Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы І літаратуры філіял «Інстытут мовы І літаратуры імя Якуба Коласа І Янкі Купалы»



старонка37/51
Дата канвертавання15.05.2016
Памер6.25 Mb.
1   ...   33   34   35   36   37   38   39   40   ...   51

ЗВЕ́ЗЦІ зак. 1. Звесці ў адно месца. Звесці сена нада. Чуцькі, Латыгаль. Пасёлак з хутарэй звязлі́ да вайны. Дуброўкі. 2. Вывезці, перасяліць. Даргейкі была вёскаусё звезлі, усё зняслі́. Мянюцева, Апечкі, Запруддзе, Леснікова.

ЗВЕ́КУ прысл. Спрадвеку. Бані зьвеку былі́ ў нас. Гарадок.

ЗВЕННАВА́Я ж. Звеннявая. Я коні пасціла, звеннавой была. Баравікі.

ЗВЕР м. Воўк. Цяпер жа звяроў нет! Міцюкова.

ЗВЕРАБО́Й, СВЕРАБО́Й, СВІРАБО́Й м. Зверабой. Зверабой лячэбная, як галава ў каго балі́ць. Самсоны, Багданава, Буй, Вялікі Азярэцк, Гарадзец, Запруддзе, Каралі, Леснікі, Міцюкова, Нямойта, Цясішча, Чуцькі. Сверабой парылі ат усі́х хвароб. Рэчкі. Свірабой у юлі зьбіраюць. Самсоны.

ЗВЕРАВА́ТЫ прым. Нелюдзімы. Нявеста звераватая, адшыла ад усяго. Партызаны.

ЗВЕ́РХУ прысл. Зверху. Зверху пячэ, зні́зу – цячэ [вясной]. Нямойта. Сарвець зверху, а не вырываіць с карнём. Запруддзе, Леснікова, Партызаны, Дуброўкі.

ЗВЕ́СЦІ зак. 1. Знішчыць, пазбавіцца. Раншы многа коней было, а цяпер звялі́. Заазер’е, Багданава, Нямойта. 2. Замучыць, загубіць. Звялі́ дзеда, памёр. Гарадзец.

ЗВЕ́СЦІ зак. Падвесці, падмануць. Яе, дзеўку, звёў, а жонку кі́нуў. Яна яго звяла. Івоні, Багданава. ◊ НЯ ЗВЕ́СЦІ ВО́ЧЫ. Аб чым-н. вельмі прыгожым, прываблівым. Маладая надзенусь – ня звесці вочы. Самсоны.

ЗВЕСЦЬ ж. Вестка, навіна. Павучок спускаецца – звесць будзе. Запруддзе.

ЗВЕ́ТРАЦЬ зак. Зветрыць, звеяць. Мак абаб’юць, зветраюць. Гарадзец.

ЗВЕ́ЧАРА прысл. Звечара. Па шпульцы напрадуць звечара і пяюць. Нямойта.

ЗВЁСКА ж. Вапна. З марґылю звёску выпалююць. Самсоны, Сукрэмна.

ЗВІ́ДНАВАЦЬ незак. Світаць, днець. Ляжу, зві́днаваіць, а я і не спала. Партызаны.

ЗВІЗА́ЦЬ ж. Звязаць. Сама сабе звізала спадні́цу. Вялікі Азярэцк.

ЗВІЗДАКО́ЛІНКА ж. Белая пляма на мордзе жывёлы. Звіздаколінка радзі́лася – са звёздачкай жаробачка. Вялікі Азярэцк.

ЗВІЗНА́Я ж. Сувязная. Дык запёрлі ў сарай і спалі́лі парцізанскую звізную, Кацю са Смаленска. Жохава.

ЗВІ́ЛІСТЫ прым. Які мае звіліны. Шапкі ў страчкоў зві́лістыя такея. Вялікі Азярэцк.

ЗВІНЕ́ЦЬ зак. 1. Звінець. Шумейкі звіняць красі́ва. Гарадзец. 2. Выдаваць гукі, падобныя на звон. Пчолы звіняць. Вялікі Азярэцк. 3. перан. Шумна гуляць. Ну, атправа была – усё зьвінела. Нямойта.

ЗВІСА́ЦЬ незак. Звісаць. Звісая страха. Карпавічы.

ЗВІ́СНУЦЬ зак. Звесіць. А ві́шанька к ві́шні галованькі зві́слі. Мянюцева.

ЗВІХ м. Вывіх. Іна [шаптуха], выгъняіць вълъсьня, ад рожы, зьві́ху [шэпча]. Зві́хі былі́, як зві́хі, на парог кладзешся, і па табе ступаюць. Рулёўшчына, Багданава, Запруддзе, Каралевічы, Міцюкова.

ЗВІХНУ́ЦЬ зак. Вывіхнуць. Звіхнець нагу, то загаворуць. Багданава, Гарадзец.

ЗВІЦЬ зак. Звіць. Аборы ўжо свае саўець. Серкуці, Кавалі. Пяюць, вянок саўюць, прыдсідацелю паднясуць [на дажынках]. Самсоны.

ЗВО́ДЗІЦЬ незак. ◊ ЗВО́ДЗІЦЬ СПЛЕ́ТНІ. Пляткарыць. Сплетніца, толькі зводзіць сплетні. Дольдзева.

ЗВОН м. Звон. Звоняць у званы. Нямойта, Багданава.

ЗВУЧЭ́ННЯ н. Гучанне. У гармоні кі́руўскій работы харошыя звучэння. Сянно.

ЗВЫ́РЫЦЬ незак. Плакаць. Я па ім звырыла, то цяпер гулува балі́ць. Турава.

ЗВЯ́ГАЦЬ незак. Назойліва прасіць, патрабаваць. Што ты звягаіш, маўчы ці́ха. Фасаўшчына.

ЗВЯГЛІ́ВЫ прым. Залішне гаваркі. Звяглі́вы чалавек, любіць пагаварыць. Леснікова.

ЗВЯ́ЗАК м. Вузел, клунак. Звязкі звяжъш і нъ гарот выкініш [каб не згарэла]. Неўгадава.

ЗВЯЗА́ЦЦА зак. Мець агульныя справы. Звяжыся з вамі, мёртвъй клятбой кліла. Нямойта, Серкуці.

ЗВЯ́ЗВАЦЬ, ЗВЯ́ЗУВАЦЬ незак. Звязваць. Дрэвы звязвалі нат калі́ткай на Івана, накладалі доскі на комін. То ні́ткі звязуюць, то прадуць і пяюць на супратках. Партызаны.

ЗВЯ́СКА ж. Звязка, жмут. Натрэпім лён, звяскі нъвяжым, нъвяжыш тъкую жмутку. Каралі.

ЗВЯ́ЛЫ прым. Звялы, пасохлы. Кукуруза ляжыць тая зьвялъя. Запруддзе, Багданава.

ЗВЯ́НУЦЬ зак. перан. Засмуткаваць. Серцэ яго звяла. Жохава.

ЗВЯРНУ́ЦЬ зак. 1. Зрушыць з месца. Хай камень звернуць і к сабе возьмуць. Самсоны. 2. Збочыць. Куды-нібуць зверніць. Ульянавічы. ◊ ГАЛАВУ́ ЗВЯРНУ́ЦЬ. Загінуць. Глядзі́, каб ты галаву ні звярнуў. Партызаны.

ЗВЯРЧЫ́ЦЬ зак. Закруціць, захутаць. Кум куме атдаець, а кума тады яго звярчыць. Заазер’е.



ЗВЯСЦІ́СЯ зак. Звесціся, перастаць існаваць. Пчолы, гляджу, звялі́ся. Малы Азярэцк. Мята звялася, не расцець. Каралі.

ЗВЯЦЬ зак. Засохнуць, прапасці. І цьвяты звялі, ссохлі, здохлі. Запруддзе.

ЗВЯШЧЭ́ННЕ н. Паведамленне. Звяшчэнне было, што пагі́б муж 23 аўгуста. Багданава, Леснікова.

ЗГАВАРЫ́ЦЦА зак. Дамовіцца. Згъварылісі лаві́ць рыбу ў возеры. Запруддзе.

ЗГАДАВА́ЦЬ, ЗГУДУВА́ЦЬ зак. Выгадаваць. Я свае дзеці згъдъвала і ні разу ў бальні́цы ні была. Каралевічы. Пяцера згудувала, а трое дзяцей памёрлі. Багданава.

ЗГАДЖА́ЦЬ незак. Згаджацца. Мы ўжо згаджаім с этай цаной. Дольдзева.

ЗГА́ЙСТАЦЬ зак. Знішчыць. А лесу, лесу тут было – і так усё згайстаць! Чуцькі.

ЗГАН м. Ганьба. Згану німа мальцу, харошы малец. Запруддзе, Нямойта.

ЗГАНІ́ЦЦА зак. Загнаіцца. Ні залі́ць чым, ні замазаць чым, згані́ўся мой паліц. Леснікова.

ЗГАНЯ́ЦЬ зак. 1. Выгнаць на пашу. Згъняў рас карову ў поля. Самсоны. 2. Вяршыць. Згонюць стох, усё вузей і вузей, каб не замъкала. Гарадзец. ◊ ЗГАНЯ́ЦЬ АХО́ТУ. Задаволіць жаданне, здаволіцца. Зганяйце ахоту есці. Міцюкова.

ЗГАРАВА́НЫ прым. Гаротны. Згараваны чалавек. Закур’е.

ЗГАРАДЗІ́ЦЬ зак. Загарадзіць. Гарадзец.

ЗГАРБНЕ́ЦЬ зак. Згорбіцца. Згарбнела я, старая ўжо. Серкуці.

ЗГАРО́Д м. Плот, агароджа. Стаі́ць парсюк на згародзі і пішчыць, мяне за плячо хватаіць. Багданава.

ЗГАРО́ДА, ІЗГАРО́ДА ж. Тое ж. Згароду з жэрдак здзелаў тата. Серкуці. Іна ш ні віткъванъя гэтъя згарода, іна ш прыбі́та. Партызаны, Багданава, Буй, Вялікі Азярэцк, Гарадзец, Гарадок, Заазер’е, Замошша, Запруддзе, Карпавічы, Леснікова, Марозаўка, Міцюкова, Нямойта, Ракаў Засценак, Рулёўшчына, Фасаўшчына, Цясішча. Пайдзём ізгароду парубім – дажджу німа. Карпавічы. Дзелуў ізгароду, а іна съгніла ўжо. Запруддзе. Прывязеш воз пяску, высыпіш пъд ізгароду, і яны тады къпаюцца [куры]. Міцюкова. Ізгароду дзеці парасцягнуць. Манголія.

ЗГАРЭ́ТЫ дзеепрым. Згарэлы. Хата згарэта, жонка памёрла. Дольдзева.

ЗГАРЭ́ЦЬ зак. Згарэць. А, мі́лая, а згарэла, а дзеткі былі́, вучэцца трэба было! Заазер’е, Турава, Фасаўшчына. Кап ты згарэла! (праклён). Багданава. У мяне хата згарэла і сын у той хаці – дваццаць сем гадоў – згарэў. Чуцькі.

ЗГІБА́ЦЦА зак. Згінацца, гнуцца. Выбіралі касу і так носікъм у зямлю і нъжымайіш нъ пятку… Калі́ ні згібайіцца, то къса хъръша. Леснікова.

ЗГІ́НУЦЬ зак. Прапасці. Там усё згі́нула, усё разарылась. Буй.

ЗГЛАЗ м. Сурокі. Зглаз верна, карова закульгала ні з таго ні з сяго. Запруддзе.

ЗГЛУМІ́ЦЬ зак. Загубіць, звесці са свету. Ён зглумі́ў гэтага чалавека. Каралевічы.

ЗГНАІ́ЦЬ, СГНАІ́ЦЬ зак. Згнаіць. Растраслі́ сена, дошч згнаі́ў. Запруддзе. Хто сгнаі́ў [сена], хай бы атвічаў. Кляпчэва.

ЗГНІЦЬ зак. Згнісці. А яно [сучча] згніець так, патрэцца. Заазер’е.

ЗГОН м. Заход пры апрацоўцы валакна лёну, пянькі. Патрэп’я – як первы згон. Дольдзева.

ЗГУБІ́ЦЬ зак. 1. Загубіць, звесці са свету. Ты ж німала каго згубі́ў. Чуцькі. 2. Стаць прычынай няшчасця каго-н. Дзевачкі мяне згубі́лі. Заазер’е.

ЗГУБЛЮВА́ЦЬ зак. Згабляваць. Згублюваў шаршэткуй коркі, а тады фуґанкым чысціў. Рудніца.

ЗГУРЦІ́ЦЬ зак. Сабраць у адно месца. Усё згурці́ла ў гэты гарот. Серкуці.

ЗГУШЧО́НАСЦЬ ж. Скучанасць. Згушчонасць была, дом возле дома. Манголія.

ЗДАБЫ́ЧА ж. Паляванне. Кошка на здабычу хадзі́ла. Марозаўка.

ЗДАВА́ЦЦА незак. Здавацца, уяўляцца. Здъвалъся, што памёршы прыходзіць і ходзіць у хаця, і ён здъваўся, ляжым на печы, чуім, аткрылася хата, ідзець, сеў за стол, узяў бутылку, напі́ўся, хату атчыні́ў і пайшоў. І кап адной, а то двум здалося. Ракаў Засценак, Савінічы. Самой здані здъваліся. Багданава.

ЗДАВА́ЦЦА незак. Спадзявацца. Спаць кладуся, на Бога здаюся. Нямойта.

ЗДАВА́ЦЬ, ІЗДАВА́ЦЬ незак. Здаваць. Здаём зъ калхос мълако. Гарадзец, Буй, Латыгаль, Дуброўкі. Мъкарон ні забелюць, булён ці суп варуць, а малако йна іздавала. Неўгадава.

ЗДАЕ́ЦЦА, ЗДЭ́ЦЦЭ, ЗДЭ́ЦЭ незак. Здаецца, быццам бы, нібыта. Здэцэ, сонца красі́ва свеціць, але халодна. Багданава. Здаецца, ні жыву, ні гнію. Гарадзец, Багданава, Нямойта, Станюкі.

ЗДА́ІВАЦЬ незак. Здойваць. Як кроў з вымя, здаіваюць і аддаюць сабаке чэраз парог. Запруддзе.

ЗДА́ЛЕКУ, ЗДА́ЛІКУ, ЗДА́ЛІКА прысл. Здалёк. Здалеку бачыла воўка. Гарадзец, Запруддзе. Здалеку глядзі́м. Неўгадава. Я яе здаліку ві́дзела. Багданава, Нямойта. Мы так стъялі здаліка. Каралевічы.

ЗДАЛЁЧКУ прысл. У канец печы. Саладуху ставілі здалёчку ў печку. Багданава.

ЗДАЛЯ́ прысл. Здалёк. Ён здаля браў жонку. Кішуроўшчына.

ЗДА́НКІ, ЗДА́НЬКІ мн. Прывіды. Памерла маць, а рабёнак астаўся, нейкія зданкі здъваліся. Тады попілу насыпалі, казалі, сляды к калыскі былі́. Нямойта. Зданькі могуць здацца ў лесе. Запруддзе, Вялікі Азярэцк, Каралевічы, Фасаўшчына.

ЗДАРАВЕ́Й прысл. Лепш. Чълавеку здаравей, калі́ чълавек думаіць, дзяцей расці́ць, што-небудзь содзіць, скот гадуіць. Каралевічы, Рэчкі.

ЗДАРАВУ́ШЧЫ прым. Вялізны, таўшчэзны. Была здъравушчая, а нічога німа, събака і схуднела. Запруддзе.

ЗДАРО́ВЫ прым. 1. Здаровы. Калі́ здароў, усё багацце ў руках. Нямойта. 2. Шчаслівы. Дзяцёнка ў хату пускалі новую, каб жысць здаровая была. Баравікі, Багданава, Запруддзе, Ульянавічы, Чуцькі, Дуброўкі, Закур’е. Кап ты здароў быў! (прыгаворка). Багданава. 3. Мажны. А ён маліц такі́ вісокі, здаровы. Заазер’е. 4. Вялікі. А ляшчы здаровыя. Багданава.

ЗДАРО́Ў выкл. Вітанне. Здароў, як жывеш? Савінічы, Багданава, Каралевічы, Міцюкова, Чуцькі.

ЗДАРО́ЎЕ н. Здароўе. Пасадзі́ў ён мне троху здароўе. Ракаў Засценак. С кім ты йдзеш? – С хлебам і с сольлем, і з добрым здароўем! Запруддзе, Алексінічы, Каменшчына. ЗДАРО́ЎЕЙКА памянш. Хай Бох здароўейка вам даець, што вы мне памаглі́ ўчора! Багданава. ◊ НА ЗДАРО́ЎЕ! Пажаданне пры адказе на «дзякуй». Багданава, Сукрэмна.

ЗДАЎНА́, І́ЗДАЎНА прысл. 1. Здаўна, спрадвеку. Здъўна рэчка была, канаву пракъпалі, пасушылі, паразработалі. Багданава. Я кажу, як гавораць старыя здуўна. Багданава, Гарадзец, Запруддзе, Фасаўшчына. 2. Даўно. І́здаўна тут жывём. Рэчкі.

ЗДАХАТА́ ж. Страта, гібель чаго-, каго-н. Курыца пяець на здахату, на убыткі, абізацельна нада ўбіць. Жохава.

ЗДАЦЬ зак. 1. Здаць, перадаць для далейшага выкарыстання. Я быка здъла, пърасёнка здъла. Марозаўка, Самсонава. 2. Аддаць. А меншага ў ХЗУ сдаў. Нямойта.

ЗДВІГА́ЦЦА незак. Рухацца, збірацца ў адно месца. Гадзюкі ўсе здвігаюцца на Здві́жанне. Алексінічы, Леснікова.

ЗДЗЕК м. Здзек. Той пан усякія здзекі тварыў. Ульянавічы.

ЗДЗЕКА́ЦЦА, ЗДЗІКА́ЦЦА незак. Здзекавацца. Не нада здзекацца з дзевак. Запруддзе. А мачыха здзікалася з яго. Вялікі Азярэцк, Буй, Заазер’е, Запруддзе, Кляпчэва, Ульянавічы.

ЗДЗЕ́ЛАЦЦА зак. 1. Здарыцца. Месяц нъзад, як эта зьдзелълъся. Гарадзец, Запруддзе. 2. Стацца, зрабіцца. І ён што на карову здзелаў, чуруваў, соскі, ві́мя – ўсё карой здзелалъся. Багданава.

ЗДЗЕ́ЛАЦЬ, СДЗЕ́ЛАЦЬ зак. 1. Зрабіць. Гняздо здзелаіць пці́ца ета. Вялікі Азярэцк. Ён так сдзелаіць, што і птушка зваліцца. Заазер’е. 2. Наслаць хваробу. Ёсць чараўні́цы, мне самэй сдзелалі, ужо пры смерці была. Заазер’е.

ЗДЗЕ́ЛЬШЧЫНА ж. Здзельная аплата. Усё на здзельшчыну перавялі́. Закур’е.

ЗДЗЕ́РЖАЦЬ зак. Вытрымаць. Зямля п ні здзержала, кап усе жылі́. Партызаны.

ЗДЗЕ́РЖЫЦЬ зак. Стрымаць. І скъзалі: стары ты шафёр, с чаго ты ня сдзержыў машыну? Савінічы.

ЗДЗЕ́РЦІ зак. 1. Падраць. Куры здзяруць усе буракі́, тады баба мяне заб’ець. Чуцькі. 2. Надраць. Аднэй дачкі́ дзесяць падушак здзерла. Ульянавічы.

ЗДЗЕ́ЦЦА зак. Раздзецца, распрануцца. Здзеньцесь, у хаці ш цёпла. Нямойта.

ЗДЗЕЦЬ зак. 1. Здзець, распрануць. Куртку зьдзеньце, а то жарка. Ульянавічы. Здзень гэты, што, німа больш піджакоў? Рэчкі, Міцюкова. 2. Садраць. Бык цэпам здзеў яму ўсю кожу. Кішуроўшчына.

ЗДЗЕ́ШНІ, ЗДЗЕ́ШНЫ, ЗДЗЕ́ШНЫЙ, ЗДЗЕ́ЧНЫ прым. Тутэйшы, мясцовы. Іна здзешняя, тут радзі́ўшысі. Нямойта. Здзешная дзевушка, далёка адсюль паехала. Партызаны. Ён ня здзешны быў, я брала прымуша. Нямойта. Вы здзешный? Рубеж. Яны тута ня здзечныя. Вялікі Азярэцк.

ЗДЗІВА́ЦЦА незак. Здзекавацца. Так з дзецьмі здзівалася. Алексінічы. Зьдзіваіцца нът табой. Савінічы.

ЗДЗІРЖА́ЦЬ незак. Стрымліваць. Як бытта вяроўка здзіржаць будзіць. Дольдзева.

ЗДО́БА, ЗДО́БІЯ ж. зб. Здобнае печыва. Пяклі́ здобу на Саракі́, у анну клалі капейку, каму манета ў сям’і́ прыдзець, той самы шчаслі́вы. Запруддзе. І можна здобію здзелаць. Заазер’е.

ЗДОР м. Здор; нутраны свіны тлушч. Здор салі́лі, напячэць дзяронікаў, мазалі і елі. Гарадзец, Багданава, Дольдзева, Міцюкова, Партызаны. Мазалі дзяроннікі здорам. Гарадзец. Сядзі́ць і дзяронікі мажыць здоръм. Сянно.

ЗДО́ХЛАЕ н. зб. Здыхляціна, падаль. Я ні хадзі́ла па здохлае, ні ела. Рэчкі.

ЗДО́ХЛЯ, ЗДЫ́ХЛЯ ж. 1. зб. 1. Худая жывёла. Заўцехніць любіць сміяцца: «Бапка, бяры гэту здохлю, ты выгудуіш». Нямойта. 2. Слабы, худы чалавек. Здыхля ты! Худы! Сукрэмна. 3. Нешта, што мае пах здохлай жывёліны. Гэты грып здыхляй смярдзі́ць. Міцюкова.

ЗДО́ХНУЦЬ зак. 1. экспр. Памерці. А каб ты здох! (праклён). Запруддзе. Пад Каневам здох мядзведзь, нешта яму ні даходзіць. Партызаны, Нямойта. 2. Засохнуць, прапасці. І цьвяты звялі, ссохлі, здохлі. Запруддзе.

ЗДРА́СТУЙ выкл. Вітанне. Нямойта.

ЗДРА́ХНУЦЬ зак. Згнісці, струхнець. Палка здрахла, і на ёй апенькі растуць. Пожанькі, Сянно.

ЗДРУЖЫ́ЦЦА, СДРУЖЫ́ЦЦА зак. 1. Здружыцца, пасябраваць. Яны сьпеліся мі́жду сабой, сдружыліся, у адну лі́нію гнуць. Запруддзе. 2. Злюбіцца. А ён здружыўся з другой, мужука адбі́ў. Багданава.

ЗДРУТУВА́ЦЬ зак. Здратаваць, спляжыць. Фасаўшчына.

ЗДРЫГАНУ́ЦЬ зак. Зрушыць з месца. А я забі́лася, здрыганула почкі, матка мне і плацце на смерць купі́ла. Вялікі Азярэцк.

ЗДРЫ́ЖНІК м. Дрыжнік, слёзкі (?). Нейкъя тръва ёсь здрыжнік. Апечкі.

ЗДРЭ́ХВІЦЬ зак. Спалохацца. Там дзерава стаі́ць, як паглядзі́ш, на йім жывая рысь шэрыя сядзі́ць – здрэхвіш. Партызаны.

ЗДУБАВЕ́ЦЬ зак. Высіліцца, знясіліцца. Тут здубавець можна: і тоя хопіш, і тоя: многа работы. Вялікі Азярэцк.

ЗДУ́ЖАЦЬ зак. Змагчы. Дзед з бабай ня здужаюць есці. Запруддзе.

ЗДУ́МАЦЬ зак. Захацець, задумаць. Хто як здумаіць, так і ладзіць цяпер. Партызаны. Хто як здумаў, той так і рабі́ў. Цясішча. Як хто здумаў, так і называў. Сам па сабе, як здумаў, так і вучыўся. Багданава, Гарадзец, Серкуці.

ЗДУМА́ЦЬ зак. Здзімаць. С поля здумець снех. Каралевічы.

ЗДУМЛЯ́ЦЬ незак. Прыдумваць. На Купалу абы-што здумлялі: калідор запруць, згароду вывярнуць. Патрызаны, Леснікова.

ЗДУРЭ́ЦЬ зак. Здурэць; зрабіць глупства. Здурэіш, вучыцца не будзіш, будзіш гаўно таптаць на фермі, як маці. Нямойта.

ЗДУЦЬ зак. перан. Знішчыць. Здулі, зняслі́ дзярэўню немцы. Партызаны.

ЗДЫ́БАЦЦА зак. Здырдзіцца, памерці. І здыбаўся ат п’янкі. Чуцькі.

ЗДЫХЛІ́НА ж. Здыхляціна, здохлая жывёла, птушка. Могуць здыхлі́ны ў возіра ўперці. Багданава. Здыхлі́на валяецца, косткай патрэш руку, назад ні варочаешся, і рука праходзіць. Чуцькі.

З’Е́ДНІК м. Насякомае або чарвяк, якія шкодзяць расліне. Новая сісцема з’еднікаў бульбы – чаървякі́ сівыя, аб’ядаюць усе карні́. Партызаны.

З’Е́ДЖАНЫ дзеепрым. З’едзены. Віцінар скызаў, віха зьеджына, карова з’ела ету траві́ну. Чуцькі.

зЕ́здзіць зак. З’ездзіць. У лес з’ездзіш за дроўмі і ляжыш: так балі́ць усё. Нямойта.

ЗЕ́ЛЕНЬ ж. зб. Няспелая садавіна, гародніна. Як бы пагода, зелені хватаець. Цясішча, Нямойта.

ЗЕ́ЛІЦЬ незак. Гаварыць недарэчнае, балбатаць. Абы-што зеліш, ні дуры гълавы, ні зялі́. Запруддзе.

ЗЕ́ЛЛЯ, ЗЕ́ЛЬЯ н. 1. Пустазелле. Плахоя зелля: лібіда, макрыца, асот, пувілі́ка. Леснікова. 2. Зёлкі (?). Ё і зелья дзеравенскі. Багданава.

ЗЕЛЯНІ́НА ж. зб. Зелень. Летам хърашо, зеляні́на, цвяты. Запруддзе. Вянок съўём, а там і жыта, і цвет ідзе, які́ найдзем, і зеляні́на, яку найдзем. Багданава.

ЗЕМЛЯНІ́КА ж. Суніцы. Як цвіцець земляні́ка, нада сабіраць, чай укусны і палезны. Цясішча.

ЗЕ́НКА н. Вока. Сагнулася даваць мешанку у сараі, а курыца мне як дзібанула ў зенка. Леснікова.

ЗЕ́РКАЛА н. Люстэрка. Гадалі на Каляды, у зеркала неяк гаъдалі, туфлі брасалі. Буй, Багданава.

ЗЕ́РНЕТЫ мн. Зярняты. Як які́я зернеты мълаці́лі, нада сціпнена, акуратна събраць. Гарадзец.

ЗЕ́РНЕШКА ж. перан. Кропля лякарства (?). Штук з дзесяць зернешак дъстала, каплі – ад даўлення. Дольдзева.

ЗЕЎ м. Зеў; прастора паміж верхняй і ніжняй часткамі асновы. У зеў чаўначком кідаеш. Багданава, Закур’е.

З’Е́СЦІ зак. 1. З’есці, ужыць у ежу. Мама з’ела парадачна ягад с яленцу, троху серцам качалася. Партызаны, Багданава, Ульянавічы. Блін зьеў і до. Гарадок. Сынка ў вайну ваўкі́ з’елі. Вялікі Азярэцк. 2. Пакусаць. Мяне пчолы з’ядуць глатка. Кішуроўшчына. 3. перан. Пазбавіць жыцця, здароўя. Вот мяне сын і з’еў. Запруддзе. Вайна мужука з’ела. Дольдзева. Бадай цябе ваўкі́ з’елі! (праклён). Партызаны.

З’Е́СЦІСЯ зак. Сцерціся ад жавання. У дзеда [117 год] кап табе адзі́н зуп вываліўся, толькі з’еліся, сталі роўна з дзяснымі. Алексінічы, Міцюкова.

З’Е́ХАЦЬ зак. 1. Паехаць. Ці ён куды з’ехаў? Ні знаю. Самсоны. 2. перан. Асунуцца, пахудзець. Я цяпер пахудзела крэпка, з’ехала. Партызаны, Закур’е. ◊ З’Е́ХАЦЬ З ГЛУ́ЗДУ. Страціць розум, развагу. З глузду з’ехаў – якая яна жані́шка! Партызаны.

ЗЁЛКІ мн. Лекавыя травы. Лячэбная трава – зёлкі. Дольдзева.

ЗЖАЎЦІ́ЦЬ зак. Пафарбаваць у жоўты колер. Зжаўці́ць што? Хрантон? Запруддзе.

ЗЖАЦЬ, ЖЖАЦЬ, СЖАЦЬ зак. 1. Зжаць. Жыта жжалі, на полі стъяла ў снапах. Гарадок, Гарадзец. Як прыйшло то врэмя, што жаць нада, і сжала. Багданава. 2. Сціснуць; пра хваравітае адчуванне ў грудзях. Як зжалі грудзі. Дольдзева.

ЗЖЫВА́ЦЬ незак. ◊ ЗЖЫВА́ЦЬ ДВА ВЯКІ́. Доўга жыць. Заазер’е.

ЗЖЫ́ЦЦА зак. Зрасціся. Пальцы зжылі́ся, нада было іх разразаць. Запруддзе, Малы Азярэцк.

ЗЖЫЦЬ, ІЗЖЫ́ЦЬ, ЖЖЫЦЬ, ІЖЖЫ́ЦЬ зак. 1. Знішчыць, загубіць. Яна за ета яго зжыла. Кляпчэва, Сянно. 2. Пазбавіцца, ліквідаваць. Іх ужо іжжылі [даўбешкі]. Дольдзева. 3. Пражыць. Век свой у горы, як я жжыла свой век. Буй. Ужо век іжжылі́ тут. Серкуці. 4. Перажыць, пражыць даўжэй за некага. І тры мужукі́ зжыла баба, і крэпкая была. Запруддзе, Баравікі.

ззА́ду, ІЗЗА́ДУ прысл. Ззаду. А воўк ззаду дзіцянё схапі́ў. Партызаны. Скрыню вязуць маладой іззаду. Дуброўкі.

Каталог: uploads
uploads -> Конкурс для маладых журналістаў 4 Майстэрня грамадзянскай актыўнасці для моладзі 5
uploads -> Кроніка грамадскага жыцця Гарадзеншчыны ад грамадскага аб’яднання
uploads -> Гданьск пачынаецца ў наваградку пралог як заўсёды, сонца мела
uploads -> Вучэбны матэрыял да ўрока №9 М. М. Брылеўскі
uploads -> Штомесячны агляд эканомікі беларусі
uploads -> Клуб Лакальных Лідэраў 6 Семінар у Вільні для журналістаў 7 конкурс адукацыйных матэрыялаў 8 конкурс
uploads -> Віктар Крэс панятоўскія-крэпышы герба «юноша»: радавод старажытнага
uploads -> 18 кастрычніка 2012 г. 1522 Аб узнагароджанні Ганаровай
uploads -> Клубы і аматарскія аб’яднанні Назва бібліятэкі
uploads -> Клубы і аматарскія аб’яднанні сеткі публічных бібліятэк Стаўбцоўскага раёна


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   33   34   35   36   37   38   39   40   ...   51




База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2020
звярнуцца да адміністрацыі

войти | регистрация
    Галоўная старонка


загрузить материал