Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы І літаратуры філіял «Інстытут мовы І літаратуры імя Якуба Коласа І Янкі Купалы»



старонка35/51
Дата канвертавання15.05.2016
Памер6.25 Mb.
1   ...   31   32   33   34   35   36   37   38   ...   51

ЗАПРУ́ДЗІЦЬ зак. Перагарадзіць плацінай. Ставюць перагаротку на рэчцы, усё запрудзюць, пакідаюць дзі́рачкі – язы. Фасаўшчына.

ЗАПРЭ́ЖАНЫ дзеепрым. Запрэжаны. С аграномам ездзілі ў калёсах запрэжаных. Запруддзе, Гарадзец.

ЗАПРЭ́ХЧЫ, ЗАПРЭ́ХЧ зак. Запрэгчы. Каня нада запрэхчы. Гарадзец, Нямойта. Дапусцім, я къня запрягу да і вы б къня запряглі́. Багданава. Ёсь каго запрэхч, ёсь коні. Кляпчэва.

ЗАПУ́ПКАЦЬ зак. Забрадзіць. Зварыла вареня, сахару мала, дык закатала яго крышкамі, кап ні запупкала. Партызаны.

ЗАПУСКА́ЦЦА незак. Запускацца, пераставаць даіцца. На зіму карова запускаецца. Багданава, Жохава, Партызаны, Станюкі.

ЗАПУСКА́ЦЬ незак. Пакідаць без догляду, даць заплысці брудам. Ён дзіржаў канаву, ні запускаў, уся цяга вады была: на вуліцу, пад мост і ў реку. Самсоны.

ЗАПУСЦІ́ЦЬ зак. Адрасціць, адгадаваць. Запусці́ў бараду і росту вышэй – мы завем Будулай. Нямойта.

ЗАПУСЦІ́ЦЬ зак. Напусціць. Зълатуха і кор жаркыга ня любюць, каб ні зъпусці́ць пары. Заазер’е.

ЗАПУ́ТАЦЦА зак. Заблытацца. Бальшая [рыба] запутаіцца ў рэзь. Багданава.

ЗАПУ́ТНІК м. Жыхар вёскі, якая знаходзіцца далёка ад шашы. Ні на шляху запутнікі жывуць. Заазер’е.

ЗАПУ́ТНЫ прым. 1. Далёкі, да якога цяжка дабрацца. Такі́я запутныя дзярэўні. Запутны быў магазі́н. Баравікі, Партызаны, Ульянавічы. 2. Закінуты, які знікае. Расходна: тъкая запутная дзярэўня, там можа пяць хъзяінаў жывець. Нямойта.

ЗАПУ́ХНУЦЬ, ЗАПО́ХНУЦЬ зак. Апухнуць. Пакусалі вадні́ – запухла ліцо. Партызаны. Як абступі́лі осы, як укусі́лі, запохла, зраўнувала ліцо, укусы едаві́тые. Партызаны, Гарадзец.

ЗАПУ́ШЧАНЫ дзеепрым. Запушчаны, завезены. На эткае ўрэмя былі́ запушчаны каларацкія жукі́ – чым іх не траві́лі толькі. Партызаны.

ЗАПУ́ШЧАНЫ, ЗАПУШЧО́НЫ дзеепрым. Запушчаны; пра карову, якую перасталі даіць перад ацёлам. Зімой нарасцець у каровы луска, запушчаная карова. Баравікі. Як мая кароўка была запушчона, вазі́ў мне малако. Івоні.

ЗАПЫЛІ́ЦЦА зак. Запыліцца. Запылі́ўся увесь. Дольдзева.

ЗАПЯРШЫ́ЦЬ зак. Запяршыць (у горле). Я ш ні магу і лошкі ат мёду палізаць, зъпяршыць у горлі. Нямойта.

ЗАПЯТЛІ́ЦЦА зак. Трапіць у сіло. Заіц зъпятлі́ўся, я яго нагоюі во прынёс. Ён запятлі́ўся, заіц. Рэчкі.

ЗАПЯЧА́ТАВАНЫ дзеепрым. Запячатаны (пра мёд). Запячатаваная рамка мёду. Закур’е.

ЗАРА́ ж. Зара. Золак зълъі́ць, када зара падымаецца. Запруддзе.

ЗАРАБІ́ЦЬ, ЗАРО́БІЦЬ зак. Зарабіць, атрымаць. Людзі галюцца, кап зарабі́ць болей. Багданава. Што здзелаў, тое і заробіў. Багданава. Заробіла пенсію семдзісіт пяць рублёў. Баравікі, Багданава, Вялікі Азярэцк, Галашчакіна, Марозаўка, Мянюцева, Нямойта, Закур’е.

ЗАРАБЛЯ́ЦЬ незак. Зарабляць, атрымліваць. Хай грэху зърабляюць сабе. Багданава.

ЗАРАБО́ТАК м. Заробак. А послі вайны які́ ш зъработак! Таму ш нам і пенсія малая! Леснікова, Нямойта, Ракаў Засценак, Чуцькі.

ЗА́РАБАТАЧНА, ЗАРАБО́ТАЧНА прысл. Магчымасць добра зарабіць. Там было заработъчна, зъръблялі грошы. Запруддзе.

ЗА́РАВА н. Зара. Зарава шчэ ні схаваецца – утра начынаецца – красі́вая пара. Партызаны.

ЗАРАДЗІ́ЦЦА зак. Укараніцца. Зарадзі́ўся касцер, як жыта плахое. Багданава, Вялікі Азярэцк, Гарадзец, Нямойта, Партызаны, Ракаў Засценак, Фасаўшчына.

ЗАРАДЗІ́ЦЬ зак. Урадзіць. У каго зърадзі́ла вось што, у каго нічога ні зарадзі́ла. Ульянавічы. Пасеюць жыта – адзі́н бур’ян зародзіць, ніякай пользы с таго балота. Ракаў Засценак.

ЗАРАДЗІ́ЦЬ зак. Устанавіць. Мы паснувалі на сцяну і зарадзі́лі кросны. Карпавічы.

ЗАРАДЖО́НЫ дзеепрым. Забруджаны. Дъжджъвая въда зъраджонъя. Каралевічы.

ЗА́РАЗ прысл. Зараз, цяпер. Мы такі́х свіней ніколі ня бі́лі, як у іх заръз у хлеві стьяць. Каралевічы. Хадзі́ця ўжо абедаць, а то зъ вамі заръс і прыедуць. Фасаўшчына.

ЗАРА́ЗА м. 1. Інфекцыя. Хоць бы зараза ні прычапі́лася. Партызаны. 2. перан. эмац-ацэн. Дрэнны чалавек. Кап на яго халера, зъраза дык зъраза. Нямойта, Чуцькі. 3. эмац.-ацэн. Гадзюкі, гады. Заразы етай поўна – вужакаў. Партызаны.

ЗАРАЗЗЁ н. зб. эмац.-ацэн. Нягоднікі. Яноты зъставілі сабе ваду на рэццы, во зараззё. Марозаўка.

ЗАРА́ЗНЫ прым. Заразны. Ціф, ён жа заразны. Багданава.

ЗАРА́НЕЙ, ЗАРАНЕ́Й, ЗАРА́НІ прысл. 1. Раней. Варушкі растуць зъраней, чым апенькі. Партызаны. 2. Вельмі рана. Воўча лыка зърані цвіці́ць. Дуброўкі. 3. Заўчасна. Памёрла зараней, у 53 гады. Буй.

ЗАРА́ННЯ прысл. Заўчасна. Жонка яго зарання памерла, балела. Багданава, Вялікі Азярэцк, Заазер’е, Леснікова, Міцюкова, Нямойта, Чуцькі, Неўгадава.

ЗАРАСІ́ЦЦА зак. Замачыцца расой. Лунацік устане ноччы, пойдзіць, зарасі́цца па расе. Багданава.

ЗА́РАСЛЬ ж. Зараснік, гушчар. Мянюцева.

ЗАРАСТА́ЦЬ незак. Зарастаць. Вокны на балоці, яны ні зърасталі, і въда стаяла. Заазер’е.

ЗАРАСЦІ́ зак. Зарасці. Зарасла быльнікам уся дзярэўня. Багданава, Сянно.

ЗА́РАСЦІНЬ м. Зараснік, хмызняк. Лесу німа, а зарысцінь! Галашчакіна.

ЗАРАЎНАВА́ЦЬ зак. Зараўняць. Кап зараўнаваць, кап было роўная поля. Запруддзе.

ЗАРАШАЦІ́ЦЬ зак. Закрыць рашоткай. Я зарашаці́ла лёткі і дъмаром пчол увагнала. Вялікі Азярэцк.

ЗАРВА́ЦЬ зак. Узяць самавольна. Лі́ха яны дадуць, дзе зарву, там маё. Партызаны.

ЗАРУБІ́ЦЬ зак. Зрубіць, пачаць будаваць. Нада сені зарубі́ць. Багданава.

ЗАРУГА́ЦЦА зак. Насварыцца. Я заругаўся, дак пабеглі ў другі́ канец. Гарадзец, Леснікова.

ЗАРЫ́ЦА ж. Зара. Зара-зарыца, родная сястрыца, мой сынок, твая дачушка, хай разам спяць (з замовы). Заазер’е, Запруддзе.

ЗАРЭ́З м. Зарубка, выступ. У мыльніцы два зарэзы. Леснікова.

ЗАРЭ́ЗАЦЬ зак. Зарэзаць. На Паску курыцу зарэжуць. Каралі.

ЗАСА́ДЖВАЦЬ незак. Запаўняць снапамі. Засаджваць у ёўні снапы, ёўню топюць, сушуць. Розмыслава.

ЗАСАДЗІ́ЦЬ зак. Пасадзіць у турму. Яжоўшчына была, усі́х первых камуні́стаў засадзі́лі ў цюрму. Чуцькі.

ЗАСА́ДКА ж. Месца ў хляве для адкормных свіней. А кормныя сві́нні сідзяць у засадцы. Каралевічы.

ЗАСАКАТА́ЦЬ зак. перан. Загаварыць. Засакатала, як сарока. Багданава.

ЗАСА́ЛІВАЦЬ незак. Засольваць. Бывала, рыжыкаў было, матка зъсалівъла іх. Баравікі.

ЗАСАЛІ́ЦЬ зак. Засаліць. Ці ты яе зъсалі́ць, ці ты яе пасушыць. Нямойта. ◊ ЗАСАЛІ́ЦЬ НА ДУ́ШУ. Абяцаць, выклікаючы давер. Насулі́ў, зъсалі́ў сі́льна на душу. Запруддзе.

ЗА́САЎКА ж. Засаўка. Засаўкі былі́ ў дзвірах. Века – кубіл закрываць, і засъўка, яшчэ і замыкалі. Гарадзец, Багданава, Каралевічы, Каралі.

ЗАСАХАРО́НЫ дзеепрым. Зацукраваны. Такі́ ўжо ён [мёд] засахароны. Вялікі Азярэцк.

ЗАСВАРЫ́ЦЦА зак. Засварыцца. Засварацца ні з таго ні з сяго. Запруддзе, Ульянавічы.

ЗАСВЯРБЕ́ЦЬ зак. Засвярбець. А іна засвярбела мне, засвярбела [рука], і яе падрала. Самсоны.

ЗАСЕ́ДЗІЦЦА зак. Заседзецца. Прамнецца хай іна троху, а то заседзілася. Багданава.

ЗАСЕ́К, ЗАСІ́К м. 1. Засек, адгароджаная частка гумна, клеці, дзе захоўваюць збожжа. У засек яго чысценька, тады на мельніцу. Вялікі Азярэцк, Гарадзец. Зерне збіраюць і ў засі́к сыпюць. Фасаўшчына, Каралевічы, Манголія, Партызаны, Дуброўкі. 2. Адгароджаная прастора ў месцах зняволення. Усе былі́ па засеках, пленыя каждага гасударства. Ульянавічы.

ЗАСЕ́КА ж. Месца ў хляве для адкормных свіней. Хоць ты ў засеку садзі́, ён худэй дык худэй. Багданава.

ЗАСЕ́КЧЫ зак. Засячы. Мужчына мужчыну засек. Нямойта.

ЗАСЕ́СЦІ зак. 1. Засесці, надоўга размясціцца дзе-н. Засела з вамі і сяджу. Рэчкі. 2. Схавацца, скрытна размясціцца. Мы ў кусты, і заселі. Фасаўшчына.

ЗАСЕ́ТНІК, ЗАСЁТНІК м. Месца за асеццю (ёўняй). У таку къла ёўні засетнік, тут ссыпалі мякі́ну, вотрыну. Гарадзец. Засётнік – дзе салому складаеш. Партызаны.

ЗАСЕ́ЎКІ толькі мн. Пачатак сяўбы. Перад засеўкамі, каб радзі́ла, куклу рабі́лі.

ЗАСЕ́ЎРАЦЬ зак. Зашурпаціцца. Бульба і засеўраець, пасінеіць, як сразу ні закрыюць у цёмнае. Партызаны.

ЗАСЕ́ЦЬ ж. Месца за асеццю. Мякі́ну сыпылі ў засець скоту. Цясішча.

ЗАСІВЕ́ЦЦА зак. Страціць бляск. Папава кальцо біражэць і ціпер, яны засівеліся, замуцелі [пярсцёнкі]. Міцюкова.

ЗАСІДА́ЦЬ незак. Сіпнуць, прападаць. Засідаіць голас. Баравікі.

ЗАСІ́ЛІЦЦА, ЗАСІЛІ́ЦЦА зак. Павесіцца, задушыцца. Засі́ліўся ў яе ўнук. Ульянавічы, Гарадзец, Жохава, Партызаны. Зъсілі́цца хто, то збоку кълы кладбішча хавалі. За два гады тры быкі́ засілі́лісі. Цясішча, Багданава, Баравікі, Вялікі Азярэцк, Запруддзе, Латыгаль, Партызаны, Ракаў Засценак, Рулёўшчына.

ЗАСІЛІ́ЦЬ зак. Задушыць. Вы мяне судзі́лі, сказалі, што засілі́ў. Запруддзе.

ЗАСІ́ЛЬНА прысл. Празмерна. Ён засі́льна тоўсты. Івоні.

ЗАСІ́М м. Дзень ушанавання святога Засіма, які ходзіць у розныя дні народнага календара (2 кастрычніка, 30 красавіка па н. ст.); шанаваўся як заступнік пчол. Засі́м – свята, кажуць, што будуць пчолы вылятаць. Каралевічы.

ЗАСІНЕ́ЎШЫ дзеепрым. Пасінелы. У вадзе зъсінеўшы зруп. Кляпчэва.

ЗАСІНЕ́ЦЦА зак. Пасінець. Засінеліся храсткі́. Нямойта.

ЗАСІНІ́ЦЬ зак. Пабіць да сінякоў. Засіні́ў яе ўсю, біў – плоха з мужыком жывуць. Запруддзе.

ЗАСІПЕ́ЦЬ зак. Зашыпець. Засіпела вужака. Багданава, Міцюкова. Вуголь атваліцца ў ваду і засіпі́ць. Гарадзец.

ЗАСКАРАДЗІ́ЦЬ зак. Заскародзіць. А тады дзёран назат палажыла, граблямі заскарадзі́ла. Леснікова, Розмыслава.

ЗАСКО́ЧЫЦЬ, ЗАСКАЧЫ́ЦЬ зак. 1. Скочыўшы, апынуцца дзе-н. Іна хацела яго ўдарыць, ён за стол заскочыў. Запруддзе. 2. Завітаць на кароткі час. Як быў у Сянно, заскачыў да радні́. Партызаны.

ЗАСКУГО́ЛІЦЬ зак. Заскуголіць. Чаго-та скуголіш, заскуголіў тута. Багданава.

ЗАСЛАНІ́ЦЬ зак. Засланіць, закрыць. Заслонкай заслоніць печ. Гарадзец, Вялікі Азярэцк, Каралевічы, Неўгадава.

ЗАСЛАНЯ́ЦЬ незак. Пра хваравітае адчуванне ў грудзях, якое выклікае цяжкасць пры дыханні. Дык у яе грудзі засланяіць, ні дыхнуць. Буй.

ЗАСЛА́ЦЬ зак. 1. Заслаць, пакрыць чым-н. Стулік засцеліш, ну пълаценцам хто, салфеткай. Запруддзе. 2. Замошчваць. Кладзі кладуць, а патом засцілаюць доскамі. Вялікі Азярэцк.

ЗАСЛО́Н м. Засланка (у печы). Зачынеш заслон, калі́ шэсць булак, калі́ меньш. Чуцькі.

ЗАСЛО́НКА ж. Тое ж. Зачыні́ печ заслонкай. Заслонку заслоніш, і хлеб упячэцца. Фасаўшчына, Багданава, Каралі, Леснікова, Нямойта, Неўгадава.

ЗАСМА́ЛІВАЦЬ незак. Засмаліваць, апрацоўваць расплаўленай смалой. Троху зъсмалівалі лотку, забівалі. Багданава.

ЗАСМАЛІ́ЦЬ зак. Засмаліць; апрацаваць расплаўленай смалой. Смалы распушчу ды й засмалю. Алексінічы.

ЗАСМЕ́РДНУЦЬ зак. Засмярдзець (у выпадку смерці ў адзіноце). Засмердну у сваей хаты, а нікуда ні паеду. Заазер’е.

ЗАСМЕ́РНУЦЦА зак. Засмярдзець, пачаць непрыемна пахнуць. Варушкі засмерліся, гаўном запахналі, з іх смурот пашоў. Міцюкова.

ЗАСМІЯ́ЦЦА зак. Засмяяцца. Раншы увыжалі, гаварылі: «Татка, мамка, вы», – папробый зъсміяцца, то палучыш ложку па лбу. Заазер’е.

ЗАСМЫЛЕ́ЦЬ зак. Падгарэць. Каб табе дзе засмылела. Неўгадава.

ЗАСМЯРДЗЕ́ЦЬ зак. Засмярдзець, пачаць непрыемна пахнуць. Зъсмярдзела мяса. Нямойта.

ЗАСНАВА́ЦЦА зак. Заснавацца, пачаць існаванне. Літва ўладзела Беларуссю, дык у то время наша дзярэўня зъснавалася. Нямойта.

ЗАСНО́ВАНЫ дзеепрым. Аснаваны (пра кросны). Сынкі́, хоць заснована, але яшчэ ні выткана. Рэчкі.

ЗАСНУ́ЦЬ зак. Заснуць. Прыдзіш, толькі заснеш і ўстаеш. Заазер’е.

ЗАСО́ДЖАНЫ дзеепрым. Засаджаны. Быў папоў сат, усё было засоджана къла цэрквы. Нямойта.

ЗАСО́РЫЦЬ зак. Запарушыць (вока). Вока засорыла, вадой прамываю, німа спасу. Нямойта.

ЗАСО́ХНУЦЦА зак. Перасохнуць. Летась засохлася возера, і ўся вада вышла. Закур’е.

ЗАСО́ХНУЦЬ зак. Засохнуць. Засохніць і дзяржыцца гъдамі. Багданава.

ЗАСПА́ЦЬ зак. Праспаць. Сёння зъспала карову гнаць. Нямойта.

ЗАСПЕ́ЦЬ зак. 1. Заспець, застаць. Аўтобуса ні заспею я ужо. Партызаны, Запруддзе, Міцюкова, Савінічы. 2. Паспець. Кап красныя ні заспелі, то яе убі́лі п. Жохава, Багданава.

ЗАСПІВА́ЦЬ зак. Заспяваць. Во яны заспіваюць. Багданава.

ЗАСПО́РУВАЦЬ незак. Спрачацца. Быў выпіўшы, заспорувыў з йім. Жохава, Сянно.

ЗАСПЯШЫ́ЦЦА зак. Заспяшацца. Як зъспяшуся – валюся, а паці́ху раблю. Нямойта.

ЗАСТА́ВА ж. Запруда, плаціна. Заставы, што воду зъставлялі. Нямойта.

ЗАСТАВА́ЦЦА незак. Заставацца. Усе дзеці зъставаліся з бъцькамі. Манголія. Жыта, пшані́ца – зъграні́ца, ячмень, авёс – МТС павёс, а касцёр з засеку смяецца: што калхозу зъстаецца? Кляпчэва.

ЗАСТА́ВІЦЬ зак. 1. Заставіць, перагарадзіць. Яноты зъставілі сабе ваду на рэццы, здзелалі зъстаў. Марозаўка. 2. Уставіць. Ключы дзелалі, заставяць і атсуваюць засаўку. Багданава.

ЗАСТАЛІ́ЦЬ зак. Пакласці столь. Нада засталі́ць – палажыць паталок. Марозаўка.

ЗАСТАРО́НАК м. Засек для мякіны. Зъстаронкі былі́ за ёўнюй длі макі́ны. Міцюкова.

ЗАСТАРЭ́ЦЬ зак. Моцна захацець. Што табе застарэла. Запруддзе.

ЗАСТА́Ў м. Запруда, плаціна. Яноты зъстаў здзелылі на рэчцы. Марозаўка.

ЗАСТАЎЛЯ́ЦЬ зак. Прымушаць. Застаўлююць на ферме падводзіць, а ён ні хочэць. Леснікова, Гарадок.

ЗАСТА́ЦЦА зак. Застацца. Паехалі, пънаравілі і засталі́ся там. Запруддзе.

ЗАСТА́ЦЬ зак. Мець удосталь, застацца. Што зъстаў, то не ўток! [Пажаданне жанчыне, якая снуе кросны, каб ёй засталося, хапіла ад снавання пражы выткаць кросны]. Партызаны, Жохава, Неўгадава.

ЗАСТО́ЙНЫ прым. Стаячы, не праточны (пра ваду). Ці́на еткыя ёсь, дзе застойнъя въда. Закур’е.

ЗАСТО́ЛІНА ж. Дошка са столі. Трэбы было застоліну ўзадраць. Заазер’е.

ЗАСТО́ЛЛЕ н. 1. Сумеснае ўжыванне стравы сям’ёй. Ад застолля ды за ўголля! [(выслоўе); кажуць пра таго, хто паводзіць сябе непрыстойна]. Заазер’е. 2. Бяседа. Коліць калі́ румачку, калі́ дзве вып’ець – і вылазіць з застолля. Гарадзец, Багданава.

ЗАСТРА́ЙВАЦЬ незак. Забудоўваць. Хай бы во застрайвалі часцей, вугол каля вугла! Нямойта.

ЗАСТРАЛІ́ЦЬ зак. Застрэліць. Міліцыянер кажыць, што я вуўка зъстралю. Міцюкова, Нямойта.

ЗАСТРА́ШВАЦЬ, ЗАСТРА́ШЫВАЦЬ незак. Запалохваць. Застрашвалі нас, што русалка пъймаіць, калі́ ў жыта пойдзіце. Дольдзева. Застрашывалі нас, кап ні хадзі́лі. Дольдзева.

ЗАСТРА́ШЫЦЬ зак. Запалохаць. Застрашыць дзецей русалкай. Гарадзец.

ЗАСТРО́ЙКА ж. Пляц для будоўлі. Пъжані́ліся, ўзялі́ застройку, строіцца пъчалі́. Запруддзе.

ЗАСТРУГА́ЦЬ зак. Застругаць, завастрыць. Як къръндаш застругаіш? Фасаўшчына.

ЗАСТРЫ́КНУЦЬ зак. Пачаць стрыгчы вушамі (пра каня). Конь застрыкнуў вушамі, байі́цца, чуйіць вуўка, сыбаку. Самсоны.

ЗАСТРЭ́ШША н. Застрэшак; месца паміж навіслым краем страхі і сцяной. Дзе застрэшша, ластаўкі могуць сялі́цца. Запруддзе.

ЗАСТУДЗІ́ЦЦА зак. Загусцець. Застудзі́цца, як студзінь, вада у салцісоні. Міцюкова.

ЗАСТУДЗІ́ЦЬ зак. Застудзіць. Зъстудзі́ла ногі. Замошша, Багданава.

ЗАСТУПА́ЦЬ незак. Зацяняць, заступаць святло. Кап ні заступалі ім. Партызаны.

ЗАСТУПІ́ЦЬ зак. Заняць, захапіць. Парцізаны атступі́лі, немцы заступі́лі. Нямойта.

ЗАСТУПІ́ЦЬ зак. Пачаць працаваць. Я толькі заступі́ла работаць. Гарадзец.

ЗАСТЫ́ЦЬ зак. Застыць, загусцець. Воск застыніць ны вадзе у тазі. Сянно.

ЗАСУ́НУЦЬ зак. Зачыніць на засаўку. Дзверы засунула. Каралевічы.

ЗАСУПО́НІВАЦЬ незак. Засупоньваць; сцягваць клешчы хамута супоняй. Гарадзец, Леснікова.

ЗАСУПО́НІЦЬ зак. Засупоніць. Засупоніць каня нада і рассупоніць. Сперва галаву засупоніваюць. Гарадзец, Леснікова.

ЗА́СУХА ж. Засуха. І засухі калі былі́, лета сухоя было. Савінічы.

ЗАСУШЫ́ЦЬ зак. Засушыць, высушыць. Апенкі засушыць добра. Пожанькі.

ЗАСЦЕ́НАК м. Хутар або невялікі населены пункт. Я з засценку, там хат можа трыццаць. Буй.

ЗАСЦЕ́НЧЫВЫ прым. Баязлівы, забіты. Яны былі́ засценчывыя, ні развітыя, быяцца ўсяго. Сянно.

ЗАСЦЕ́НЧЫСТВА н. Глуш, захалусце. Засценчыства цяпер, цішына такая [пра жыццё ў вёсцы]. Нямойта.

ЗАСЦЕРАГА́ЦЬ зак. Аберагаць. Хай Бох засцірыгаіць мяне! Богу молімся, кап Бох засцярох, забарані́ў. Багданава, Серкуці.

ЗАСЦІ́ГНУЦЬ зак. Заспець. Вайна нас тутацькі засці́гла. Розмыслава, Карпавічы, Рубеж, Неўгадава.

ЗАСЦІЛА́ЦЬ незак. Рассцілаць. Трэплены лён на таку засцілалі. Багданава.

ЗАСЦЯГНУ́ЦЬ зак. Зашпіліць. Танечка, хадзі́, зъсьцягні́ пугавічку дзеду. Ульянавічы.

ЗАСЫ́ПАЦЦА зак. З’явіцца (пра высыпку). Засыпіцца кароста, чэшуцца рукі, як сагрэісся. Гарадзец.

ЗАСЯЧЫ́ зак. Пагрызці (пра мышэй), пашкодзіць. Цяжарная жанчына што просіць, ёй аткажаш, мышы штось засякуць. Вялікі Азярэцк.

ЗАТАНУ́ЦЬ зак. Утапіцца. У балоце касі́лка затанула. Хай затоня гора. Каралевічы, Заазер’е. Каб ты затануў! (праклён). Запруддзе. Хай іна затоніць, гэтъя работа! Каралевічы. ◊ ЗАТО́НЬ ТЫ НІХА́Й. Выказванне моцнага раздражнення, злосці з прычыны чаго-н. Затонь ты ніхай! Нашто мне к доктару! Ульянавічы.

ЗАТАПІ́ЦЦА зак. 1. Пакрыцца, заліцца вадой (у час паводкі). Кругом затапі́лася, кругом. Запруддзе. 2. Утапіцца. Зътапі́лася ў возеры. А хто затапі́ўся, засі́ліўся, ці што яшчэ здзелаў – эта ў пекла. Каралевічы, Нехта спіхнуў лотку ў возіра, іна і зътапі́лъся, дзеці верна. Багданава, Вялікі Азярэцк, Запруддзе, Заазер’е, Малы Азярэцк. Каб ты затапі́ўся! (праклён). Запруддзе.

ЗАТАПІ́ЦЬ зак. Запаліць. У печы зътапі́ць нада. Алексінічы, Багданава, Баравікі.

ЗА́ТАЎКА, ЗА́ТУЎКА ж. Заскварка, прыправа са смажанага сала і цыбулі для якой-н. стравы. З затаўкай суп. Затуўкі ні хватаіць на ўсю сям’ю. Міцюкова. На затыўку зъпраўляны ета суп, костычкай, смашны. Вялікі Азярэцк.

ЗАТАЎКА́ЦЬ зак. Закрасіць, прыправіць. Супоў зварыш, зътъўкаіш, ды кап свежъга. Запруддзе.

ЗАТАХА́ЦЦА незак. Набываць спецыфічны непрыемны пах і смак. Затахаецца въда ў калодзізі, як не браць. Партызаны.

ЗАТВАРЫ́ЦЬ зак. Утварыць. Замкнуць, затворуць тое-сёе на Купала. Рэчкі.

ЗА́ТКАЛА н. Корак. Заткала ў бочцы было. Нямойта.

ЗАТКНУ́ЦЬ зак. Падперці. Калідор дзеці заткнуць на Івана Купалу, вылезці няможна. Партызаны.

ЗАТЛУ́М м. Памутненне розуму. У яго ў галаве ўжо затлум. Багданава.

ЗАТЛУ́МІЦЦА зак. Затлуміцца, заблытацца. У гылаве затлуміцца і ні знайіш, куды йціць. Вялікі Азярэцк.

ЗАТО́ПАЦЬ зак. Датупаць, дайсці. Пакуль затопала – замарылася. Партызаны.

ЗАТО́РКНУТЫ, ЗАТО́РНУТЫ дзеепрым. Заторкнуты, заткнуты. Клямка была во палкай заторкнута. Запруддзе. Калосся вянком сплецена, заторнута кала акна [на дажынкі]. Міцюкова.

Каталог: uploads
uploads -> Конкурс для маладых журналістаў 4 Майстэрня грамадзянскай актыўнасці для моладзі 5
uploads -> Кроніка грамадскага жыцця Гарадзеншчыны ад грамадскага аб’яднання
uploads -> Гданьск пачынаецца ў наваградку пралог як заўсёды, сонца мела
uploads -> Вучэбны матэрыял да ўрока №9 М. М. Брылеўскі
uploads -> Штомесячны агляд эканомікі беларусі
uploads -> Клуб Лакальных Лідэраў 6 Семінар у Вільні для журналістаў 7 конкурс адукацыйных матэрыялаў 8 конкурс
uploads -> Віктар Крэс панятоўскія-крэпышы герба «юноша»: радавод старажытнага
uploads -> 18 кастрычніка 2012 г. 1522 Аб узнагароджанні Ганаровай
uploads -> Клубы і аматарскія аб’яднанні Назва бібліятэкі
uploads -> Клубы і аматарскія аб’яднанні сеткі публічных бібліятэк Стаўбцоўскага раёна


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   31   32   33   34   35   36   37   38   ...   51




База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2020
звярнуцца да адміністрацыі

войти | регистрация
    Галоўная старонка


загрузить материал