачнае значэнне);

Мікракарціна:

  • асобныя ці парна ляжачыя тоўстыя поліморфныя палачкі (верацяна-, шара-, грушападобныя) 1,6...3,4 х 0,5...0,8 мкм;

  • грамстаноўчыя;

  • утвараюць споры, якія размяшчаюцца цэнтральна ці субтэрмінальна (прыдаюць форму лімона); могуць ляжаць вольна;

  • рухомыя;

  • капсулу не ўтвараюць.

Культываванне:

  • высеў на асяроддзе Кітта-Тароцці і глюкоза-крывяны агар; адначасова высяваюць на МПА і МПБ для вызначэння кантамінацыі аэробнай мікрафлорай.

Асаблівасці культывавання:

  • анаэробныя ўмовы;

  • тэмпература 37-38оС;

  • аптымальная рН 7,2...7,6;

  • перад высевам матэрыял праграваюць пры 80оС 15 мінут;

  • тэрмін культывавання 24...48 гадзін.

Культуральныя ўласцівасці:

  • на асяроддзі Кітта-Тароцці памутненне булёна, раўнамернае па ўсяму булёну, а праз 36...48 гадзін на дне ўтвараецца асадак і адбываецца прасвятленне асяроддзя;

  • на агары Цэйслера ўтвараюцца калоніі ў выглядзе перламутравых гузікаў ці са зрэзанымі краямі, ёсць нешырокая зона гемолізу.

Біяхімічныя ўласцівасці:

  • ферментуе з утварэннем кіслаты і газу глюкозу, цукрозу, лактозу, мальтозу, галактозу і левулёзу;

  • не ферментуе маніт, саліцын, гліцэрын, дульцыт і інулін;

  • жэлаціну разрэджваюць марудна; згорнутую сыроватку і яйкавы бялок не разрэджвае;

  • каагулюе малако на 3...6 суткі росту, згустак мае выгляд мяккай губкавай масы, пептанізацыя згустка не наступае;

  • індол не ўтварае, большасць штамаў прадукуюць невялікую колькасць серавадароду;

  • каталазы і лецытыназы не ўтвараюць;

  • сінтэзуе і выдзяляе экзатаксін, у складзе якога ёсць гематаксічны і некратычны кампаненты; мае агульную лятальную і некратычную фракцыі таксіну альфа з Cl.septicum, фракцыя альфа2 таксіну ва ўзбуджальніка эмфізематознага карбункула адсутнічае; антытаксічная сыроватка Cl.septicum інактывуе і гамалагічны таксін і таксін Cl.chauvoei, антысыроватка ж Cl.chauvoei нейтралізуе толькі гамалагічны таксін;

  • узбуджальнік мае таксама ферменты вірулентнасці: дэзаксірыбануклеазу (фактар бэта), гіялуранідазу (фактар гама), кіслародалабільны гемалізін (фактар дэльта).

Біяпроба. Суспензіяй матэрыялу заражаюць двух марскіх свінак вагой 350...400 г у дозе 0,5...1 мл падскурна ў вобласці брушных мышцаў; наглядаюць за заражанымі жывёламі на працягу 8 сутак. Пры наяўнасці ў матэрыяле ўзбуджальніка марскія свінкі гінуць праз 24...96 гадзін. Пры ўскрыцці паўшых жывёл на скуры адзначаецца серозна-некратычны выпат, разлітыя ці кропкавыя кровазліцці. Скура ад пашкоджаных мышцаў аддзяляецца з цяжкасцю. Мышцы грудзей , брушнога прэса, часам і задніх канцавін цёмна-чырвонага колеру. У пахавых і радзей у падмышкавых зонах знаходзяць нязначную колькасць бурбалак газу. Жоўцевы пухір перапоўнены жоўцю.

Лабараторны дыягназ на эмфізематозны карбункул лічаць устаноўленым у выпадку:



  • выдзялення з зыходнага матэрыялу культуры з уласцівасцямі, характэрнымі для ўзбуджальніка эмкара, і гібелі хаця б адной з двух, заражаных выдзеленай культурай марскіх свінак з тыповай для данага ўзбуджальніка паталагічнай карцінай і выдзяленнем з яе органаў культуры;

  • гібелі хаця б адной з двух марскіх свінак, заражаных зыходным матэрыялам, пры наяўнасці ў яе тыповай для данага ўзбуджальніка паталагаанатамічнай карціны і выдзялення з яе культуры ўзбуджальніка, калі нават у пасевах з зыходнага матэрыялу культура не вырасла.


Схема бактэрыялагічнага даследавання на

эмфізематозны карбункул

Даследуемы матэрыял: кавалкі пашкоджаных мышцаў, экссудат з крэпітуючага ацёку, а пры ўскрыцці трупа кавалкі пячонкі, селязёнкі, кроў з сэрца

Мікраскапія мазкоў, афарбаваных па Граму, Мурамцаву

Саліцын -


Дыферэнцыяцыя Cl.chauvoei ад Cl.septicum


Тэсты

Cl.chauvoei

Cl.septicum

Ферментацыя цукрозы

+

-

Ферментацыя саліцына

-

+

Размяшчэнне ў мазках з серознай паверхні пячонкі

Адзінкавыя ці парныя клеткі

Доўгія ніткі

Размяшчэнне спор у клетцы

Тэрмінальна, субтэрмінальна

Часцей цэнтральна

Патагеннасць для галубоў ці трусоў

Галубы і трусы неўспрыімлівыя

Патагенна для ўсіх відаў лабараторных жывёл


Імунітэт. У буйной рагатай жывёлы і авечак прыроднага імунітэту да ўзбуджальніка эмфізематознага карбункула няма, але з узростам успрыімлівасць да данага захворвання зніжаецца. Пасля хваробы жывёлы набываюць працяглы актыўны імунітэт. Па прыродзе імунітэт супраць эмфізематознага карбункула антытаксічны і антымікробны.

Для імунізацыі выкарыстоўваюць канцэнтраваную гідравокісалюмініевую фармалвакцыну супраць эмфізематоз-нага карбункула БРЖ і авечак. Пасля вакцынацыі імунітэт узнікае праз 14 дзён і працягваецца да 6 месяцаў. Пры ўвядзенні жывой канцэнтраванай гідравокісалюмініевай вакцыны імунітэт наступае праз 5...6 сутак і працягваецца больш года. Вакцыны ўводзяць у аб’ёме 2 мл у мышцу задняй нагі, незалежна ад узросту. Пачынаюць вакцынацыю пасля дасягнення маладняком 3-х месячнага ўзросту.



Слупняк

Слупняк – востра працякаючае таксіка-інфекцыйнае захворванне жывёл і чалавека, якое характарызуецца выражанай рэфлекторнай узбуджальнасцю і сутаргавым скарачэннем мускулатуры.



Узбуджальнік захворвання:

Від: Clostridium tetani

Успрыімлівы усе жывёлы і чалавек; найбольш адчувальныя коні, хварэюць сабакі, кошкі і дзікія млекакормячыя, а таксама куры, гусі, індыкі.



Патагеннасць і фактары вірулентнасці:

  • хвароба ўзнікае пры забруджванні ран матэрыялам, які утрымлівае споры. Узбуджальнік слупняку выпрацоўвае моцны экзатаксін, які складаецца з двух кампанентаў:

  • тэтанаспазмін, які дзейнічае на нервовую сістэму і выклікае танічныя скарачэнні папярэчна-паласатых мышцаў;

тэтанагемалізін, які разбурае эрытрацыты крыві;

  • да ферментаў патагеннасці адносяць РНК-азу, якая інгібіруе фагацытоз і фібрыналізін, які садзейнічае ўсмоктванню тэтанаспазміну;

1   ...   5   6   7   8   9   10   11   12   ...   17


База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка