З кнігі вершаў “Перазвоны” пацеркі роднага слова



Дата канвертавання17.06.2016
Памер96.67 Kb.
ВЕДАЙ СВОЙ КРАЙ
“У назвах, нібыта ў бурштыне,

Хаваецца цень даўніны.

І помняць пра гэта сыны,

І жыць разам з імі Айчыне!”



Мікола Кутас

З кнігі вершаў “Перазвоны”



ПАЦЕРКІ РОДНАГА СЛОВА


(Ілья і ваколіцы ў назвах)

Ілья


2005

Матэрыялы для буклета сабралі і сістэматызавалі :

Мікола Кутас – бібліятэкар Абадоўскай сельскай бібліятэкі;

Шэрая Роза Канстанцінаўна- настаўніца-мовавед Ільянскай школы;

Дапамагалі настаўнікі і вучні Ільянскай школы.

Населеныя пункты Ільянскага Сельскага Савета па стану на 01.01.2004.




  1. В.Абадоўцы 16. В. Калодчына

  2. В.Альхоўка 17. В. Капусціна

  3. В.Асцюковічы 18. В. Карытніца

  4. В.Барсукі 19. В. Катоўка

  5. В.Баяры 20. В. Каўшэвічы

  6. В.Будзішча 21. В. Крыніца-1

  7. В.Бязводнае 22. В. Крыніца-2

  8. В. Гараватка 23. В. Лёпаўшчына

  9. В. Дварэц 24. П.Партызанскі

  10. В. Забар'е 25. В. Сакалы

  11. В. Зарэчча 26. В. Суднікі

  12. В. Ілья 27. В. Старая Гута

  13. В. Ільянскія хутары 28. В. Цагельня

  14. В. Кавалі 29. В. Шчырачыха

  15. В. Казлы

АБАДОЎЦЫ


Назва паходзіць ад слова абады. Тыя, хто вырабляў абады, жылі ў Абадоўцах. Вёсцы прыкладна 200 гадоў. Належыла памешчыкам Багдановічам. Захавалася іх капліца і памяшканне, дзе выраблялі сыры. Прысядзібны парк у жахлівым стане Вінакурны завод у развалінах, сажалкі пазарасталі кустоўем. Вёска – цэнтр калгаса. Маецца магазін, школа-дзевяцігодка, ФАП, клуб, бібліятэка. Колькасць жыхароў – 361 чалавек, у асноўным –прыезжыя.
ПРОЗВІШЧА КАРЭННЫХ ЖЫХАРОЎ

Васінкевіч, Валканоцкі, Кулік, Лукша, Паўловіч, Ярашонак.

Назвы ваколіц:
Альшынка Капліца

Бондараў лог Канцы

Леснічоўка

Бяроза Маслава

Баярскае залессе Маяк

Белы ток Осава

Вязаўшчына Пажарышча

Гараджанка

Гарыдаўка Пешкаў хутар

Гурка (Барсучкова гурка)

Гірдзева Пасека

Жарок Пацэлева

Зосін лог Рабы лог

Імшарка Рузіна поле

Кашары Сонічыха

Снежкава


Кісяліха Себрынка

Клеткі Хутар Маліноўскага

Ксяндзоў лог

Крывулі


АСЦЮКОВІЧЫ
Назва паходзіць ад прозвішча Асцюк, або ад слова – асцюкі. Радавая сядзіба Тукалаў. Палац спалілі партызаны ў 1944 годзе. Парк і сажалкі – у запусценні. Маецца магазін, жыхароў – 93 чалавекі.

Прозвішчы карэнных жыхароў: Вараўка


НАЗВЫ ВАКОЛІЦ:

Бель


Баркі

Батрацкая крыніца

Ванцоўскі

Вінцантова

Гай

Грэбля


Зубрава

Каля сажалкі

Куп’ё

Крыніца


Леснічоўка

Мядзведнае

Пад дубам

Пад маяком

Пажэрня

Раўняць


Строкаў лог

Чаромуха

БАРСУКІ

У аснове слова – назва жывёлы Барсук. Назва вёскі паходзіць ад прозвішча Барсук. Пражывае 17 чалавек.



Прозвішчы карэнных жыхароў: Дзік, Раманоўскі, Пякарскі

НАЗВЫ ВАКОЛІЦ:

Аселіца, Альшынка, Вязаўшчына, Гурка, Зосіна, Лаза.

БАЯРЫ


Баяры – сацыяльная група насельніцтва 13-18 ст. Фактычна вёска мае тры найменні: Баяры Вялікія, Баяры Ражынскія, Баяры Баравыя. Пражывае 111 жыхароў. Ёсць магазін.

Прозвішчы карэнных жыхароў: Астроўскі, Буслаўскі, Вяжэвіч, Гарлінскі, Дуровіч, Мароз, Судніковіч, Ясінскі.

НАЗВЫ ВАКОЛІЦ:
Будраўка Ламы

Бор Ляхава

Барсучкоў лес Падасіннік

Бель Падліпкі

Баравыя Пархава

Бычок Ручай

Верацяя Сялішча

Залессе Смольніца

Кавальшчына Сетнае

Клін Сіська

Каля труб Яловае
БЯЗВОДНАЕ

Карнявая частка слова – вада. У спалучэнні з прэфіксам – бяз, без – і ўтвараецца назоў Бязводнае, значыць, без вады. Зараз пражывае 46 чалавек.

Прозвішча карэнных жыхароў: Шалуха, Ярашонак, Адамовіч, Максімовіч, Семянёк.
НАЗВЫ ВАКОЛІЦ:

Анкудава Мачулішча

Восава Пажарышча

Вязаўшчына Пацэлева

Гуры Пуцілаўка
Гірдзева Рыгораў лог

Гарадзішча Сцюдзянец

Канцы Янукова

Карчы Янкава гара

Маргі Паддуб’ё

Маслеева


БУДЗІШЧА.
Аб паходжанні назвы вёскі мясцовы жыхар Рыгор Жаўняровіч расказаў легенду, якая жыве ў тутэйшых мясцінах:

- Неяк даўно пан даў зямлю чалавеку у глухім балоцістым месцы. Чалавеку не вельмі хацелася аднаму сяліцца. А пан сказаў:” Будзе шчэ люду”. Ад спалучэння слоў “Будзе шчэ” і пайшла назва вёскі – Будзішча. Зараз пражывае тут 29 чалавек.

Прозвішчы карэнных жыхароў: Жаўняровіч, Клімёнак, Дуровіч
НАЗВА ВАКОЛІЦ:

Амшарына Баракі Камень Рабое поле Чортава балота

Граба Балота Калясніца Сетнае Шаснастоўка

Гатчына Глінішча Крапіўніца Тахвіля

Гарыца За буктай Пад пушчай Труба

Баярская пасека Заторава сажалка Пад сасной Тартак

Бычок Кут Ростанькі Цялятнік
ГАРАВАТКА.
Назва ўтворана ад дзеяслова – гараваць. Пражывае тры чалавекі.

Карэннае прозвішча – Соніч.


НАЗВЫ ВАКОЛІЦ:

Гаравацкі лес Пад ельнікам

Старажоўка За выганам

За ельнікам Гарыца


ДВАРЭЦ.

У аснове назвы – двор – агароджаны кавалак зямлі, дзе месцілася сядзіба аднаго гаспадара. Дварэц – значыць, невялікі двор.

Прозвішчы карэнных жыхароў: Юшко, Жук, Чыркевіч, Пінчук, Станкевіч, Агурчонак, Альшук, Владыка, Саўчык
Назва ваколіц:

Альхоўка Запашка Кар’ер Сякера

Брылёў хутар Жарок Маслава Станкевічаў хутар

Возера Зялёнае гумно Прачкі

Гарыдаўка Катова гара Пянькоўка

Жыдоўскія могілкі Ксяндзоў лог Рудкоўская сажалка

Юшкава возера

ЗАБАР’Е.


Назва ўтворана ад асновы слова “бор”. Вёсцы прыкладна 150 гадоў. Пражывае 145 жыхароў, з якіх большасць –пенсіянеры. 49 чалавек працаздольнага ўзросту. З іх – 29 працаўладкаваны, 20 не працуюць. Дашкольнікаў і вучняў 25 чалавек. У вёсцы маецца бібліятэка, магазін. У прыватнай уласнасці 8 коней, 39 кароў.

Прозвішчы карэнных жыхароў:

Вайцяхоўская, Руткоўскі, Анцук, Паўловіч, Краўчонак, Варанец, Валканоцкі, Пякарскі, Гарбацэвіч, Івашанка, Грабянёк, Малько, Капусцінскі, Тройка, Каспяровіч, Камінскі, Вараўка,
Назва ваколіц:

Асянец Дуб’ё Пунічны бор Шумаўка

Альхоўкі Зубрава Полхава Явар

Бярэзнік Карчаватка Пчальнік

Бярозаўка Крыніца Прасека

Будзенева Круглая лаза Пасечка

Бель Лушчыкаў лес Пунькі

Беланова затока Ліпнік Турцыя

Булава Масток Хвашчова

Вінцантова Мядзведнае Церабец

Вузкое карыта Марцінкова Чэхаўскі бор

Вішняк Наддаткі Чаромуха

Доўгія Навінка Шубачы

ЗАРЭЧЧА.


Назва – арыенцір: пасяленне за ракой.

Мясцовыя жыхары паўміралі.

Назва ваколіц:

Папоўка


Янушкі
ІЛЬЯ, ІЛЛЯ.
Верагодней за ўсё паходжанне ад тэрміна іл – ільная рака.
Назвы ваколіц:
Папоўкі

Янушкі


Карчаватка

Аэрадром


Адамава гара
КАВАЛІ.
Сэнс значэння – каваль. У 19 ст. вёска называлася Кавалькі. Зараз пражывае 78 чалавек.

Прозвішчы карэнных жыхароў: Ануфрыёнак, Алексяёнак, Буркевіч, Ікановіч, Мажуль, Сарачынскі, Сяляўка, Цыбін.


Назвы ваколіц:

Архірэева пасека Дворышча Пажарышча

Асінаўка Імшарына Равы

Бруславец Кісяліха Смольніца

Белае балота Кругляк Траянава

Гуры Крыжы Ялавец

Грэзніца Лінія

Гліннае Мачулішча
КАЛОДЧЫНА.
У аснове назвы – слова калода, прымітыўны вулей, або высечаная калодка ля крыніцы для піцця жывёле.

Прозвішчы карэнных жыхароў: Кажура, Соніч, Філістовіч, Нарэйка.


Назвы ваколіц:

Барсукоўскі лес Грышкаў хутар

Барысікаў лес Кучкі

Воўчая яма Капачова

Выган Рубеж

Вязынка Турукоў лес


КАРЫТНІЦА.

Карытніца – невялікі вадаток, які на невялікім участку ішоў па карытах, выдзеўбаных у ствалах дрэў. Зараз пражывае 44 чалавекі.

Прозвішчы карэнных жыхароў: Баран, Дуровіч, Дземашкевіч, Максімовіч, Станкевіч (прыезжы), Сяляўка (прыезжы), Грыгулевіч (прыезжы), Юшка, Ярашонак, Кіслы (прыезжы), Андрыеўскі, Лабэцкі, Владыка, Філістовіч, Тонкавіч, Алексяёнак, Гарбацэвіч, Ракецкі, Астроўскі, Акуліч, Судніковіч, Крупскі, Дударонак, Гайбовіч, Плявака (прыезжы), Яічнікаў (прыезжы), Петрыкевіч, Варановіч (прыезжы), Савіцкі (прыезжы), Кругаў (прыезжы)

Назвы ваколіц:

Рузіна поле Выган Гасцінец Мацькаўскае

Тонкавічаў хутар Аселіца Ля Яічнікава поле

Гуры Дзэндра Ля дубка Мацькаўскія

Плітніца Канюшня Гумно пасекі

Француз Карыцянка Ля студні Пад крыжам

Карчма Загара Пад лугам Каля Зосі

Цагельны завод (Ілья2) Петрыкевічы Піскаватка Лугавая дарога

Кар’еры Вінцэсева поле Пільсуцкія Прагон

Кацюша Кут поля Юшкавы Сажалка

Ануфрэева поле Юшкаўшчына На бруку Сценка

Манькоўкі хутар Агорскія Мост Малатарня

Пад Шышлам Ямы Ля Габруся Школа

Пушча Паграбы Каля Дашкі Магазін

Барсучча гара Наддаткі Каля Наталі Гараджанка

Ламы Ток Каля Гінтопа Бубен (агульн)

Пасекі Гарыдаўка Каля Бладуся Могілкі

Падбалоцце Крыжавыя Бор Імшарня

Канавы
КАЎШЭВІЧЫ.


Назва ўтворана ад асновы – коўш. Коўшар – майстра, які вырабляў каўшы. Зараз пражывае 56 чалавек.

Прозвішчы карэнных жыхароў: Альшук, Бохан, Вараўка, Кажура, Краўчонак, Каляда, Каспяровіч, Уладыка, Равяка, Юдо.

Назвы ваколіц:

Азярэц За гасцінцам Крушыннік Прагон

Альхоўкі Забарскія альхоўкі Каля кладкі Палянка

Барок Канозіва Капельчікаў агарод Полхава

Выган Каля палянскіх Старынкі

Граба Каля броду Лоўкі Сцяпанаўшчына

Гумно Какалуша Лука Старарэчышча

Жоўты бераг Кругліца Малашкі

За ракой Каплічка Масток


КРЫНІЦА – 1

У аснове назвы тэрмін – крыніца: невялікі вадаток з’пад зямлі. Ранейшая назва вёскі Батракі. Пражывае 4 чалавекі.

Назва ваколіц:

Бель Луг


Вакзал Ляхава

Вашчова Рэчкі

Грэбля Пажэрня

Круглая лаза Шубачын лажок

Чаромуха

КАЗЛЫ.
Назва паходзіць ад прозвішча (мянушкі) Казёл. Зараз пражывае ў вёсцы 109 чалавек. Ёсць магазін.

Прозвішчы карэнных жыхароў: Буркевіч, Курэц, Камінскі, Кажура, Пінчук, Петрусевіч, Тонкавіч, Шушкевіч, Шымановіч, Юдо.
Назвы ваколіц:

Аселіца Захаршчына Маргі Туркаў лес

Бель Жарствянка Прорва Янаўшчына

Бліжэйшы шнур Куксіна Пад вяхой

Баброўка Карчы Пад ігрушай

Выган Канозіва Пад гарой

Вінцантова Лісьі норы Рагавы канец

Гарбузова Лаўкі Слопскае поле

Доўгая завадзь Малашоўка Сядзіба

Забарскія шнуры Масток Старынка

За лугавой дарогай Маяк Тарлецкае

КАПУСЦІНА.


Назва паходзіць ад прозвішча Капусцін.

Назвы ваколіц:

Вашнеўскі лес

Казённы лес

Круглае

Юркава


ЛЁПАЎШЧЫНА.
Назвы ваколіц:
Абрамаў лог Грымоцеў хутар Папярэчная мяжа

Багдановічаў лес Дубы Строкаў лог

Барок Леснічоўка Цагельня

Вераскі Лёпаўскі лес

СУДНІКІ.
Назва ўтворана ад прозвішча Суднік. Суднік – той, хто вырабляе драўляны посуд. Колькасць жыхароў – 35 чалавек. Ёсць магазін.

Прозвішчы карэнных жыхароў:

Дуровіч, Валканоцкі, Клімёнак, Суднік, Сяляўка, Сыч, Пахом.
Назвы ваколіц:

Алючонскія сажалкі Ля Саламоніхі

Бельчыкаў лог Малыя лажкі

Выган Муравейнік

Вялікі лог Несцяраўка

Зыкі Пад лазой

За снягі Рубеж

Карамзон Сілякова

Казыркоў бліндаж Суднікоўскае залессе

ПАРТЫЗАНСКІ.

Назва мемарыяльная, дадзена ў памяць аб партызанскім руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны 1941-1945 г.г. Ранейшая назва – шклозавод “Залессе”.
Назвы ваколіц:

База Куксіна

Брыцкае Кашары

Баброўка Пасекі

Владыкава поле Паграбішча

Гурыновічава поле Скаберац

Дварок Сэрбіна

Дарваедава поле Ферма

Красоўскае поле
ШЧАРАЧЫХА.
Назва балтыйскага паходжання, шчара - азначае вузкі. Жыхароў 11 чалавек.
Назвы ваколіц:

Атава


Баравіна

Казёнка


Куксіна

Малы лес


Семянькова


База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2016
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка