Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы І літаратуры філіял «Інстытут мовы І літаратуры імя Якуба Коласа І Янкі Купалы»



старонка15/51
Дата канвертавання15.05.2016
Памер6.25 Mb.
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   51

ВО́ДДАЛЬ, ВО́ДАЛЬ прысл. Воддаль, на пэўнай адлегласці. Сусет чырыс мяжу косіць, не, не чырыс мяжу, а так, воддыль. Галашчакіна. Сядзі́ воддыль ноччы і ўві́дзіш тады [як нехта падыдзе]. Міцюкова. Водаль дзярэўня Смалоўка. Вялікі Азярэцк. У мяне водъль, сярот гародаў пограп. Нямойта, Апечкі, Багданава, Міцюкова, Партызаны, Неўгадава.

ВО́ДКА ж. Гарэлка. Толькі адно: пі́ва, водка, а тады дурная гълъва, [бо] дурная глотка. Каралевічы.

ВО́ЖКІ, ВО́ШКІ мн. 1. Лейцы. Запражэш каня, вожкі ў рукі і паехаў. Багданава, Каралевічы, Чуцькі. 2. Лейцы для паўсядзённага карыстання. Выязныя – так лейцы называюцца, а не выязныя – то вошкі. Гарадзец, Манголія.

ВО́ЖЫК, ЁЖЫК м. Вожык. Вожык мышэй ловіць і есь. Гарадзец, Запруддзе. Надуўся ты, як ёжык. Вялікі Азярэцк.

ВОЗ м. Воз. Воз мяхоў наложана. Дуброўкі. ВАЗЁНАК памянш. Два вазёнкі саломы прывёс. Марозаўка, Нямойта.

На чыі́м вазу (кані́) едзіш, таму і песні пей. Ульянавічы.



ВО́ЗДУХ м. Паветра. Пахніць, воздух харошы. Рэчкі, Запруддзе, Дольдзева.

ВО́ЗЕРА, АЗЯРО́ н. Возера. Возера ў канцы дзярэўні канчаецца. Багданава, Запруддзе, Нямойта, Пожанькі, Турава. Ці́ну ў возіры дужа гусі ядуць. Закур’е, Неўгадава. Там – азяро, уні́з дзярэўню спалі́лі. Дуброўкі, Кляпчэва. АЗЯРКО́ памянш. На тое азярко пайшоў. Марозаўка, Турава.

ВО́ЙКАЦЬ незак. Войкаць, енчыць. Войкала, камбікорм незашта купі́ць. Нямойта.

ВО́ЙЛАК м. Лямец. Войлък валюць з воўны. Гарадзец.

ВО́ЙСТРА прысл. перан. Хутка, рэзка. Лягушкі скачуць войстра. Запруддзе.

ВО́ЙСТРЫ прысл. Востры. Нош такі́ войстры. Багданава, Ульянавічы, Фасаўшчына.

ВОЛ м. Вол. Валоў я ні запрагу. Сукрэмна.

ВО́ЛАВА н. Волава. Волава цяшкое, лошкі вылівалі з яго. Запруддзе.

ВО́ЛАС м. Валасня; лёска, звітая з валасін конскага хваста. Вуда у шэсь въласоў. Багданава.

ВО́ЛЯ ж. 1. Воля. Вольнаму – воля, а дурным – поле. Каралевічы, Вялікі Азярэцк, Запруддзе. 2. Магчымасць. Кап далі́ волю, можа б і не разбіралі усё. Ульянавічы.

Дай кі́шцэ волю – праясі́ шчасце і долю. Вялікі Азярэцк.



ВОНЬ, ВЭНЬ ж. Дрэнны пах. Тхор як дась воні, вані́ць крэпка. Багданава, Нямойта. Вэнь такая, дыхаць нечым. Ульянавічы.

ВО́ПРАТКА ж. Верхняе адзенне. Вопрътка – верхнія адзівання. Запруддзе.

ВО́ПУХА ж. Пухліна. Ат вопухі п’ю таблеткі. Запруддзе.

ВО́ПУХАЛЬ, О́ПУХАЛЬ ж. Тое ж. О́пухаль і сталі балець рукі – застуджанне. Партызаны.

ВОР м. Злодзей. Вароў у нас нету, очань спакойна. Запруддзе.

ВО́РАН м. Воран. Нямойта. □ Воран ворану вока не выдзяўбаіць. Вялікі Азярэцк.

ВО́РАШНА прысл. Страшна. Пярун як трэсне, аш ворашна стала. Вялікі Азярэцк, Сянно.

ВО́РКА ж. Аранне. Паехалі на ворку бульбы. Парэчча.

ВО́РСА ж. Поўсць. У авечак ворса харошыя была. Запруддзе.

ВО́РЧЫК м. Ворчык. У пастромках, што к плугу – каромісел, а некаторыя завуць ворчык. Гарадзец. Ворчык, зъ каторы пастромкі чапляюць. Манголія, Алексінічы.

ВО́РЫВА н. Ворыва, узараная зямля. Ворыва ўзаратъя. Запруддзе.

ВО́СЕМ, ВО́СІМ ліч. Восем. Збунтуваліся і не знаем, калі́ місает: прас дзевяць, шэсць, сем, восем нядзель. Багданава. У нас ёсь гарушъчка сем-восім метруў, на ёй нічога ні расцець, а камінь на ёй разный, усякіх сартоў: красный, белый, на золъта пахож. Самсоны.

ВО́СЕНЬ ж. Восень. Лі́павы мёд цэнны, пад восень па верусу бяруць – не такі́. Вялікі Азярэцк.

Восень на рабам (серым) каню ездзіць. Гарадзец, Багданава, Жохава, Запруддзе, Чуцькі, Неўгадава.



ВО́СЕНЬСКІ прым. Восеньскі. Гуркі́ буваюць восеньскія, срэднія, раннія. Запруддзе, Апечкі, Заазер’е.

ВОСК м. Воск. Вашчыну палучаем, купляем толькі на воск. Вялікі Азярэцк, Запруддзе, Жохава. ◊ ЯК ВО́СКАМ САЛЛІ́ЦЬ. Зрабіць акуратна. Ёмка ткала Сямёніха – як воскам саллець. Багданава.

ВО́СПА, ОСПА ж. 1. Воспа; інфекцыйнае захворванне. Воспа, кор – дужа часта дзеці балелі. Леснікі, Гарадзец, Леснікова. 2. Мазолісты нарост на скуры на нагах у каня. Во ўсіх коней ёсь оспа. Сянно, Замошша.

ВО́СТРАЎ м. Востраў. Востраў срэдзі́ возіра ў Багданаві. Запруддзе.

ВО́СЦІ толькі мн. Прылада з вострымі жалезнымі прутамі для лоўлі рыбы. Восцямі шчук б’юць. Багданава.

ВОСЬ ж. Вось. Раньшы былі дзіравяныя восі. Гарадзец, Жохава.

ВО́СЬМЕРА, ВО́СЬМІРА ліч. Васьмёра. Іх было восьмера, шэсць братоў. Мянюцева. Восьміра было ўсіх дзяцей. Цясішча, Гарадок, Заазер’е, Дуброўкі.

ВОТ часц. Вось. Кааць [кажуць], вот выкінылісі раншы мыхаморы, многа, то і грыбы будуць. Алексінічы.

ВОТАЧЭ́НЬКІ, ВО́ТАЧАНЬКІ прым. Вось такі маленькі. Бульбачку сеялі вотачэнькую. Партызаны. Бульба малінькая, вотачънькъя сядзі́ць. Ракаў Засценак.

ВО́ТРАНА, ВО́ТРЫНА ж. 1. Амецце, адходы (звычайна буйныя) пры малацьбе збожжа. Вотрына – асцяўё ад зярна. У адходах вотрана и мякі́на. Гарадзец. Апіхалі зярно ат вусцяў, ветраеш, вотрана астаецца. Розмыслава. Вотрына крупнейшъя, каровам аддавалі, а мякі́ну бралі сві́нням. Каралі. Раньшы запарвалі вотрыну у ушату. Дольдзева, Каралевічы, Нямойта, Неўгадава. 2. Адходы пры веянні збожжа. Як ветраеш зярно, вотрана астаецца. Розмыслава. 3. Корм для скаціны, які ўтрымлівае мякіну ці салому. Вотрына – зъпаруць карові мякі́ну ў цэбар. Каралевічы. Вотрана, як парэжаш салому, замішаеш, даеш. Дольдзева.

ВО́ТРАНІЦА ж. Месца за ёўняй, дзе ссыпалі адходы пры малацьбе збожжа. За ёўняй быў катух, вотраніца, у вотраніцу мякі́ну [клалі]. Карпавічы.

ВО́ТЧЫМ м. Айчым. З вотчымам узяла і злюбі́лася дачка. Запруддзе.

ВОЎК, ВОЛК м. Воўк. Коні събярэць у кучу і вуўка ні патпусціць тэй конь: ён, як сві́сніць у ноздры, то воўк спужаіцца. Міцюкова, Багданава, Вялікі Азярэцк, Гарадзец, Запруддзе, Каралевічы, Ульянавічы, Ракаў Засценак, Сукрэмна. Волкі людзей елі. Багданава.

Воўк у сваі́м стадзе авечак ні бярэць. Мянюцева. □ Ваўка ногі кормюць. Вялікі Азярэцк, Гарадзец.



ВО́ЎНА ж. Воўна. Воўна с авечык. Сукно ткалі з воўны. У нас была белая [авечка], то воўна была, як кужаль. Багданава. Аддавалі валі́ць воўну шупувалам. Вялікі Азярэцк. Прасці нада – прадзём. Воўну прала нявестке. Леснікова. Войлак валіцца з воўны. Гарадзец, Каралевічы, Каралі, Міцюкова, Сукрэмна, Самсоны, Закур’е.

ВО́ЎЧЫ прым. Воўчы. Па грыбы пайшлі́, а там логавы воўчыя – касцей поўненька. Багданава. ○ ВО́ЎЧАЕ ЛЫ́КА. Дзікарослая расліна з ядавітымі пладамі. Воўча лыка – дрэва нібальшоя. Каралевічы. Воўчае лыка красі́вым цвіці́ць. Багданава, Дуброўкі. ○ ВО́ЎЧЫ АГІ́Р. Тое ж. Воўчы агі́р жоўтым цветам цвіці́ць. Запруддзе. ○ ВО́ЎЧЫЯ Я́ГАДЫ. Тое ж. Воўчыя ягъды кустом растуць, ягъды красныя, дробныя. Міцюкова, Багданава. ○ ВО́ЎЧЫЯ ГРЫБЫ́. Неядомыя грыбы. Ёсь з’ядомыя грыбы і воўчыя грыбы. Рассвет.

ВО́ЦЦІПІЛЬ, О́ТЦІПІЛЬ ж. Адліга. Чуць воцціпіль, вылізаюць тады ціцірукі́ са снегу. Нямойта. Сонца сонцам, а отціпілі ні відаць. Багданава.

ВО́ЧАП, О́ЧЭП м. Калодзежны журавель. Хто гаворыць журавель, хто – вочъп. Кляпчэва, Гарадзец, Міцюкова. За очэпам патчэпішся – і паляці́ш. Нямойта.

ВО́ЧАРАДЗЬ ж. 1. Чарга. Пашла ў вочарадзь стала. Кляпчэва, Багданава, Вялікі Азярэцк, Нямойта, Серкуці, Неўгадава. 2. Чарга пасвіць жывёлу. Па вочарадзі пасём кароў. Сукрэмна, Партызаны. 3. Кулямётная чарга. Немцы вочарадзь пусці́лі – матка з дзяцёнкам і павалі́ліся. Вялікі Азярэцк.

ВО́ЧКІ мн. Вочкі (у бульбе). Вочкі ў бульбы абразалі і садзі́лі ў вайну. Сукрэмна, Нямойта.

ВО́ЧЫ мн. 1. Вочы. Вочмі́ хочацца ўсё зрабі́ць, а сіл німа. Партызаны, Багданава, Вялікі Азярэцк, Запруддзе, Нямойта, Рэчкі, Закур’е. 2. Позірк. Ёсь вока такое – карову ня можна падаі́ць. Каралевічы. ◊ НІ ЗВЕ́СЦІ ВО́КА. Не заснуць. Учърашнюю ноч вока ні звіла. Гарадзец. ◊ ГЛЯ́НУЦЬ АДНЫ́М ВО́КАМ. Паглядзець. Дайце хоць глянуць адным вокам. Запруддзе. ◊ ВО́ЧЫ НА ЛОБ ПАВЫЛА́ЗІЛІ. Пра вялікае здзіўленне. Ажно вочы на лоб павылазілі. Розмыслава. ◊ ВО́ЧЫ НЕ ПРАСЫХА́ЮЦЬ. Злоўжываць спіртным. П’ець і п’ець – не прасыхаюць вочы. Кляпчэва. ◊ САДЗІ́ЦЦА НА ВО́ЧЫ. Слепнуць. Коні ат натугі садзі́лісі на вочы, слеплі. Сянно. ◊ СЛА́БЫ НА ВО́ЧЫ. Слепавокі. Стала слабъя на вочы. Баравікі. ◊ (быць) НА ВАЧА́Х. Побач, пад прыглядам. Яна на маі́х вачах была. Багданава.

ВОШ ж. Вош. Каб табе вошы жані́ліся за каркам (праклён). Запруддзе, Багданава, Міцюкова.

ВО́ШТА займ. Што. Пра вошта гэта? Міцюкова.

ВО́ШТА-НІБУ́ДЗЬ займ. Што-небудзь. Ён такі́ жадны на вошта-нібудзь. Запруддзе.

ВО́ШЫНА ж. Вош. Цяпер вошыны ні знойдзіш. Міцюкова.

ВРЭ́МЕМ прысл. Часам. Врэмем псіханець. Каралевічы.

ВУ́ГАЛЬ, ВУГА́ЛЬ м. Вугаль. Вугаль сасновы палі́лі ў горне. Міцюкова, Вялікі Азярэцк. Нада ўзяць вугаль. Каралевічы. ○ ДРАВЕ́СНЫ ВУ́ГАЛЬ. Драўляны вугаль для кузні. Вугаль палі́лі ў кузні сасновы, дравесны. Міцюкова.

ВУ́ГАЛ м. Край. На вугле жылі. Нямойта, Закур’е. ○ НЯМЕ́ЦКІ ВУ́ГАЛ. Гладкі без выступаў вугал. Рубі́лі хаты у нямецкі вугал. Міцюкова. ПРАСТЫ́ ВУ́ГАЛ. Спосаб складання зруба. У прасты вугал зрублены дом. Мянюцева. На прастэй вугал складалі хату. Марозаўка. У прасты вугал дом зрублены. Мянюцева.

ВУГА́ЛЛЕ н. зб. Вуголле. Вугалле даюць сві́нням, як пол грызуць. Леснікова, Міцюкова, Фасаўшчына.

ВУ́ДА ж. Вуда. Вудъмі ловюць рыбу. Серкуці, Багданава, Запруддзе.

ВУДАЎЁ н. Вудзільна. Вудаўё ў вудзе. Дольдзева, Багданава, Запруддзе.

ВУДЫ́Р м. Пухір. Вудыры ат крапі́вы бываюць. Вялікі Азярэцк, Нямойта, Чуцькі.

ВУ́ДЗГАЦЬ незак. Есці хутка, з апетытам. Нъклаў кашы і вудзгъй ложкуй! Заазер’е, Запруддзе, Самсоны.

ВУ́ДЗІЦЬ незак. Лавіць рыбу вудай. Мой пашоў вудзіць рыбку. Запруддзе.

ВУЖ, ВУШ м. Вуж. Ад вужоў, ад зві́ху і я ўмею дъваць, ад зубоў умею. Запруддзе. Вуж ні кусаіцца, а вужака кусаіцца. Буй. Вуш як паўзець, на галаве такі́ жоўцінькі вяночак. Багданава, Алексінічы, Гарадок, Жохава, Заазер’е, Запруддзе, Леснікова, Нямойта, Самсоны.

ВУЖА́КА ж. 1. Самка вужа. Хто вужаку заб’ець, трэцяя часць грэху прашчаецца. Самсоны. Як укусі́ла вужака бы паросная, ланпасы сі́нія, яд дайшоў да серца, ат трынаццаці чалавек воду бралі для яго. Багданава, Гарадзец, Дольдзева, Запруддзе, Каралевічы, Леснікова, Нямойта, Партызаны, Ракаў Засценак, Рулёўшчына. 2. Гадзюка. Узіла къчаргу і пор у яе, думъла вужака. Багданава. ВУЖА́ЧКА памянш. Міцюкова.

ВУЖАЧО́НАК м. Вужаня. У вужакі трынаццаць вужачонкъў было. Багданава.

ВУЖО́ЎНІК м. Куча, загрувашчаны сметнік. Дзе што-небудзь доўга ляжыць у кучы, то кажуць вужоўнік. Запруддзе.

ВУ́ЗА ж. Вашчына. Яшчэ вуза ляжыць у вуллі старъя. Кішуроўшчына, Вялікі Азярэцк, Запруддзе, Каралевічы, Манголія, Фасаўшчына, Сянно.

ВУ́ЗГАЛУЎЯ н. Пярэдняя частка воза. У калёсъх вузгалуўя заднія і пярэднія ё. Запруддзе, Гарадзец.

ВУ́ЗКІ прым. Вузкі. Тут вузкъя места, ні прайці́. Запруддзе. ВУ́ЗЕНЬКІ памянш. У адну руку сеіць – вузенькая сцежачка будзе. Багданава, Неўгадава.

ВУ́ЛАЧКА ж. Завулак. Пашоў у ету вулачку. Запруддзе.

ВУ́ЛЕЙ м. Вулей. У вулей селі пчолы. Кішуроўшчына, Вялікі Азярэцк, Запруддзе, Закур’е.

ВУ́ЛІЦА ж. Вуліца. Пятрок Давыдавіч на тэй вуліцы жывець, то ён вам усяго раскажыць. Міцюкова, Запруддзе.

ВУ́ЛКА ж. Маленькая вузкая вуліца. Па вулкі пашлі́ піскляняты. Каралевічы, Запруддзе.

ВУЛЬ-ВУЛЬ выкл. Выгукі, якімі падзываюць качак, галубоў. Вуль-вуль-вуль – так вутъчък завуць, сама так і гулубоў. Запруддзе.

ВУЛЬГА́РСТВА ж. Непрыстойная лаянка, брыдкаслоўе. Адна вульгарства чуіцца. Нямойта.

ВУМУВА́ЦЬ незак. Вымываць, прыбіраць. Перат Пасхай усё вумувалі. Карпавічы, Багданава.

ВУ́НАЦЬКІ часц. Вунь, вось, во. Пустырнік вунъцькі кала нізі́ны расцець. Алексінічы, Запруддзе.

ВУНЬ, ВУН, ВУ́НА часц. Тое ж. Дубок белым цвіці́ць, вунь у хаце [хрызантэмы]. Малы Азярэцк. Вун там Мар’я. Запруддзе, Заазер’е, Нямойта. Ідзець вуна кума. Чуцькі, Марозаўка.

ВУРНУ́ЦЬ зак. Піхнуць, штурхнуць. Як вурну яго рукой. Міцюкова, Запруддзе.

ВУ́ПАР м. Упарты чалавек. Вупър – чалавек настырны. Запруддзе, Заазер’е.

ВУ́РЗАЦЬ незак. Есці хутка, з апетытам. Самсоны.

ВУ́РСТА ж. Крывяная правяленая каўбаса. Кашу вараную з дробных круп дамішаюць з кроўю і ў кі́шкі таўстэя наллюць, павісі́ць, прычарствеіць – вурста. Кусок – на скавароду і ядуць. Гарадзец.

ВУ́РУЧЫЦЬ незак. Моцна балець. Скулы вуручыла ноччу, ня сплю. Алексінічы.

ВУРЧА́ЦЬ незак. Муркаць. Вурчыць кошка. Дольдзева, Багданава, Жохава, Запруддзе, Рулёўшчына.

ВУСА́ТЫ прым. Асцюкаваты. Вусаты ячмень расце. Апечкі, Заазер’е.

ВУ́СЕНЬ м. Вусень. Бабачкі аткладаюць лічынкі, тады вусені выводзяцца. Партызаны.

ВУ́СНА прысл. Вусна. Вусна мне пірідалі, што так і так. Запруддзе.

ВУ́СНІНА ж. Губа (чалавека). Так распохла вусніна – зуб балі́ць. Запруддзе, Кішуроўшчына.

ВУ́СНЫ толькі мн. Вусны. У мяне, як ё вудуры, і вочы, і вусны распёрла. Чуцькі, Запруддзе, Кішуроўшчына.

ВУСЫ́ мн. 1. Вусы. У варажбі́ткі вусы былі́, як у мушчыны. Міцюкова, Запруддзе. 2. Асцюкі. У ячменю вусы даўгі́я. Апечкі, Запруддзе. ВУ́СІКІ памянш. Партызаны.

ВУ́ТКА ж. Качка. Разводзюць вутак, гусей. Багданава. Вутка знесла яйцо няпеўнае. Каралевічы, Багданава, Буй, Запруддзе, Кішуроўшчына, Манголія, Нямойта, Ульянавічы, Закур’е, Дуброўкі. Купляецца, як вутка таўстая, і на бок ідзець. Міцюкова. ВУ́ТАЧКА памянш. Вутачку забі́ла. Неўгадава. ◊ ЯК У ВУ́ТКІ (згарэць). З’есці без наступстваў. Гэта баба і пыганкі есь, у яе як у вуткі згарыць. Сянно.

ВУ́ХА н. 1. Вуха. За вушы цягнулі, каб рос малец. Партызаны, Гарадзец, Запруддзе, Івоні, Каралевічы, Нямойта, Серкуці, Закур’е. 2. Прыстасаванне ў розных прадметах для больш зручнага карыстання. У мяне цэбър з вушамі ёсь шчэ. Нямойта, Буй. ◊ УНЕ́СЦІ Ў ВУ́ШЫ. Расказаць, давесці да ведама. Яму ў вушы ўнясуць, што ён прыёмны сын. Чуцькі. ◊ БРА́ЦЦА ЗА ВУ́ШЫ. Здзіўляцца. За вушы бярэцца: такая любоў. Міцюкова. ◊ ВУ́ШЫ ВЯ́НУЦЬ. Прыкра, непрыемна слухаць што-н. Як станіць расказваць – аш вушы вянуць. Партызаны. ◊ ВУ́ШЫ НЯ СХВО́ЦІШ. Не ўсё пачуеш з таго, што нагаворана. Нъгаворуць плётък, што й вушы ня схвоціш. Запруддзе. ◊ ПРАПУСКА́ЦЬ СКРОЗЬ ВУ́ШЫ. Не звяртаць увагі. Скрозь вушы сама прапусці́ла. Баравікі. ◊ ХОЦЬ У ВУ́ХА ЎЛЕ́ЗЦІ. Пра нешта мяккае. Хоць у вуха ўлазяць тыя сапошкі – мякенькія. Жохава.

ВУ́ХНУЦЬ зак. Ударыць (пра гром). Такі́ пярун вухнуў, аш сцены зъдрыжэлі. Міцюкова, Савінічы, Фасаўшчына.

ВУ́ЧАНЫ прым. Адукаваны. Дзяўчонка высокая, граматная, вучаная. Запруддзе, Багданава.

ВУ́ШЛЫ, У́ШЛЫ прым. Кемлівы, вельмі хітры. Мальцы былі́ вушлыя, то ні зівай, а то абчысцюць. Каралевічы. Маліц-то ушлы такі́. Серкуці, Каралевічы.

ВУЎКУЎНЯ́ ж. Месца, дзе водзяцца ваўкі. Вуўкуўня ў лесі, дзе ваўкі́ вядуцца. Багданава.

ВУЦЁНАК, ВУЦЯНЁНАК м. Качаня. І пісклянёнка хочъцца дзіржаць, і вуцёнка. Малы Азярэцк. У аднэй быў вуцянёнак, дык сарока забі́ла. Серкуці, Запруддзе.

ВУЦІ́НЫ прым. Качыны. Вуці́ныя яйцы крапчэйшыя, чым курыныя. Запруддзе, Багданава, Ракаў Засценак.

ВУЦЯ́К м. Качар. Вуцяк большы, а вутъчка меншая. Запруддзе, Багданава, Манголія.

ВУЦЯ́ЦІНА ж. Мяса качкі. Вялікі Азярэцк.

ВУ́ЧАНЫ прым. Адукаваны, граматны. Э́тые дзеці дзеці ўсе вучаные. Запруддзе.

ВУЧЫ́ЦЕЛЬ м. Настаўнік. Вучацялі́ яго хваляць. Вялікі Азярэцк.

ВУША́К, УША́К м. Вушак; вертыкальная частка дзвярной або аконнай каробкі. Вушакі́ ў дзвярах. Гарадзец. Пашоў асаджъваць ушак у хаці. Запруддзе.

ВЫ́БАЛІЦЬ зак. Выпасці. Як зълатушны, то выбъліць валосся нъ гълаве. Нямойта.

ВЫБАЧА́ЦЬ незак. Прасіць прабачэння. Выбъчайця, я ні знала, послі ета ня будзіць. Запруддзе.

ВЫ́БЕГАЦЬ зак. Абабегчы, бегаючы, пабыць у многіх месцах. Дзеці выбегаюць зімою болей. Міцюкова.

ВЫБЕ́ЛІВАЦЬ незак. Выбельваць. Нада выбелівъць суравесь с пълътна. Запруддзе, Багданава.

ВЫ́БЕРЫ толькі мн. Выбары. Ікрас пірат выберамі. Малы Азярэцк.

ВЫБІВА́ЦЦА незак. Высякацца. Къмяга з дзеръва, тоўстая і выбіваецца такей сякерай загнутай. Запруддзе.

ВЫБІВА́ЦЬ незак. Выстукваць. Нагамі выбіваіць, рукамі выдзелыіць [у танцы]. Багданава, Нямойта.

ВЫБІРА́ЦЦА незак. Заканчвацца. Вада ні выбіраецца з калодзеся – поўны і поўны. Партызаны, Малы Азярэцк.

ВЫБІРА́ЦЬ незак. ◊ ВЫБІРА́ЦЬ СЦЕНЬ. Выганяць хваробу загаворамі. Выбірайця з Насці сцень з галавы, з касцей (з замовы). Каралевічы.

ВЫБІРА́ЦЬ незак. Выбіраць. Выбіраць можна бульбу, моркву, жъніха, дзеўку. Запруддзе, Багданава, Заазер’е, Леснікова, Манголія, Фасаўшчына.

ВЫ́БІТЫ дзеепрым. Забіты. Курпаткі былі́ выбіты, а дзе крупатъчкі гіктар з’ядаюць жукоў. Сянно.

ВЫ́БІТЫ дзеепрым. Утрамбаваны, выбіты. Пры старым урэміні пол глі́най выбіты быў. Багданава, Серкуці.

ВЫ́БІТЫ дзеепрым. Спрацаваны. Я чалавек вырабатаны, выбіты. Вялікі Азярэцк, Партызаны.

ВЫ́БІЦЦА зак. Выйсці, выбрацца з цяжкасцямі. Паўлі́тра мълі́ны нъбрала і чуць з лесу выбілася. Серкуці. ◊ ВЫ́БІЦЦА З ГО́РА. Зажыць у дастатку. Я думала, век з гора ня выб’юся. Багданава, Запруддзе. ◊ ВЫ́БІЦЦА ІЗ СІЛ. Вельмі стаміцца, аслабець, знемагчы. З маладых гадох выбілася із сіл. Багданава, Запруддзе, Партызаны.

ВЫ́БІЦЬ зак. Выбіць. Нъ танцах гъпъка як даў і выбіў мне костку на назе. Нямойта, Запруддзе.

ВЫ́БЛЯСНУЦЬ зак. Выбліснуць. Выблясніць сонца, тады павяжэм снапкі́. Чуцькі.

ВЫБО́Р м. ◊ НА ВЫБО́Р. З правам выбару. Які́я хочъця, на выбор. Каралевічы.

ВЫБРАКО́ВАЧНЫ прым. Выбракаваны. Выбраковачных свінней пръдаюць. Багданава.

ВЫ́БРАЦЦА зак. Выбрацца. Чуць выбралася, плоха ўбралі дзілянку, ногі зломіш. Серкуці.

ВЫ́ВАДАК м. Вывадак. Там нільзя высікаць алешнік, там ля возіра птушкі, штоп вывъткі вадзі́лісі. Багданава, Вялікі Азярэцк.

ВЫВАДЗІ́ЦЬ незак. Выводзіць (пра птушак). Дзве ластаўкі, і двое вывялі. Фасаўшчына.

ВЫ́ВАЛАЧЫ зак. Выцягнуць, вывесці. Маці вывалакла дзяцей, немцы хату спалі́лі. Алексінічы.

ВЫ́ВАЛІЦЦА зак. Выпасці. Зуб вываліцца – з радні́ нехта ўмроць. Каралевічы, Багданава, Вялікі Азярэцк.

ВЫ́ВАРАЦЕНЬ м. Выварацень. Выварацень – бурай абярнула с каранём дзерава. Багданава, Гарадок, Запруддзе.

ВЫ́ВЕЗЦІ зак. Вывезці. Раньшы навос вывязеш і дайжа вуліцу пъдмяцеші ўсё на поля. Фасаўшчына.

ВЫ́ВЕРНУЦЦА, ВЫ́ВІРНУЦЦА зак. 1. Выпасці, вырвацца з коранем. Дрэва вывірнулъся, яго ні бяруць у дом, як строюцца. Запруддзе, Міцюкова. 2. Спрытным рухам абмінуць перашкоду. Яны вывернуліся – і як далі ў плячо. Запруддзе.

ВЫ́ВЕСЦІ, ВУ́ВЕСЦІ, ВЫ́ВІСЦІ зак. 1. Завесці. Вывілі нъ гумно, зъ гумном хадзі́лі коні. Міцюкова, Нямойта. 2. Выседзець з яйка (пра птушак). Пасадзі́ў курыцу на яйца, ціплят вувела. Жохава, Леснікова, Неўгадава. 3. Праспяваць, выцягнуць голасам. Я маці́ў так вывесці не магу. Каралевічы.

Каталог: uploads
uploads -> Конкурс для маладых журналістаў 4 Майстэрня грамадзянскай актыўнасці для моладзі 5
uploads -> Кроніка грамадскага жыцця Гарадзеншчыны ад грамадскага аб’яднання
uploads -> Гданьск пачынаецца ў наваградку пралог як заўсёды, сонца мела
uploads -> Вучэбны матэрыял да ўрока №9 М. М. Брылеўскі
uploads -> Штомесячны агляд эканомікі беларусі
uploads -> Клуб Лакальных Лідэраў 6 Семінар у Вільні для журналістаў 7 конкурс адукацыйных матэрыялаў 8 конкурс
uploads -> Віктар Крэс панятоўскія-крэпышы герба «юноша»: радавод старажытнага
uploads -> 18 кастрычніка 2012 г. 1522 Аб узнагароджанні Ганаровай
uploads -> Клубы і аматарскія аб’яднанні Назва бібліятэкі
uploads -> Клубы і аматарскія аб’яднанні сеткі публічных бібліятэк Стаўбцоўскага раёна


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   ...   51




База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2020
звярнуцца да адміністрацыі

войти | регистрация
    Галоўная старонка


загрузить материал