Уладзімір караткевіч



старонка4/7
Дата канвертавання14.12.2016
Памер1.51 Mb.
1   2   3   4   5   6   7
X

НАКЦЮРН I АЛЬБА1

Ён ляжаў каля вогнішча і не спаў. Пад бакамі была сухая трава, на нагах — грубая коўдра, пад галавою — скручаны плашч.

Побач драмаў, паклаўшы лабастую галаву на тоў-стыя беласнежныя лапэты, гладкі Амур. Ад цеплыні і салодкіх сноў у яго дрыжалі бровы.

«Добра табе! — падумаў Будрыс.— А мне кепска. Дужа...»

Размова з Гражынаю ўразіла яго больш, чым здалося спачатку. Упершыню ён сутыкнуўся з такім поўным адмаўленнем усяго, чым ён жыў дагэтуль. Гэтая агіда, гэтая адчужанасць. I самае горшае, што ён бачыў іх у чалавеку, у якім менш за ўсё хацеў бы бачыць такое.

«Дрэнь твае справы, чалавеча... Занадта, занадта мы розныя. Ніколі ў жыцці нам не пасябраваць. Тваё жыццё, сапраўды, лёд на вяршыні. А яна пера-жыла калісьці ледавікі, чаканне смерці ўсяго жыво-га, і таму занадта добра ведае цану льдам... Перыстая, ажурная, уся дзеля сонца... Чазенія... Жанчына. Як толькі адступілі льды — стала на россыпах камянёў, дзе ніхто яшчэ не мог жыць. I з тых часоў стаіць, будзе стаяць на фарпосце жыцця. Мала пражыве. Цаной гэтага жыцця падрыхтуе жыццё дзеля ін-шых.

Жанчына. Ведае цану льдам. I таму не зразумее. Не даруе. Не прымірыцца».

...Лёталі над агнём вялізныя, як птушкі, начныя матылі. Нерухомыя ў чыстым паветры, стаялі зоркі над вяршынямі гор.

Ён ведаў, што жанчына тут, побач, спіць у гэтай закінутай хатцы. А можа, і не спіць, бо яе таксама жорстка ўразіла размова на беразе рэчкі. А мена-віта таму, што гэтая размова была, да жанчыны было зараз далей, чым да гэтых высокіх, халод-ных зор.

Яна ніколі не паставіцца да яго з даверам. Сябрам не будзе. Нават старонняй не будзе. Будзе ворагам, пільным назіральнікам, лазутчыкам у стане такіх,

1 Песня зары.

490


як ён. Таму што ён і яна — розныя бакі жыцця. Жыцця? Увогуле розныя полюсы ўсяго існага.

Яму было вельмі горка адчуваць гэта.

Ноч. Добрая музыка ночы. Сонна цмокае вуснамі рака. Падушка з водарасцяў у яе пад шчакой. Схі-ліліся і пільна слухаюць сны ўсяго жывога гонкія чазеніі. Чуйным сном спіць недзе ў нетрах жэнь-шэнь. Спіць недзе ў зямлі Генусь. Спяць мёртвыя ў магілах, жывыя — у ложках і ля вогнішчаў.

I ўсе-ўсе слухаюць песню ночы: адны з надзеяй, другія з безнадзейнасцю. Адны — прымірыўшыся, другія — гатовыя зубамі бараніць жыццё.

Але ў ночы няма нічога страшнага. I зла няма ў ночы. I бяспека ў ночы ў руках. I таму побач, далё-ка-далёка, ляжыць і ніколі не даруе, не наблізіцца жанчына. Не даруе за спробу прынесці ў ноч зло. Не даруе чазенія.

У дрымоце, праз напаўапушчаныя веі, ён раптам убачыў, як бязгучна сеў і выцягнуўся Амур. Футра на загрыўку ўстала, як грыва, напружыліся мус-кулы, бязгучна выскалілася пашча. I бязгучны выс-кал быў страшнейшы за рык і брэх.

Севярын сеў.

Агонь дагараў. I першае, што чалавек убачыў у цемры, за межамі цьмянай, чырванаватай плямы свят-ла, за гэтым згасаючым у цямноцці аазісам,— гэта былі два халодныя зялёныя агеньчыкі. Ледзяныя, застылыя, нерухомыя, неміргаючыя.

Чалавек і звер глядзелі адзін аднаму ў вочы. Пасля чалавек устаў. I адразу з цемры, адтуль, адкуль свяцілі два бязлітасныя, пачварна гіганцкія светлякі, даляцеў гарлавы, прыглушаны кашаль і хрып.

Нешта пагрозна варочалася ў самай, здавалася, глотцы цемры, нешта перакатвалася, як далёкі пярун, узносілася да высокага, здрадліва-пяшчотнага, сла-дастраснага муркання і адразу падала ледзь не на дзве актавы, да брукатання, да клёкату. Нібы бурча-ла сама старажытная ноч. I не было на свеце нічога болын першабытнага, больш страшнага, болын усе-ўладнага.

Чалавек зрабіў крок, і другі, і трэці. 3 голымі рукамі. Задушаны рык нібы адскочыў ад самога агню ў змрок. I яшчэ на крок адскочыў. I яшчэ...

491


— Ты, маньчжурская пантэра,— сказаў чала-
век.— Ты, барс. Ты, леапард, і як цябе там яшчэ
клічуць. Драная кошка, ці што? Ану, давай сюды!

Гукі чалавечага голасу нібыта прымусілі леапарда адскочыць яшчэ. Рык ператварыўся ў задушлівае бурчанне, нібы ў цямноцці нехта канаў.

Севярын зрабіў яшчэ крок. Ён не памятаў сябе ад злосці. Ад злосці на гэтую пачвару, што палюе на сабаку, а можа, і на яго, ад злосці на цемру, ад злосці на гэтую жанчыну, якая, хай сабе і з меркаванняў вышэйшай праўды, перакрэсліла ягонае жыццё.

На гэтую жанчыну, што глядзела на яго з агідай у той час, калі ён не варты такога. На гэтую непры-мірымую жанчыну, што ніколі не даруе і не працягне з сяброўскім даверам сваю руку.

Хрып цяпер блукаў вакол вогнішча. Па нябачным коле. Блукаў і паступова аддаляўся. 3 відавочнай неахвотай, з пачуццём смяротна абражанай годнасці.

I чалавек ведаў, што звер ніколі не даруе яму пара-жэння. Так, як ён,чалавек, ніколі не даруе свайго па-ражэння гэтай жанчыне.

Ён кінуў у агонь сушняку. Полымя ўскінулася і заскакала барвай па чорных лапах кедраў, па светлых крылах гіганцкіх арэхаў, па адчыненых дзвярах хат-кі, па абліччы жанчыны, якая стаяла ў гэтых дзвярах.


  • Псіх ненармальны...— голас яе сарваўся.— А стрэльба? Стрэльба дзе?

  • Леапард не нападае на чалавека,— глуха ска-заў ён.

  • Так. Ніколі не нападае. Але гэта — я не ведаю, што ён такі за звер, гэты... Пашэнціла раз дзіця ўкра-сці? Людаедам зрабіўся з-за старасці ці фізічнай вады? Проста звык паляваць на самага безабаронна-га... на чалавека... без кіпцюроў і рог?.. Або... або такі самы псіх, як вы?

Яна ішла да агню, і выгляд у яе быў страшны.

— Я не ведаю, але...

Ен нічога больш не сказаў. 3 яго было досыць. Ен лёг на подсцілку, закутаўся з галавою ў коўдру і змоўк, павярнуўшыся да яе спіною.

...Калі ён пракінуўся — палыхала зара. Святло ахапіла палову неба. Росы сплывалі з абмытых, нібы лакіраваных, дрэў.

Жанчына сядзела, абхапіўшы рукамі ногі і па-

492


клаўшы падбароддзе на калені. На ўлонні ў яе ляжала стрэльба.

— Прачнуўся самы далікатны, гжэчны і рыцарскі


мужчына ў паднябеснай. Трубадур. Спявайце
«Альбу».

Яна сказала гэта без ценю начнога гневу і ўзру-шэння, спакойным, іранічным голасам. Нават вочы кпілі.



  • Яны пакінулі на варце жанчыну і з пачуццём споўненага абавязку паляглі спаць.

  • Я, здаецца, нікога не прасіў вартаваць. Нічога не здарылася. Прычын для геройства і самаахвярнага неспання не было.

  • А можа, гэта мне было прыемна?

  • Ахвотна веру.

На месцы іроніі з'явілася ў вачах сур'ёзнасць.

  • Я змерала адлегласць між слядамі. Ведаючы яе, можна прыблізна меркаваць аб велічыні звера.

  • Ну?..— без асаблівай цікавасці сказаў ён.

  • Котачка прыблізна ў метр семдзесят — метр во-семдзесят ад носіка да кораня хвосціка. Маленькая, пяшчотная істотка. Ласкавы варкоцік гэтак кілагра-маў на семдзесят пяць. Пагладзіць мякенькай лапэт-кай — і здзярэ скальп аж да таго самага месца, якім думаюць некаторыя чалавекі, ідучы на яго з голымі рукамі.

Севярын засмяяўся.

  • Ого! Я і не думаў, што жанчыны здатныя на такое красамоўства.

  • Дарэчы, можа,хоча пан паглядзець на варкоці-ка ў натуры? Мо пан не верыць словам і хацеў бы памацаць? Ахвотна дам яму такую магчымасць. Зве-рык ужо колькі часу назірае за панам і толькі баіцца, як бы не парушыць салодкі сон пана раннім візітам.

Яна сунула Будрысу ў руку палявы бінокль.

— У-унечка там. Будзьце ласкавыя ўбачыць. Вунь


восып. А трохі вышэй і лявей — скала. Дык вось на ёй.
Страшэнна зацікаўлены. Асабістая глыбокая зацікаў-
ленасць жыццём і здароўем пана.

Будрыс убачыў. Не адразу, але ўбачыў. А калі ўбачыў — крэкнуў.

...Стаяў і глядзеў, здаецца, проста яму ў вочы велічэзны, увесь у вузлах мускулаў пад ільснянай шкурай, гладкі і лянотна-грэблівы звер. Стаяў, як

493


дасканалая статуя, і Севярын зразумеў, што Гра-жына не перабольшыла памераў коткі.

Плоскі, нібы спецыяльна для злоснай, жывёльнай думкі створаны, чзрап, нерухомыя ізумрудныя вочы, імклівай сілай налітае цела. Іржава-жоўты, вохрыста-аранжавы на баках і спіне, беласнежны на бруху магутны самец.

I на ўсім гэтым харастве, на ўсёй гэтай велі-капышнасці — рэзкія чорныя плямы, радамі, як пало-сы ў тыгра. 3 бакоў, на лапах і на галаве — суцэль-ныя, буйныя або дробныя. На шыі, хвасце і спіне — вялізныя, кальцавыя.


  • Праўда, пагладзіць хочацца? — пяшчотна і на-іўна спытала жанчына.— Сімпатычныя такія разетач-кі плямаў.

  • Ух, чорт! Раскоша якая!

  • Я не разумею гэтае раскошы. Не нападае на чалавека — і раптам напаў. Адчуўшы чалавека, уця-кае, як ад смерці. На трыццаць крокаў да яго пад-красціся — рэдкае шчасце. I раптам — побач. I рап-там... Я не ведаю, што гэта такое. I таму — баюся.

  • Ну, даруйце,— прымірэнча сказаў мужчына.— Вы маеце рацыю. Я вам за гэта... Што я вам за гэтя? Ага, вось...

Як быў у трусах, ён падскочыў і ўхапіўся за сук кедра. Падцягнуўся і кінуў цела яшчэ вышэй. I яшчэ і яшчэ. Як вавёрка.

— Куды вы?

— Кедр. Дрэва пазнання. Паколькі есці ягоныя плады тут таксама забаронена, я вам дастану вялікую галіну з шышкамі.


  • Дзіця... Проста чорт ведае што... Яны ж, пада-ючы, абаб'юцца аб галіны.

  • У мяне не абаб'юцца.

  • Вар'ят,— ціха сказала яна.

А ён слізгаў вышэй і вышэй. I ўсё далей і далей было яму відаць. А пасля было так высока, што нават страшна. Метраў трыццаць ляцець да зямлі. I гнуцца, гнуцца галіны. А шышкі на самых іхніх канцах.

* Ен аддзёр вялізны калматы сук з^дзесяткам шы-шак, цяжкі, як камень, узяў яго ў зубы і^ асця-рожна, часам прыціскаючыся да ствала, стаў спус-кацца.

Калі ён урэшце ступіў на зямлю — ногі трохі

»

494



дрыжалі ад напружання. I ўсё, усё, ад грудзей і да ступакоў, было ў цёмных плямах жывіцы. Падаў сваю ношу жанчыне:

  • Вазьміце. Не трэба злавацца на мяне.

  • Вар'ят, хлапчынка... Што ж цяпер рабіць? Бя-рыце газу, ідзіце на рэчку. Адмывайце смалу. Будзеце вось толькі сярод гэткага «добрарастварэння вазду-хоў» газай смярдзець, як стары прымус.

  • Нічога,— сказаў ён.— Ад мяне ў мінулым жыц-ці ўсяляк пахла. Праца такая.

  • Ідзіце вы з гэтай працай. Мыйцеся, ды пойдзем расліны збіраць.

...Будрыс стаяў па пояс у вадзе, ужо адмыты, і слухаў, як яна кліча яго да вогнішча, снедаць.

Серабрылася раса, рэзка маляваліся ў неадчу-вальным паветры горы. Выдра непадалёку ад яго пра-чыкільгала да рэчкі, стралою ўвайшла ў крынічную ваду.

I над усім было панаванне зары, панаванне сонца, панаванне жыцця. I нават леапард быў гэтым жыццём.

I серабрыста, мілагучна варушыліся над вадой чазеніі. I нельга было не думаць, што, можа, яшчэ не ўсё страчана ў жыцці, што яно можа яшчэ павярнуць на лепшае, што ёсць на зямлі надзея...

XI

НАЧНАЯ БАЛАДА ТРЫВОГІ, ПРАСПЯВАНАЯ БЛАКІТНАЙ ОРДЭНСКАЙ СТУЖКАЙ



I так яны хадзілі цэлы дзень. Танюткая постаць жанчыны. Вялікая постаць мужчыны. Белы цень лай-кі. I яшчэ, недзе наводдаль, у нетрах, цьмяны і няў-лоўны цень леапарда.

Цвіў вакол сіні аконіт, трава, што вырасла з атрут-най сліны пякельнага пса Цэрбера. Геракл утаймаваў яго, выцягнуў з пекла і павёў па зямлі, і там, дзе падала сліна, вырастаў аконіт, падобны на сінюю зяпу страшнага пса. I нельга было не падумаць аб тым, як далёка зайшоў Геракл, калі аконіт рос нават у Пры-мор'і.

I мужчына ішоў з сабакам, моцны і шыракаплечы,

495


уладны і пераможны і сам падобны на Геракла. I ча-сам са здзіўленнем, трывогай і неразуменнем гля-дзела на яго жанчына з чароўна-зменлівым, годным і мілым абліччам. А ён глядзеў на яе, на плаўную і прыгожую хаду, на моцныя ногі, што цвёрда неслі ладнае цела, на залатыя валасы і сінія, як аконіт, вочы і п'янеў. Ад аконіту, ад хады, ад таго, што яна рабілася ўсё больш жаданай, ад таго, што яна была і будзе недасяжнай і чужой.

Кожная змена гэтага аблічча кідала яго ў бязмеж-на-пяшчотны трапяткі адчай. ён не ведаў, чаму ён так позна прызнаўся сабе ў самым важлівым. I ён ведаў, што яна не можа не адчуваць замірання мужчынскага сэрца побач з сабою. Не можа таму, што яны — як быццам адны на зямлі. Але ён ведаў яшчэ і тое, што ён не мае права нічога сказаць ёй.

Над ніпонскай папараццю, над дзікім перцам, над шалёным спляценнем заманіхі, араліі, даурскай кру-шыны, над язмінам і любкай мандарынскай, над зала-тымі кветкамі ястрабінкі — і самі залатыя ў промнях сонца — гудзелі, завіхаліся пчолы.

Як п'яная, кружылася галава. Можна было памер-ці ад адной нязмернасці жаданняў. Буяла вакол жыц-цё, і толькі жанчына, здавалася, не мела і не хацела мець да гэтага жыцця ніякага дачынення.

...I скончыўся дзень. I прыйшла ноч...

...Лавілі матылёў. Адну прасціну павесілі на сцяну хаткі, другую паклалі на зямлю. Уключылі рэфлек-тар. Ляцелі з ночы матылі. Часам нейкі трапляў у прыкрыты рэфлектар, і адтуль ляцеў залаты пылок. Пасля ён выбіраўся адтуль, сядаў на асветленую прасціну і чакаў. Іх было ўсё болей. Ляцелі, апус-каліся на просціны цені. Жанчына выбірала сярод іх патрэбныя і асцярожна накрывала іх шырокім горлам марылкі.

Бясконца, да самай апошняй хвіліны ён мог бы гля-дзець на яе рухі. У кожным была ладная, гожая прыгажосць, маладая, жывая сіла жыцця.

Яна адчувала гэта. Яна аддалялася.

Імкнулі на святло соўкі, невыказнай пяшчотнасці вясёлкавыя маціцоўніцы, эльцызмы Вествудзі, падоб-ныя на кветкі архідэй. Гіганцкія, фантастычныя па афарбоўцы хвалістыя павінавочкі-брамеі і павінавоч-кі-артэміды, такія пяшчотна-зялёныя, бранзаватыя,

496


малахітавыя. Вялікія, часам з дэсертную талерку, яны трапяталі крыламі, аж нешта звінела і спявала ў паветры.

Вялізны матыль сеў на грудзі Севярыну і папоўз да ягонага аблічча, буйны, нібы ў кіно, аж спалохацца можна было. Пукатыя гіганцкія вочы адбівалі святло, гарэлі барвяным агнём.

Пачвара з фантастычнай невядомай планеты.

— Што гэта? — уражаны спытаў Будрыс.


Шаўкавісты, шэры са срэбрам матыль сумна і

адхілена сядзеў у цэнтры плямы святла. Такі самы абыякавы, як і гэтая жанчына, ад аднаго позірку на якую замірала і падала сэрца.

I раптам... варухнуліся верхнія крылы, разышліся, адкрыўшы ніжнія. I на гэтых ніжніх крылах невера-годным, фасфарычным ззяннем зайграла шырокая сіне-блакітная паласа. Нібы матыль адкрыў самую глыбокую сутнасць сваю.

— Што? — трывожна спытаў Будрыс.

— Блакітная ордэнская стужка...— ціха сказала
яна.

— Як вы,— яшчэ цішэй сказаў мужчына.


Жанчына змоўчала. I толькі праз некалькі хвілін

сказала:


— Не як я. Як жыццё. Тое, якое вы не навучыліся
любіць. Вас вучылі, а вы не навучыліся, моцныя
людзі. Куды, на што ўжываць вашую грубую сілу —
гэтаму вы так і не навучыліся.

Ён не мог болей трываць. ён ведаў, што гэтага нельга, немагчыма, і ўсё ж сарваўся. Зрабіў крок, убачыў спалоханыя вочы, абняў за тонкія гнуткія плечы, прыцягнуў да сябе і прыпаў вуснамі да яе вуснаў. Яна не супраціўлялася, яна замерла і — яму здалося на імгненне — нават адказала яму.

Мужчына бачыў бязвольна апушчаныя веі, адчу-ваў усю яе, нібы надламаную, постаць і прыпадаў да гэтых вуснаў усё болып і больш прагна, непрытомна ўсведамляючы, што гэта смяротнае шчасце і што гэ-та — канец.

Задыхнуўшыся, яна злёгку адштурхнула яго, хіс-нулася на нагах. Варухнуліся і замерлі вусны.



  • Каб ніколі больш...— пасля паўзы глуха сказа-ла яна.— Каб ніколі больш гэтага не было.

  • Вы кагосьці кахаеце?

497

  • Не,— усё больш прыходзячы да прытомнасці, сказала яна.

  • Ну вось,— у яго перасела ў горле.— А я вас страшэнна шкадую. Вельмі кахаю...

  • Так вось адразу?

  • Так вось адразу,— проста сказаў ён.— Я ве-даю, на што мне яна патрэбная, мая... грубая сіла. На тое, каб любіць, каго люблю, на тое, каб бараніць яе, калі гэта спатрэбіцца.

  • Кіньце. Гэта не прынясе вам нічога, акрамя пакуты. Кіньце, пакуль не позна.

  • Позна,— ціха сказаў ён.— Нашто вы кажаце такое?

  • Вы ведаеце.

  • Няўжо тая злашчасная размова? Ды як жа вы?..

  • Яна... Не люблю «ўладароў», «пакарыцеляў», не люблю «гаспадароў жыцця». Гаспадарыце над гэ-тым няшчасным жыццём. Паны. Двухногае накана-ванне. Эксперыментатары над жывым. Я... не магу глядзець на іх... На вас.

Змоўкла. Маўчаў і ён, апушчаны ў бездань самага безнадзейнага адчаю.

  • Прабачце мне... Я нічога не магу даць вам. У вас і так усё ёсць. Вы добры, мілы, слаўны чалавек. Але вы моцны. У вас жорсткая, рацыяналісцкая спра-ва, яна не церпіць хістанняў. I вы такі...

  • Каб вы толькі ведалі, як вы памыляецеся.

  • ...I што я магу даць вам са сваімі матылямі і травамі? Хіба што любоў да жыцця, якое яно ёсць?

  • Не трэба,— амаль са стогнам выдыхнуў ён.

  • Так, не трэба. Хадзем да вогнішча.

Яна згасіла рэфлектар. Стала цёмна. Толькі на-воддаль цьмяна свяціліся ў попеле рэдкія вуголлі.

  • А я без вас усё ж не магу,— упарта сказаў ён.— Вы гэта ведаеце. Сам не ведаю, калі гэта ўсё пачалося, але як толькі я зразумеў, што гэта такое, я зразумеў і тое, што я не магу без вас.

  • Маўчыце,— сказала яна.— Маўчыце, калі ла-ска, дарагі.

Яны падышлі да вогнішча, і мужчына стаў ламаць лаўжы, калі жанчына прыгледзелася да чагосьці і ўскрыкнула.

— Што?


498

— След,— сказала яна.

На самым краі плешыны ад вогнішча выразна адпячатаўся ў попеле круглы, памерам з ліст гар-лачыка, след кашэчай лапы. Звер ступіў сюды зусім нядаўна: след яшчэ курэў парай.


  • Немагчыма. Гэта вар'ят. Як злы дух пасяліўся Ў ім.

  • Чаму?

  • Разумееш, ён ступіў у гарачы попел... Гэта немагчыма! Такога не бывае ў свеце. Ніводны звер не пойдзе нават на пах чалавека, жалеза, дыму. Ен ша-лёны.

I адразу ж, нібы ў адказ на яе словы, з цемры вылецеў шалёны віск болю, рык, рыданні, лямант смяротна абражанай гіганцкай кошкі.

Замерла ўсё вакол. I ў гэтай дрыжачай ад жаху цішыні, на мяжы магчымага хрыпеў і рваўся вар'яцкі крык, у якім была, здавалася, уся абраза, уся журба і ўся помста свету.



  • Я, здаецца, зараз заляплю яму,— праз зубы сказала жанчына.

  • Нельга,— сказаў Будрыс.— Нельга страляць.

  • I сапраўды, нельга,— сказала яна.— Але не-льга і заставацца ля вогнішча. Ён, мабыць, апёкся. Ён чорт ведае што можа вытварыць цяпер. Бярыце саба-ку. Заходзьце ў хату. Сёння вы будзеце тут.

  • Бадай што на гэты раз вы маеце рацыю,— сказаў ён.

Яны ўвайшлі ў хатку. Ціха шуснула запалка, кі-нуўшы цьмяны адбітак на тонкія пальцы і ўстрыво-жанае аблічча жанчыны.

Загарэлася газавая лямпа, і стала трохі святлей. У сляпым хворым святле бялеў між бярвенняў сценкі мох. Добрую палову хаты займалі грубыя нары з аполкаў. На нарах ляжалі варахі сена, прыкрытага радном. Пад столлю цягнуліся паліцы з нейкімі бля-шанкамі і скруткамі. Злева ад дзвярэй была чыгунная печка, на ёй — вядро з бульбай і чайнік. Справа, пад адзіным акном,— вышараваны стол і лава.

Між сталом і нарамі стаяла скрыня. Мабыць, для прыпасаў. Каб не забралася часам нейкае звяр'ё ды не пагаспадарыла. На стале ляжаў вельмі патрапаны, пульхны «журнал наведванняў». I больш не было нічога.

499


Будрыс кінуў на нары коўдру і плашч.

  • Кладзіцеся. Я адвярнуся.

  • Зачыніце мацней дзверы. Гэты разбойнік хо-дзіць вакол.

«Разбойнік» сапраўды хадзіў вакол хаты, кашляў і хрыпеў і часам пачынаў лямантаваць ад гневу і крыўды.

Амур як адразу кінуўся пад нары, так і не вы-лазіў адтуль. Глядзеў, як з крэпасці. Севярын моцна зашчапіў кручок, усунуў у ручку дзвярэй лату і сеў ля стала, спіною да нараў. Разгарнуў «журнал».

Надпісы былі ўсялякія. Ад сур'ёзных да жартоў-ных.

«Бачыў усурыйскага трубканоса на мяжы ліянні-каў». Подпіс. Дата.

«Маша, ты сітаўка. Не трасі ўвесь час хвастом». Дата. Подпіс нечытэльны.

За спіною Севярын чуў шолах сукенкі, слабае патрэскванне дошак, шамаценне сена.

«Заўважыў арэхавага лістаеда непадалёк ад дру-гога кардона. Трэба брацца за справу, іначай не мінуць паўтарэння 1960 года».

«Цікава было б паглядзець, як адчувалі б сябе Вася і Алена, каб ім пашанцавала сесці на гняздо земляной асы».

«Дуб ты, Пятро».

«Знайшоў дравеснага рэліктавага таракана. Лічу, што жывародны. Прасачыць за раёнам на поўнач ад Мёртвай крыніцы».

«Студэнты-практыканты, не крыўдзіце полазаў Шрэнка. Яны — удавы, а значыцца, сваякі вам».

«Радачка, прыгожы, малады мірміколаг! Ці такім ручкам займацца з мурашкамі? Цалую іх». Подпіс нечытэльны.

«Мурашак ці рукі?»

«Рукі, ды толькі не твае, зялёная кваква».

Нясцерпны сум сціснуў ягонае сэрца. Вясёлыя, маладыя, з цвёрдай надзеяй на шчасце, мудра-лег-каважныя. Усё перад імі. Чаму так не шанцуе яму?

— Можаце класціся,— ціха сказала жанчына.


Севярын азірнуўся. Яна ляжала ля супрацьлеглай

сценкі. Цёмныя вочы глядзяць у столь, голыя рукі на коўдры. Вусны цвёрда сціснутыя. Будрыс сумна ўсміхнуўся, сустрэўшы на хвіліну яе дапытлівы, дзіў-

500

ны позірк. Нібы на хвіліну яна ўсё-ўсё ў ім зразумела, а пасля адвяла зрэнкі.



Сціснула сэрца. Адчуваючы, што ўсё скончана, ён дзьмухнуў на лямпу, забраўся на нары і лёг на спіну, закінуўшы рукі за галаву. Цёмнае акно ў хатцы па-святлела. Як густая сажа, чарнеў змрок.

Мужчына ляжаў і бяссонна глядзеў у яго, нібы спадзяваўся нешта ўбачыць.

XII ПЕСНЯ ПЕСНЯУ

Уначы, недзе далёка ў нетрах, крычалі і хрыпелі касулі. Здавалася, што гэта яны не даюць спаць. Крык іхні быў вельмі падобны на рык тыгра, нават дзіўна было, што такое пяшчотнае стварэнне можа вытаргаць гэткія гукі.


: download -> version -> 1359632780 -> module -> 7242802286 -> name
version -> "Шматсерыйная" дарога да сцэны Новы беларускі тэатр: дажыць і выжыць
version -> Внеклассное мероприятие по английскому языку «Добро пожаловать в Беларусь»
version -> 4 Знешняя палітыка рп у другой палове 17-пачатку 18 ст
version -> Беларускія рэфлексіі
version -> 2 Праваслаўе І каталіцызм у вкл
version -> Утварэнне Рэчы Паспалітай
version -> Знешнепалітычнае становішча Рэчы Паспалітай
version -> Культура Беларусі ў 17- 18 ст
version -> 5 Сацыяльна-эканамічнае і палітычнае становішча Беларусі ў другой палове 17-пач 18 ст
name -> Уладзімір караткевіч


1   2   3   4   5   6   7


База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2019
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка