Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы І літаратуры філіял «Інстытут мовы І літаратуры імя Якуба Коласа І Янкі Купалы»


БЯГУ́Н м. Карова, якая ідзе на чале статка. Міцюкова. БЯГУ́ЧЫ



старонка13/51
Дата канвертавання15.05.2016
Памер6.25 Mb.
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   51

БЯГУ́Н м. Карова, якая ідзе на чале статка. Міцюкова.

БЯГУ́ЧЫ прым. ○ БЯГУ́ЧАЯ ВАДА́. Праточная вада. На бягучай вадзе пускалі вянкі́. Дуброўкі, Закур’е.

БЯДА́ ж. Двухколка-саматужка. Бяду цігалі нъ сабе послі вайны. Закур’е.

БЯДА́, БІДА́ ж. Бяда, гора, няшчасце. Калі́ курыца пяець, то на бяду (прыкмета). Гарадзец, Сукрэмна. У яе палучылася біда с першым мальчыкам. Міцюкова. ◊ НІ БІДА́. Ну дык што ж. Тога, ні біда, прывязуць на некалькі часоў. Запруддзе, Гарадзец. ◊ БІДА́ ПА БЯДЗЕ́. Пасля аднаго няшчасця здараецца другое. Біда па бядзе – купі́лі парасёнка, вынесла малінэз, скрынку, ён выпіў і здох. Леснікова. ◊ А БІДА́ ЯГО́ ВЕ́ДАІЦЬ (ЗНА́ІЦЬ). Невядома. А біда яго ведаіць, як называецца. Рулёўшчына, Рэчкі. А біда яго знаіць. Запруддзе.

Бяду на кані́ не аб’едзеш, вадой не пераплывеш. Запруддзе. □ Біду вадой не пераплывеш. Запруддзе, Гарадзец. □ Дзе вада, там і біда. Гарадзец. □ Адна біда ні ходзіць. Каралевічы, Запруддзе. □ І біда ідзе і другую вядзе. □ Нъ бяду паспеіш і нъ валу. Каралевічы. □ Адна біда – ні біда. □ Ні хавайся ад біды, біда съма найдзіць. □ Біда пъ лясу ні ходзіць, а па людзях ходзіць. □ Ні смейся чужой бядзе, свъя нъ градзе! Каралевічы. □ Хто бяду пірабудзіць, събакъм будзіць. Каралевічы. □ Німа горшай бяды, як ні хлеба, ні лібяды. Вялікі Азярэцк.



БЯДРО́ н. Бядро. У бядрэ нага так балі́ць. Буй. Бядро ударыў. Гарадзец.

БЯЗБО́ЖНА прысл. Безліч, шмат. Піў бязбожна. Каралевічы.

БЯЗДЗЕ́ТНЫ прым. Бяздзетны. Гэтая з дзецьмі, а старшая бяздзетная. Багданава.

БЯЗДО́ЛЛЕ н. Цяжкае, гаротнае жыццё. Бяздолле маё, праклінаці буду. Партызаны.

БЯЗДЭ́НЧА н. Бяздонне. Бяздэнча, дзе крыні́ца. Заазер’е.

БЯЗМЕ́Н м. Бязмен, ручныя вагі. У бязмена пабі́тыя точкі – значкі́ такі́я. Вялікі Азярэцк. Бязмен быў, і важылі на бязмене. Гарадзец. Бязмен такей з гълавой. Сукрэмна, Нямойта. ◊ ЯК БЯЗМЕ́Н. Пра неразумнага, бесталковага чалавека. Я ўжо як бязмен стала, дурная. Заазер’е, Сукрэмна.

БЯЛІ́ЛА н. Бяльмо. Бялі́ла на воку – зацягнула белым і ня ві́дзіць. Багданава.

БЯЛІ́ЦЬ незак. 1. Бяліць (пра палатно). Белюць палатно і сцелюць на пожнях. Карпавічы, Багданава, Вялікі Азярэцк, Гарадок, Каралі, Фасаўшчына, Неўгадава. 2. Дадаваць малако. Заці́рка – дзелаіш з мукі́, а тады мълаком беліш, заліваіш. Заазер’е.

БЯЛЛЁ н. Бялізна. Бяллё папасціраю і папалашчу. Ульянавічы, Багданава, Буй, Вялікі Азярэцк, Запруддзе, Каралі, Партызаны.

БЯЛЬМО́ н. Бяльмо. Бяльмо – на глазу: вока жувое. Вялікі Азярэцк, Баравікі, Сукрэмна.

БЯЛЯ́Ш м. Светлавалосае дзіця. Бяляш ты! Апечкі.

БЯРНО́ н. Бервяно. Ступа – выдзяўбуць бярно – крупы таўклі́. Партызаны, Запруддзе, Гарадзец, Манголія, Серкуці. Ногі там, што бёрны былі́! Запруддзе.

БЯРО́ЗА ж. Бяроза. Бярозу у нас толькі пъдпушчаюць. Пракруцяць дзі́рачкі і саломку уторкнуць. Багданава. БЯРО́ЗАНЬКА, БЯРО́ЗКА памянш. Багданава, Буй, Гарадзец, Партызаны. ◊ АД БЕ́ЛАЙ БЯРО́ЗЫ ДА ЧО́РНАГА ДУ́БА. Ад краю да краю. Цяпера за рання трактарам узлупюць ад белай бярозы да чорнага дуба. Цясішчы.

БЯРО́ЗАВІК м. Бярозавы сок. Бярозавік – з бярозы сок. Жохава, Багданава.

БЯРО́ЗАВЫ прым. ○ БЯРО́ЗАВЫ ГРЫБ. Чага. Серкуці.

БЯРУ́ЧЫ прым. Учэпісты; які вельмі чапляецца, бярэцца. Сівец – тръва бяручъя, за якое дужа бярэцца. Леснікова.

БЯРЭ́ЗІНА ж. 1. Бяроза. Русалкі косы распускаюць, калышъцца на бярэзіне. Ракаў Засценак. 2. Матэрыял бярозы. Тапарышча можна з бярэзіны, кляні́ны дзелаць. Жохава, Нямойта.

БЯРЭ́ЗІНКА ж. Бяроза. Кала хаты бярэзінка была, зязюліна на ёй кукувала. Нямойта, Заазер’е, Міцюкова, Закур’е.

БЯРЭ́ЗНІК м. 1. зб. Бярозавыя галінкі. Каза ела малі́ннік, бярэзнік, лазу. Багданава, Міцюкова, Партызаны. 2. Бярозавы сок. Не салодкі бярэзнік – падзолістая зімля. Партызаны, Багданава. 3. Гай. У бярэзніку срэзаў бярэзіну. Нямойта, Серкуці.

БЯСЕ́ДА ж. Бяседа; збор гасцей з пачастункам. Як бяседа йкая, гаварылі: просім за стол! Міцюкова, Багданава, Вялікі Азярэцк, Запруддзе, Каралевічы, Леснікова, Нямойта, Партызаны, Ракаў Засценак, Ульянавічы, Неўгадава.

БЯССМЕ́РТНІК, БЕССМЕ́РТНІК м. Агаткі. Кала кладбішча бяссмертнік расцець. Багданава. Бессмертнік любіць пішчаныя лясы. Міцюкова.

БЯСХІ́ТРЫ прым. Прастадушны, адкрыты. Дачка такая бясхі́трая, яна з усі́мі ўсё падзеліць. Нямойта.

БЯСХЛЕ́БІЦА ж. Бясхлебіца. Ай-яй, бясхлебіца была ў трыццаць васьмым годзе, нацярпеліся. Савінічы, Чуцькі.

БЯШКО́М прысл. Бягом, подбегам. Бяшком, бяшком – і ў канаву. Фасаўшчына.

В
ВА́БІЦЬ незак. Вабіць, заманьваць. Вабілі ваўкоў, зайцуў, а лісі́ца – хі́трыя. Нямойта.

ВАБРАЖЫ́ЦЕЛЬНЫ прым. Уражлівы. Ён маліц стройны, харошы, але вабражыцельны. Багданава.

ВАВЁРКА ж. Вавёрка. Белка пушыстыя такая, а вавёрка жоўцінькая, толькі меншая. Багданава, Нямойта.

ВАГА́ ж. Вагі. Вага – той жа бязьмен, кантарок вешаіш на пут і важыш. Фасаўшчына, Івоні, Нямойта.

ВАГА́ЦЦА незак. Гайдацца, зыбацца. Вагалася балота. Парэчча.

ВАДА́ ж. Вада. Первы раз як дзяцёнка купалі, ваду пат печ лілі́. Мянюцева. Паўрадзі́ў гуркам дож, залівень такі́ быў, што у баразнах вада стаяла. Ракаў Засценак, Багданава, Вялікі Азярэцк, Нямойта, Цясішча, Закур’е, Неўгадава. ◊ ПЯ́ТАЯ ВАДА́ НА КІСЯЛІ́. Пра далёкае сваяцтва. Яны пятая въда на кісялі́. Чуцькі.

Абажглася на малацэ, будзіш студзі́ць і на ваду. Запруддзе, Вялікі Азярэцк. □ Бяло ні бяло, абы ў вадзе пабыло. Нямойта, Савінічы, Сянно. □ Пъд ліжачый камінь і въда ні патходзіць. Нямойта.



ВАДДАЛЁННАСЦЬ ж. Аддаленасць. У выддалённасці стъяў ток, у гэтым таку быў наш конь. Міцюкова.

ВА́ДЗІСТЫ прым. Вадкі. Цеста вадзістае на пірагі́ ня йдзёт. Заазер’е.

ВАДЗІ́ЦЦА незак. Пладзіцца, размнажацца (пра жывёл, птушак). У хаці водзяцца ластаўкі. Фасаўшчына, Багданава, Заазер’е, Нямойта, Закур’е.

ВАДЗІ́ЦЬ незак. 1. Вадзіць. Кароў краў і вадзі́ў прудуваць. Заазер’е, Багданава, Запруддзе. 2. Разводзіць. Усё ўрэмя ваджу клубні́ку. Гарадзец, Івоні. Пчол вадзі́ць буду. Вялікі Азярэцк, Закур’е. ◊ ВАДЗІ́ЦЬ РУСА́ЛКУ. Выконваць абрад праводзін русалкі з вёскі ў жыта. На Купалле русалку вадзі́лі. Вялікі Азярэцк.

ВАДЗЯНІ́СТЫ прым. Вадзяны, які расце ў вадзе. Дзедзвіль вадзяні́сты, шырокае лі́сце, як разное, у балоце [расце], сві́нні ядуць. Мянюцева.

ВАДЗЯ́НКА ж. 1. Пухіры на вадзе. Вадзянкі, як па вадзе па свежай паходзіш. Гарадзец. 2. Пухір. Вадзянка цячэць, як разарваць. Гарадзец, Самсоны. 3. Пасудзіна для вады. Въдзянка нъ чатырі-пяць вядзёр вады. Нямойта.

ВАДЖА́Й м. Правадыр. Той ваджай і́хны, глаўны і́хны, гляжу – ідзець. Багданава.

ВА́ЖНЫ прым. Важны, карысны. Ніважна, кім бы ня быў, абы ні пръвъляў, хоць глі́ну ляпі́, усякъя работа важнъя. Каралевічы.

ВА́ЖЫЦЬ незак. Важыць, узважваць. Пазычалі хлеп, а тады важылі нъ тапарышча – нъ тапарышчы насечка была на кончыку і важылі тъпаром. Нямойта, Багданава, Гарадзец, Заазер’е, Каралевічы.

ВАЗАВЫ́ прым. Прызначаны для воза (пра хамут). Вазавы хамут – хамут запрагаць каня ў воз. Гарадзец, Дольдзева.

ВАЗГРЫ́ВЫ прым. Саплівы. Во які́ дзяцёнык гразны і саплі́вы, то ета вазгрывы. Алексінічы.

ВАЗІ́ЦЦА незак. Займацца. Я пчол баюся і ні хачу з і́мі вазі́цца. Івоні, Марозаўка, Нямойта.

ВАЗІ́ЦЬ незак. Вазіць. Кръснапёрку възамі вазі́лі. Пожанькі, Багданава, Гарадзец, Самсоны.

ВАЗО́К м. Выязныя сані. Вазок – праязны, на ім груз вазі́ць ня будзіш. Міцюкова, Гарадок, Нямойта, Серкуці.

ВАЗО́ЎНЯ ж. Вазоўня; памяшканне для транспартных сродкаў і вупражы. Вазоўню здзелъюць, дзе вазок, санкі, хамут там ставюць, кап ні замінала, ні гніло. Нямойта.

ВАЗРО́СЛЫ прым. Дарослы, старэйшы. Вазрослы сын – у горадзе. Жохава, Багданава.

ВАЙЛУ́ШАЧКА ж. памянш. Ваўнянка. Дзет з Кішураўшчыны зваў вуўнянкі вайлушычкі. Партызаны.

ВАЙНА́ ж. Вайна. Болей як сорак лет вайне. Кавалі, Самсоны, Ульянавічы, Чуцькі, Цясішча, Дуброўкі, Неўгадава.

ВАЙСТРАКО́М прысл. Вострым краем уверх. Камінь стаі́ць вайстраком. Гарадзец.

ВАЙСТРЫ́ЦЬ, ВАСТРЫ́ЦЬ незак. Вастрыць. Вайстрыць бруском касу. Міцюкова, Розмыслава. Вастрыць касу. Міцюкова.

ВАЙЦЯ́ЦЬ незак. Гаварыць незразумела. Хто што гаворыць не па-і́хняму, то вайцяіць. Нямойта.

ВАКЕ́ННІЦА ж. Падаконнік; ніжняя частка акна. Пъстаў нъ вакенніцу вазона! Нямойта.

ВАКО́ЛІЦА ж. Ваколіца, наваколле. Ваколіца ўся гъворыць пръ яе. Нямойта.

ВАЛ м. Валок сена. Пракос сена разбіваеш, варочаеш, сушыш, у вал зграбаеш. Гарадзец, Багданава, Нямойта.

ВАЛА́Н м. Валан. З въланъм плацце шылі. Фасаўшчына.

ВАЛАВО́ДЗІЦЬ незак. Валаводзіць, марудна рабіць. Што ты валаводзіш? Дзелъіш і ня дзелъіш! Нямойта.

ВАЛАВЯ́ННЫ прым. Алавяны. Послі вайны ложкі былі́ і мі́скі вълъвянныя. Нямойта.

ВАЛАКІ́ДЗІЦЬ незак. Валакіціць, марудна рабіць. Дзелъць ня хочыць, а толькі вълакі́дзіць! Нямойта.

ВАЛАКІ́ТА ж. Валакіта, цяганіна. Ой, з гэтым сенъм толькі валакі́та! Нямойта.

ВАЛАКІ́ЦІЦЦА незак. Працаваць. Сколькі тут пажыць асталося, а тут валакі́ціцца нада. Вялікі Азярэцк.

ВАЛАКНО́ н. Валакно (з канапель). Каноплі сушылі, дзелалі валакно, вяроўкі самнуць. Гарадзец.

ВАЛАКУ́ША ж. Валакуша; прылада для сцягвання сена і пад. Дзве жэрдкі, на які́я клалі сена і цігалі да стога. Валакушъмі цігалі сена к стогу, на іх клалі па дзве, тры, чатыры вълъцэнькі. Нямойта.

ВАЛАСА́ТЫ прым. Валасаты, аброслы валасамі. Вылъсатыя морды – во-о! [пра маладых эстрадных выканаўцаў]. Дольдзева.

Валасаты да валасатага, насаты да насатага. Ульянавічы.



ВАЛАСЕ́НЬ м. Валасень; хвароба костачак пальцаў. Въласень на пальцы бываіць, як уколіш ці што. Нямойта. У пальцы валасень, палец рвець. Багданава. Въласень – стулетнік прыкладаюць, заъгаъварваюць. Ракаў Засценак, Апечкі, Леснікі.

ВАЛАСІ́НА ж. Валасіна. Валасі́на дзе застраніць – не магу, ірвець. Міцюкова.

ВАЛАСІ́ННЕ н. зб. перан. Мяккае цягучае начынне цукеркі. Бывае валасі́нне длі́ннае ў канхветах, сцёклачкі. Парэчча.

ВАЛАСЫ́ мн. Валасы. Бярозавым веннікам [вадой з веніка] мылі валасы. Цясішча. Распусці́ла въласы, як русалка, длі́ныя такі́я, шэрыя ў яе. Гарадзец. ◊ ВАЛАСЫ́ СТА́ЛІ ДУ́БАМ (ДУ́БАРАМ). Пра пачуццё жаху, вялікага страху, зведанага кім-н. Сталі въласы дубъм, я палъчкуй ударыў, і ён [фосфарны чалавек] рассыпуўся. Ракаў Засценак. Дубърам въласы сталі [так перапалохаўся]. Ракаў Засценак.

ВАЛАСЯ́НКА ж. Валасянка (птушка). Вълъсянка сі́вінькая, вядзецца ў кустах, гняздо ўець з валасоў грывы, хвыста [коней]. Багданава.

ВАЛАТО́ЎКА ж. Курган. Валатоўкі ў нас з вайны 1812 года. Валатоўка кладбішчэ ёсь, рускія салдаты захаронены. Дуброўкі, Закур’е.

ВАЛАЦНЯ́ ж. Капа сена. Склалі сена ў валацню. ВАЛАЦЕ́НЬКА памянш. Вълаценька сена – дзесіць ці дванаццаць пудоў. Нямойта.

ВАЛАЦУ́ГА агульн. Валацуга, абібок. Ходзіш, як валацуга, работъць ня хочъш! Нямойта, Запруддзе.

ВАЛАЧО́БНІК, ВАЛАЧЭ́БНІК м. Валачобнік. Валачобнікі хадзі́лі па хатах. Алексінічы. На Вялікодня хадзі́лі валачобнікі. Запруддзе, Гарадзец, Дольдзева, Леснікова, Мянюцева, Нямойта, Фасаўшчына, Чуцькі, Неўгадава. Валачэбнікі на Паску ходзюць. Багданава, Вялікі Азярэцк, Самсоны.

ВАЛАЧО́БНЫ м. Тое ж. Валачобные – людзі добрые. Чуцькі.

ВАЛАЧЫ́ЦЦА незак. Валачыцца, ісці павольна. Валачэбнічкі валачылісі, / Валачылысі, памачылісі, / Перайшлі́ муроўку – найшлі́ кароўку, / Перайшлі́ другую – пацяралі тую (з песні). Багданава, Нямойта, Партызаны, Фасаўшчына, Чуцькі.

ВАЛАЧЫ́ЦЬ незак. Валачы, несці. Дамоў крадзенае вълачэць і вълачэць. Нямойта, Багданава, Леснікова, Чуцькі.

ВАЛЕР’Я́НАЎКА ж. 1. Валяр’ян. Як лох, ідзеш на Катова, там валер’янаўка была. Апечкі. 2. Настойка валяр’яну. Валер’янаўку купляеш і п’еш ат сэрца. Партызаны, Апечкі.

ВАЛЁК м. Кругляк, частка палена. Адрэзаў валёк на дровы. Нямойта.

ВАЛЁНКІ, ВА́ЛЕНКІ, ВА́ЛЕНЦЫ мн. Валёнкі. З воўны валі́лі валінкі, і валёнкі гавораць. Міцюкова. Валінкі с воўны, са вечък кътаюць. Нямойта. Воўну куплялі і валенкі валі́лі. Закур’е. Як сталі разжывацца, сталі валенцы дзелыць. Цясішча, Вялікі Азярэцк.

ВА́ЛІК м. Мялка, церніца. Валікі такі́я з зубамі: два ўнізу, два навярху – мялка кругавая эта. Фасаўшчына.

ВАЛІ́ЦЦА незак. 1. Падаць, не трымацца на нагах. Іду і валюся, спужалася. Запруддзе, Дольдзева, Нямойта, Сукрэмна. 2. Ападаць. Ліст жаўцеіць і валіцца. Падняў ліст, ён зноў валіцца. Буй, Фасаўшчына.

ВАЛІ́ЦЬ незак. Валіць валёнкі. З воўны валі́лі валінкі. Міцюкова, Багданава, Самсоны, Фасаўшчына.

ВАЛІ́ЦЬ незак. 1. Валіць, спілоўваць (лес). Е́ты лес валі́лі, выразалі, распахвалі зямлю. Буй, Запруддзе, Нямойта. 2. Паднімацца, густа дыміць. Толькі дым валіць трубой. Цясішча.

ВАЛІСІПЕ́Д, ВАЛІСІПЕ́Т м. Веласіпед. Валісіпет мне далі́, на валісіпедзі ездзіў. Багданава.

ВА́ЛКА ж. Сукнавальня, валюшня. Раншы ў валку сукно ні прънясеш бяз грошы. Запруддзе, Каралі, Неўгадава.

ВАЛКАВА́ТЫ прым. Сыраваты, сыры (пра сена). Вълкаватоё, сыроё сена. Заазер’е. Валкавата сена, не складвай яго. Нямойта. Валкаватая сена на ноч трэба класці ў капешку, кап ні сагрэлася. Леснікова.

ВАЛКА́ВЫ прым. Тое ж. Вълкавыя сена – дасушы! Запруддзе.

ВАЛЛЁ, ВАЛЛЕ́, ВАЛЁ, ВАЛЕ́ н. 1. Валлё. Валё – дзе яда знаходзіцца. Буй. Курыца набі́ла валё. Нямойта. Вале наела курыца. Валле ў яе, у курыцы. Буй. ВАЛЮ́ШКА, ВАЛЮ́ШАЧКА памянш. Валюшка ў курыцы вісі́ць. Сукрэмна, Багданава. Снігіры ось, [у іх] краснінькъя валюшычка. Сянно. 2. перан. Вялікі жывот. Валлё наеў [на тоўстага мужыка]. Розмыслава.

ВАЛО́К м. Валок сена. Валкі́ пераварачвалі. Багданава, Сукрэмна.

ВАЛО́КА ж. Мера плошчы зямлі. Валока была, чатыры надзелы было ў валоцы. Нямойта, Сукрэмна.

ВАЛУ́Й м. Грыб з сямейства сыраежкавых. Валуй, у яго шапка път сябе, тоўсты корань. Сянно, Нямойта.

ВАЛЧЫ́НЫ прым. ○ ВАЛЧЫ́НЫЯ ГРЫБЫ́. Неядомыя грыбы. Шампіньёны называлі валчыныя грыбы. Дуброўкі.

ВАЛЧЫ́ЦЦА незак. перан. Сварыцца, лаяцца. Яна з ім валчыцца, ругаіцца. Нямойта.

ВАЛЫ́НДЗІЦЦА незак. Валэндзіцца, цягацца, валачыцца. Валындзіцца пъ лясу. Нямойта.

ВАЛЫ́НКА ж. перан. Валынка, важданіна. Пакласці грошы на кні́шку – будзе толькі валынка зняць іх. Нямойта.

ВАЛЬСЫ́ мн. Вальцы; вальцовы млын або машына, абсталяваная вальцамі. Семя малолі вальсмі́. Кляпчэва.

ВА́ЛЬШЧЫК м. Валюшнік; той, хто валіць валёнкі. Вальшчык валіць валінкі. Запруддзе. Вальшчыкі валі́лі валінкі, хадзі́лі пъ дзіраўнях. Нямойта, Вялікі Азярэцк.

ВАЛЯР’Я́Н, ВІЛІР’Я́Н м. Валяр’ян. Валяр’ян ат сэрца, корань капаюць. Партызаны. Залоўцы пасылала дайжа на Украі́ну вілір’ян. Алексінічы.

ВАЛЯР’Я́НКА, ВАЛЕР’Я́НКА, ВІР’Я́НКА ж. Тое ж. Валяр’янка на балотах расцець. Каралі. Валер’янка па балотах расцець, карэнне нада къпаць, сушыць. Каралі. Вір’янку рвалі, карэнне здавалі ў апцеку. Багданава, Гарадзец.

ВАЛЯ́ЦЦА незак. Валяцца, ляжаць без патрэбы. Цяпер дужа добрае ў дарозі ні валяецца. Ульянавічы, Багданава, Серкуці.

ВАМЛЕ́ЦЬ зак. Самлець, страціць прытомнасць. Вамлела, калі́ хлапушкай лопнулі пад ногі. Запруддзе.

ВАНДРАВА́ЦЬ незак. Валачыцца, цягацца. Вандруе – хто недзе ходзіць, туляіцца. Фасаўшчына, Багданава, Манголія, Сукрэмна.

ВАНІТАВА́ЦЬ незак. Ванітаваць. Ванітуіць яго, ірвець. Вялікі Азярэцк.

ВАНТРОБ’Е н. зб. Унутраныя органы, унутранасць. Вялікі Азярэцк.

ВАНТРО́БНАСЦЬ ж. зб. Тое ж. Усю вантробнасць зварым – і пад камень. Марозаўка.

ВАНТРО́БЫ толькі мн. Тое ж. Як б’еш пърасёнка, то ўсё ўнутръныя называіцца вантробы. Нямойта, Вялікі Азярэцк, Запруддзе.

ВАНЮ́ЧЫ прым. Ванючы, смярдзючы. Цыбуля гнілая да ванючая, чуць на семя выбрала. Багданава, Жохава, Запруддзе. ○ ВАНЮ́ЧЫ ГРЫБ. Вясёлка (неядомы грыб). Ванючы грып бралі на лікарства. Серкуці, Міцюкова.

ВАПЕ́ННІЦА ж. Печ для абпальвання вапны. Вапенніца – у гарэ тэй, наложуць камнюў, палюць, палучаіцца вапна. Нямойта.

ВАПЕ́ННЫ прым. Вапнавы; які мае адносіны да вапны. У нас було камення на полі вапеннъга многа. Міцюкова.

ВА́ПНІЦЬ незак. Бяліць вапнай. Вапніць печку вапнъй. Нямойта.

ВАР м. Кіпень. Вада кіпі́ць – ета вар. Вялікі Азярэцк. Аблі́ць курыцу варам, каб сышлі́ пер’е. Буй. У вар кідалі клёцкі. Нямойта, Дольдзева, Міцюкова, Рэчкі, Серкуці.

ВАРАЖБА́ ж. Варажба, гаданне. Я век жыла і ў варажбу ні верыла. Вялікі Азярэцк, Манголія, Нямойта.

ВАРАЖБЁНЫ прым. Гадальны; час, у які можна варажыць. На Каляды – ета варажбёны дзень. Нямойта.

ВАРАЖБІ́Т м. Чараўнік. Въражбіты былі́ і въражылі. Запруддзе, Нямойта, Чуцькі.

ВАРАЖБІ́ТКА ж. Чараўніца. Яе свякрова была варажбі́тка. Нямойта, Запруддзе, Міцюкова, Неўгадава.

ВАРАЖЫ́ЦЬ незак. Варажыць, гадаць. На Купалу песні пелі, въражылі. Парэчча, Багданава, Вялікі Азярэцк, Запруддзе, Чуцькі.

ВАРАННЁ н. зб. Вараннё. На кладбішчы варъннё, гнёзды там і́хнія. Баравікі, Апечкі.

ВАРАНЫ́ прым. Чорны (пра масць каня). Вараны конь – чорны, аж блішчыць. Сянно, Буй, Вялікі Азярэцк, Міцюкова, Нямойта, Ульянавічы.

ВАРВА́РЫ мн. Варвара; прысвятак у народным календары, дзень хрысціянскай пакутніцы, які лічыўся ў народзе жаночым святам.

Вырвары пылаві́на начы атырвалі. Вялікі Азярэцк. Прышлі́ Варвары, палаві́на (кусок) ночы (начы) ўварвалі. Запруддзе, Буй, Вялікі Азярэцк, Жохава, Леснікова, Міцюкова, Партызаны, Ракаў Засценак.



ВАРГО́ЛЫ мн. Кіпень. Варголы – эта кіпяток, закіпеўшы кіпяток варголы называлісі. Марозаўка.

ВАРО́НА ж. Варона. Варон поўна, пціц мала. І летъсь тута на Сі́наі хадзі́ў тэй ворън, у якога варону забі́лі с руж’я. Сянно, Баравікі, Гарадзец, Манголія, Нямойта, Розмыслава, Самсоны, Сукрэмна.

Пъпала ў въраны, каркъй, як яны. Партызаны, Фасаўшчына. □ Мъкарону – абы ні варону. Чуцькі.



ВАРО́ННІ прым. Варонін. Залезуць дзеці на елку, варонніх яец набяруць, пажараць [у вайну]. Баравікі.

ВАРО́ТЫ толькі мн. Вароты. Вароты ў мяне зачыняюцца на двор. Вялікі Азярэцк, Алексінічы, Нямойта, Партызаны, Пожанькі. ВАРО́ЦЕЙКА н. памянш. Пастукалася ў вароцейка. Фасаўшчына, Дуброўкі.

ВАРО́ЧАЦЦА, ВАРАЧА́ЦЦА незак. Вяртацца. Цяпер варочаюцца да веры. Каралевічы, Запруддзе, Нямойта. Усё въръчаецца старъя, абдумаліся, але позна. Заазер’е.

ВАРО́ЧАЦЬ незак. Варочаць, пераварочваць. Дзе варочаў сена, чабарку, зверабою нарваў. Івоні, Баравікі, Міцюкова, Нямойта, Розмыслава.

ВАРТУВА́ЦЬ незак. Вартаваць, ахоўваць. Въртувалі ноччы, кап ні загарэўся хто, кап што. Нямойта.

ВА́РТЫ прым. Годны. Яна варта свайго чълавека: ён работнік, і іна ня мені. Нямойта.

ВАРУ́ШКА ж. Вясенняя апенька. Варушкі сярод лета растуць на пнях. Цясішчы, Апечкі, Дольдзева, Каралі, Міцюкова, Нямойта, Дуброўкі, Неўгадава. ВАРУ́ШАЧКА памянш. Дзве варушачкі нашоў. Баравікі, Партызаны.

ВАРУШЫ́ЦЬ незак. Варочаць. Сталі варушыць сыроя сена. Нямойта.

ВАРЦА́ЦЬ незак. Ванітаваць. Малый рабёнък варцаіць. Нямойта.

Каталог: uploads
uploads -> Конкурс для маладых журналістаў 4 Майстэрня грамадзянскай актыўнасці для моладзі 5
uploads -> Кроніка грамадскага жыцця Гарадзеншчыны ад грамадскага аб’яднання
uploads -> Гданьск пачынаецца ў наваградку пралог як заўсёды, сонца мела
uploads -> Вучэбны матэрыял да ўрока №9 М. М. Брылеўскі
uploads -> Штомесячны агляд эканомікі беларусі
uploads -> Клуб Лакальных Лідэраў 6 Семінар у Вільні для журналістаў 7 конкурс адукацыйных матэрыялаў 8 конкурс
uploads -> Віктар Крэс панятоўскія-крэпышы герба «юноша»: радавод старажытнага
uploads -> 18 кастрычніка 2012 г. 1522 Аб узнагароджанні Ганаровай
uploads -> Клубы і аматарскія аб’яднанні Назва бібліятэкі
uploads -> Клубы і аматарскія аб’яднанні сеткі публічных бібліятэк Стаўбцоўскага раёна


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   9   10   11   12   13   14   15   16   ...   51




База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2020
звярнуцца да адміністрацыі

войти | регистрация
    Галоўная старонка


загрузить материал