Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы І літаратуры філіял «Інстытут мовы І літаратуры імя Якуба Коласа І Янкі Купалы»



старонка48/51
Дата канвертавання15.05.2016
Памер6.25 Mb.
1   ...   43   44   45   46   47   48   49   50   51

КРОТ м. Крот. Во як унадзіцца крот у ліхах, рыіць і рыіць. Заазер’е. Крот – гэта зъраза, іх дачорта ёсь. Марозаўка. Краты рыюць сат і гарот. Кішуроўшчына. Краты чорныя, хуваюцца ў нару. Краты ў лесе, у норах. Багданава. Крот зямлю рыець. Гарадзец.

КРОЎ ж. Кроў. Бярэш кроў, зварыш рысу, сечкі, паджарыш, пірамішаіш і ў тоўстыя кі́шкі пачыніш і калбаскі крывавыя. Багданава. Кроў сышла – і памерла. Цясішча. Стаў кроўю мачыцца. Каралевічы. Чалавечая кроў ня авеччая – уві́дзела, праўда. Запруддзе. ◊ КРОЎ ЗА КРОЎ. Помсціць забойства за забойства. Ён [партызан] гъварыў паліцэйскім: «Мальцы, кроў за кроў заплаціце». Нямойта. ◊ МЫЦЬ РУ́КІ КРО́ЎЮ. Злачынстваваць, забіваць самавольна. Свае рукі кроўю мыіць. Жохава.

Дзе крыві́ ні лошкі, там жаласці ні крошкі. Івоні.



КРО́ХКІ, КРО́ХКІЙ прым. Крохкі, ломкі. З алешыны ні сагнеш [дугі], яна крохкая. Кляпчэва. Удар па ім, сліжу, дык ён крохкій, пулумаіцца нъ часці. Алексінічы.

КРО́ШКА ж. 1. Кавалачак, маленькі кусочак. Сала зжарыш па геткай крошцы. Ні дадуць крошкі сала спытаць у пост. Чуцькі. Вазьмём солі, хлеба, крошку сала, калі́ ў каго ёсць. Багданава. 2. Невялікі ўчастак зямлі. Я етую крошку пасаджу. Хоць маленькую крошку, ды выдзеліў мне бацька зямлі́. Нямойта. Я дзе-нібудзь паўторкала буракі́ там, капусты там крошку. Запруддзе. 3. прысл. Трошкі, крышку. Я хлеба крошку ні даеў. Ну, дъвай па крошкі зьядзі́м. Багданава. Прывязеш дзіцям па адной крошцы хлеба. Чуцькі. Там вады крошка, хай дзяўчаты памыюцца. Міцюкова. Мы там возьмем што па крошкі. Баравікі. Прышлю пасылку, па крошкі ўсё разбяруць. Партызаны. Дажыдаюць с цэрквы, свянцонае па крошцы рэжуць, перва яйцо ядуць, рэжуць і ядуць. Карпавічы. Крошку пасадзі́ла пад лапату бульбу. Нямойта. 4. Зусім, ані. Хлеба крошкі послі вайны ні было. Чуцькі. КРО́ШАЧКА памянш. Прынёс каждаму па крошачкі, падзялі́ў [пасылку]. Партызаны. Можа крошачку выпіла. Неўгадава. Ні крошачкі нільзя выкідаць, сабярэць і мне прывязуць [хлеб]. Леснікі. Мукі́ крошычку, вады, і ў вар сыпіш. Вялікі Азярэцк. ◊ НІ КРО́ШКІ. Ніколькі. Ні крошкі зямлі́ німа. Неўгадава, Закур’е.

КРУГ, КРУХ м. Лішай. Кругі́ былі́, вылез круг, як лапік аблезіць. Баравікі. Кругі́ звалі, на гълаве, выстрыгалі, мазалі. Гарадзец. Крух – круглы такі́, нарывачкі такі́я, мякніць, і вогнік называўся. Кругі́ на руках, як вядро стаі́ць, па дну водзяць, акно як атпатнеіць, па акну, па кругу вадзі́лі, зганялі. Багданава. Круг і шолудзі – гэта ні адно і тоя. Заазер’е. Круг на шчаке. Закур’е.

КРУГ м. 1. Круг, кола. Круга людзі дзелалі. Партызаны. 2. Суквецце каліны, якое мае форму круга. 3. прысл. Наўкола. У нас тут у кругу ні было мельніц, малоць вазі́лі ў Сянно. Вялікі Азярэцк. ◊ У КРУГІ́. Узор на тканых вырабах. Пълавікі́ ткалі ў палоску, мътрасы ці ў кругі́ ткалі. Кляпчэва.

КРУГАВЫ́ прым. Двухбаковы. Як хваці́ла кругавое васпаленне. Неўгадава.

КРУГЛАВІ́ДЗЕНЬКІ прым. Круглатвары. Мой малец круглаві́дзенькі, як дзевачка. Партызаны.

КРУГЛЕ́Ц м. Асака. Круглец каровы елі, касі́лі па балотах. Разачку луччы елі каровы, як круглец. Багданава.

КРУГЛО́ВІНА ж. Дзірка круглай формы. Во, такая кругловіна път сцяну. Серкуці.

КРУ́ГЛЫ прым. 1. Круглы. Курганы булі́ круглыя высокія – метраў два, пъразрылі іх тръктарамі. Вялікі Азярэцк. 2. Цэлы год. Цяпер свіння круглы гот з хлева ні выходзіць [а раней пасвілі]. Міцюкова. ○ КРУ́ГЛЫ ДВОР. Двор з тыповым для сядзібы комплексам пабудоў. Такі́ шчытны быў двор: стаяў анбар, клець, сарай і яшчэ сарайета круглы двор. Леснікова.

КРУГЛЯ́К м. зб. Бярвенне круглай формы. У нас с кругляку дзелаюць [хаты]. Гарадзец.

КРУГО́М прысл. Кругом, з усіх бакоў. А тады ложым сена кругом [на стозе], кругом апходзім пласцікъм. Леснікова. Гъра, як кумпъл, то яе аралі кругом. Самсоны.

КРУ́ЖАВА, КРУЖАВА́ мн. Карункі. Кружава плялі́ з ні́так лляных. Ґафт такоя, як кружава. Багданава. Кружава чапляліся самадзелкавыя. Леснікі. Кручкамі візалі кружъва. Турава. Ні́жняю юпку – кужэўная была – к ёй кружава прышывалі. Буй, Закур’е.

КРУ́ЖКА, КРУ́ШКА ж. Конаўка, кубак. Кружкамі пераліваем праз качарэжнік [як урок]. Запруддзе. На стол і вады крушку пъстановяць. Багданава. Крушка ваду піць. Дольдзева. У старавераў крушка аддзельно стаяла. Закур’е. КРУ́ШАЧКА памянш. Я ёй крушачку мълака і ў мі́сачку. Запруддзе.

КРУЖНІ́К м. Скрутак круглай формы. Кружні́к – скручанае лыка. Із лыка, із вяровак, лыккі – у пучок. Вялікі Азярэцк. КРУЖНІЧО́К памянш. Дзярэцца вясной лаза, пакруцяць іх у кружнічкі́, мочуць іх у цёплай вадзі́цы і дзяруць лапці. Дольдзева.

КРУЖНЯКО́М прысл. Кружком. Скруціцца вужака кружняком – і ў гълаву. Ракаў Засценак.

КРУЖО́ЛКА, КРУЖО́ЎКА, КРУЖА́ЛКА ж. 1. Прыстасаванне, на якім малолі зерне. А послі вайны жорны панадзелалі з дрэва: адрэжуць такую кружоўку, як камінь, а тады бі́лі чугуны такія чугунныя на чарапкі́ маленькія і ў гэту калотку набівалі і малолі. Серкуці. КРУЖО́ЛАЧКА памянш. Шчытаюць дзевяць жыці́н і паложуць у кружолачку. Запруддзе. 2. Прыстасаванне круглай формы ў зброі. Падняў аружыя с кружалкай і стрэліў. Багданава. Тая баба кажыць: «Якоя там аружые, я ні панімаю, а каго ня ўві́жу, то ўсё с кружоўкамі, с кружоўкамі». Партызаны. 3. Лапічак круглай формы. Махамор красны, а па верху белыя кружолкі, белыя лапікі. Неўгадава.

КРУЖО́ЎНІК м. Агрэст. Скора кружоўнік будзіць, паспеіць. Буй.

КРУЖЫ́ЦЦА незак. Кружыцца. Самалёты кружуцца і кружуцца над намі. Неўгадава.

КРУЖЭ́ННЕ н. Галаваружэнне. Нейкае кружэнне станець, ні магла ў лодку садзі́цца. Кружэнне ў гълаве, як іду над вадой, па мосце. Нямойта. У мяне часта кружэнне ў гълаве. Дольдзева. Кружэнне ў мяне дзелаіцца і падаю. Я ці́фам балела, і цяпер кружэнне такое. Багданава.

КРУЖЭ́ЎНЫ прым. Зроблены з кружава. А ў мяне, вы не знаеце, рубашкі кружэўныя былі. Заазер’е.

КРУК м. 1. Драўляны калок з загнутым тупым канцом. Крук, вяроўкі вілі́ раньшы. Крук убівалі і ў сценку. Фасаўшчына. Дзірвяны крук атрэжуць с куста і круцяць выроўкі. Гарадзец. Раньшы аглоблі былі́ нъ завертах, дзіржалъся аглобля, а цяпер кручча, петлі, петля прыкрэпляецца к пълазу, а крук к аглабле. Гарадзец. 2. Металічная частка каромысла. Багданава. ◊ САГНУ́ЦЦА Ў КРУК. Моцна выгнуцца, цяжка працуючы. Высах, сагнуўся ў крук. Партызаны. СТАЯ́ЦЬ КРУ́КАМ. Пра таго, хто за некім пільна сочыць. Згарбеўшы, стаі́ш крукам. Жохава.

КРУК м. Крумкач. Чаго крук у нас крычэў, ажно ў цябе цялёнак падох. Крукі́ крычалі на кладбішчы – нехта памрэць (прыкмета). Гарадзец.

Крук круку <у> вока не клюе(юць). Нямойта, Каралевічы.



КРУМКА́Ч м. Тое ж. Хто ястрып, а хто крумкач кажыць, дзюпка крутая. Багданава.

КРУПАДЗЁРКА ж. Крупадзёрка; машына для вырабу круп, мукі. Крупадзёрка ў мельніцы. Крупадзёрка – муку дралі. Багданава. Крупадзёрка была, крупы дралі. Серкуці. Крупадзёрка была, як драчка, цяпер тарка. Нямойта.

КРУ́ПАЧКА ж. Крупінка. Крупачка масла плавае. Вялікі Азярэцк.

КРУ́ПЕЛЬКА ж. Кропелька. У возеры цёмныя бы крупелькі. Багданава.

КРУПЕ́НІК м. Крупнік. Крупенік – крупы таўклі́, аптаўкалі ў ступі, варылі. Фасаўшчына.

КРУПЕ́НЬ м. Тое ж. У нас варылі крупень, а ў Чашніках – суп. Закур’е.

КРУПЕ́НЯ, КРУПЕ́ННЯ ж. Тое ж. Цяпер суп, тады звалі крупеня і быў смашны. Каралі. Гарох сеілі, крупеню варылі з гарохам. Гарадзец. Крупеня бувала, а цяпер суп. Іс бобам крупеня. Дольдзева. Крупеня – бульба, крупы буйныя – усе елі бувала. Мама, ты ўсё варыш крупеню, а вун Въсілі́на суп варыць [(жарт), так гавораць, калі расказваюць, як засвойвалася назва суп]. Партызаны. Дзет, будзім есці крупеню. Фасаўшчына. Крупеня з грыбамі. Дольдзева. Е́жце, пакуль крупення не акалела. Міцюкова.

КРУ́ПІНА, КРУПІ́НА ж. Невялікая колькасць круп; крупіна. Якая крупіна, то меліш на кулеш, ці на праснак які́. Цясішча. Ну прама смыль смалі́: нічога німа, ні сечкі, ні крупі́ны. Запруддзе. Ані́ хлеба, ні крупі́ны, пъццягнуцца пуп да спі́ны (жарт). Леснікі.

КРУ́ПНІК м. Каша з ячных круп. Крупнік – каша с пярлоўкі. Крупеня – суп. Багданава, Вялікі Азярэцк.

КРУ́ПНЫ прым. Вялікі, мажны. Як чълавек, ё крупны, ё мелкі. Вялікі Азярэцк.

КРУПЧА́ТАЧКА ж. зб. Здробленае, ачышчанае ад шалупіння зерне. Нада штоп была крупчатачка. Дольдзева.

КРУ́ПЫ толькі мн. Крупы. А ці крупы яшчэ ё ці ръзъбралі? Багданава. Ці пойдзеш ты за крупмі́? Сукрэмна. Узяла мех круп учора. Запруддзе. Крупы бралі і малолі. Дуброўкі.

КРУ́ТА прысл. Надта скручана. Як крута сучыш, палучаюцца сукры. Леснікова.

КРУТАНУ́ЦЦА зак. Павярнуцца. Карова крутанулъся, і ў поле. Цясішча.

КРУТАНУ́ЦЬ зак. Хутка з’есці. Крутані́це гэты мёт. Кляпчэва.

КРУТАРО́ШКА ж. З крутымі рагамі (пра карову). Крутарошка – рогі круцянькія. Міцюкова.

КРУТЫ́ прым. 1. Пакручасты (пра дровы). Крутэя дровы ніхто ня хочыць браць. Чуцькі. 2. З закругленай дзюбай. Крумкач – дзюпка крутая. Багданава. 3. Густа замешаны. Крутоя цеста, каб чуць-чуць раскаці́ць. Фасаўшчына.

КРУХМА́Л, КРАХМА́Л м. Крухмал. Крухмалу развядзеш, змажаш булкі хлеба, яны блішчаць. Каралі. Кръхмал ета надзярэш, перамываіш, цэдзіш, ваду зліваеш, вады тры. Мъкаронаў з крухмалу нъвараць. Багданава. Кръхмал і раньшы гаварылі і цяпер. Алексінічы.

КРУЦЁЛКА ж. 1. Дзвярная зашчапка. У таках ёўні былі́, і дзелалася ў ёўнях ні зашчэпка, а круцёлкі з дзерава. Заазер’е. 2. Вітая, авальная каробка. Ракушкі складзеныя круцёлкамі, як мяса ўсярэдзіне. Вялікі Азярэцк. 3. Вітушка. Закручвалі ў круцёлку [лазу]. Буй. 4. перан. Легкадумная, ветраная жанчына. Яна была круцёлка, мушчына быў, і ўсё роўна круці́лася. Яна была круцёлка, а ён ці́хі. Нейкая прыехъла круцёлка, дъяркай стала, а даі́ць не ўмеіць. Круцёлка была, круці́лася з ім. Запруддзе.

КРУЦІ́ЦЦА незак. 1. Вярцецца. Шворан саедзіняе пірадок с калёсамі, на ім пірадок круціцца. Кляпчэва. О́льґа, ні круці́ся перат перадам. Фасаўшчына. 2. Беспарадкава рухацца. Круціцца, халодна, места няма. Багданава. 3. Варочацца з боку на бок. Як забалеў, на ногі не падняць, пішчыць, круціцца і падаець. Партызаны. 4. Віраваць. Вір, дзе круціцца въда. Гарадок. 5. Быць у пастаянным клопаце. Круціцца бедненькі, што вужака. Ульянавічы.

КРУЦІ́ЦЬ зак. 1. Прыводзіць у кругавы рух, вярцець. Круці́лі самі, змелюць у жорнах. Дольдзева. Адной нагой качаеш [дзіця], а другой прасніцу круціш. Багданава. 2. Паварочваць з боку ў бок. Сяджу праду, а яны [дзеці] гълъвамі круцюць. Багданава. 3. Скручваць (пра лён). У рукі круці́лі лён. Запруддзе. 4. перан. Махляваць, ашукваць. Круціць іна круціць, возьміць грошы і ні аддасць, махлюіць. Заазер’е.

КРУЧО́К м. 1. Кручок для вязання, шыдэлак. Кручком вязалі кружава. Леснікі. Кручком шчэ троху вяжу. Цясішча. 2. Прылада з загібам на адным канцы для віцця вяровак. На кручок дзеравянны лапці пляла. На кручок дзелалі лапці. Багданава.

КРУ́ЧЧА н. зб. 1. Кроквы ў гаспадарчым будынку, да якіх прымацоўваюцца латы. На балку ставілі казлы і піраводзіна наверх ложыцца, кручча чапаць. Фасаўшчына. Казёл ставіцца, ложыцца піраводзіна на яго, на гэту піраводзіна – кручча і тады лацюць і кроюць у сараі і хлеві, раньшы і па хатах. Вялікі Азярэцк. На казёл ложыцца кручча, а на гэта кручча – латы. Гарадзец. 2. Скручаны лазовы ці бярозавы дубец. Пітля пръкрапляецца к пълазу, кручча – к аглабле. Гарадзец.

КРУШ м. Гліністая глеба. Круш – зімля чорнъя зьверху, а там суглей білуватый. Сянно. Тамъцька на гародзі круш, блі́ска глі́на краснъя, бульба атмякла, а боп ні атмяк. Кавалі.

КРУША́К м. Тое ж. Сянно.

КРУША́НЫ прым. Крохкі. Крушаныя пласці́нкавыя грыбы пълъмаюцца. Неўгадава.

КРУШКО́М прысл. Невялікім кругам. Път страхой крушком злажыў. Багданава.

КРУШНІ́К м. Урадлівая зямля. Крушні́к – лёгкъя зімля, бъльшынство шэрънкъя зімля, урадлі́въя. Міцюкова.

КРУШЫ́НА ж. Крушына. Крушына, іна слаткая, ягады ваўчовыя. Багданава.

КРУШЫ́ННІК м. 1. Крушыннік. Ля возіра крушынніку ёсь. Гарадок. 2. Настой з крушыны. З крушынніку ставілі чарні́ла [пасля вайны]. Багданава. Крушыннік ат жывата. Багданава.

КРУШЭ́Ц м. Урадлівая зямля. Крушэц – ета чорнъя зімля, іна харошъя зімля, на ёй ўсё расцець [і каноплі, і агародніна]. Запруддзе.

КРЫВА́ВІК м. Блін, прыгатаваны з крыві. Кръвавікі – ета бліны. Кроў раскалоцюць, на жырную скъвараду льеш і пячэш. Багданава. Бліны пячом з крыві́ – крывавікі. Марозаўка. Крывавікі – бліны з кроўю. Гарадзец.

КРЫВА́ВЫ прым. Напоўнены кроўю; з прымессю крыві. Крывавы мазоль лопнуў. Багданава. ○ КРЫВА́ВЫ ПАНО́С. Дызентэрыя. Крывавы панос у каровы. Міцюкова. Крывавы панос у дачкі́ быў, у бальні́цы ліжала. Нямойта. ○ КРЫВА́ВАЯ КАЎБАСА́ (КІЛБАСА́). Крывянка. Крывавая каўбаса – крупы, кроў. Парэчча. Крывавыя кілбасы: круп насыпюць, сала кусочкі, жыру, кроў. Гарадзец.

КРЫВАМО́ЧКА ж. Цыстыт. Крывамочка ў кароў, кроўю мочацца. Латыгаль. А як крывамочка ў каровы, то дувалі свінтъянкі піць. Заазер’е.

КРЫВАНДЖА́ агульн. Кульгавы. Крывънджа накульгъіць на дну нагу. Сянно.

КРЫВАНО́ГІ прым. Крываногі. Крываногіе, калі́ ногі крывые. Гарадзец.

КРЫВАРО́Т м. □ Мой крыварот ні мінець маі́х варот. Каралевічы.

КРЫВАРО́ТЫ прым. □ Твой крывароты ні мінець твае вароты. Тое ж. Каралевічы.

КРЫВА́ЎКА ж. 1. Цыстыт. Карова крываўкую балеіць. Дуброўкі. Кап цябе крываўка ўзіла! (праклён). Вялікі Азярэцк. 2. Крывянка. Пяклі́ крываўку, дъбаўлялі перыц, круп, соль, цыбульку. Вялікі Азярэцк. Крываўкі рабі́лі так: кроў, картошка дзёртая, пшонная мука, жыр, сала, часнок – і ў кі́шку, а потым у вар і ў печку. Міцюкова. С адной крыві́ чыні́лі с рукамі – эта крываўка. Савінічы. Крываўка, дзелалі калбасу крываўку. Заазер’е.

КРЫВА́ЎКА ж. Крываўнік (расліна). Была трува крываўка, яе дувалі карові, як кроўю карова мочыцца. Іна расцець нъ гародзі. Кішуроўшчына.

КРЫВА́ЎНІК м. Тое ж. Крываўнік, ё такая трава, але ні знаю. Багданава. Крываўнік на полі расцець, ні́зенькі, сцеліцца, як маркоўнік, як парэжаш руку серпам. Каралевічы. Крываўнік, як карова кроўю мочыцца, топюць у печы і даюць. Чуцькі.

КРЫВЕ́ЦЬ незак. Станавіцца крывым. Качкі крывеюць, калі́ не даюць жгучкі. Буй.

КРЫВІ́НА ж. Скрыўленасць. У варотъх была шула, а тут дылатом дзі́рку здзелъіць, крыві́ну найдзіць і зъчыняіць к другей шуле, засуўку здзелъіць. Алексінічы.

КРЫВІ́НАЧКА ж. Пра роднага па крыві. Крыві́начка мъя! [на дзіця]. Міцюкова.

КРЫВІ́ЦЬ незак. ◊ КРЫВІ́ЦЬ ДУШО́Й. Быць няшчырым, наўмысна не гаварыць праўды. І чаго там душой крыві́ць: што было, то было. Савінічы.

КРЫВЫ́, КРЫВЫ́Й прым. 1. Кульгавы. Такая крывая я ні хаджу за малі́най. Марозаўка. Соня крывая, яе Сорка празвалі. А крывая, што пъмъгаіць бабі, палучаіць трынаццаць рублей. Вялікі Азярэцк. Крывы, пакульгъіць на дну нагу. Сянно. Крывы чълавек. Крывы, у раскі́дку ідзець. Багданава. 2. Пакалечаны. Палец крывый, сярпом парэзала. Багданава. 3. Пашкоджаны. Йна была баба худувая, а ён быў ці́хій. Ві́дзіш, Сціпан паехаў, а ў яго крывоя кълясо [было ў возе]. Багданава. ○ КРЫ́ВЫЯ ВЕЧАРЫ́. 1. Святочныя вечары на Каляды (вечары ад Нараджэння Хрыста (Раства) да Вадохрышча), у якія забаранялася любая праца, акрамя хатняй. У крывыя вечары дзве нядзелі нічаво нільзя дзелыць для скоту [кепска]. Ракаў Засценак. На крывыя вечары цісаць мужукам ні даюць, гвоздзь зъгнаць. Крывыя вечары – на Къляды, дзве нядзелі, с сядзьмога да дваццъць первага. Ракаў Засценак. У крывэя вічары нільзя работъць, у каго скаці́на цельнъя, то уръды будуць. Дуброўкі. 2. Вячэрняя пара пасля захаду сонца. Сонца зайдзець – называецца крывыя вечары. Дуброўкі. ○ КРЫВА́Я НЯДЗЕ́ЛЯ. Першы тыдзень пасля Тройцы. Крывая нядзеля с пънядзелка пъсля Тройцы, русаленя нядзеля, палоць нільзя, шыць нільзя. Ракаў Засценак.

КРЫВЯ́НКА ж. Крывянка; крывяная каўбаса. Крывянка с крыві́, круп, жыру, кусочкаў сала. Багданава.

КРЫВЯ́ННІК м. Тое ж. Кроў збіраюць, кілбасы дзелаюць – крывяннікі. Гарадзец.

КРЫВЯ́НЫ прым. Крывяны; прыгатаваны з крыві. Крывяную калбасу так робім: жыру, кусочкаў сала, круп дабавім, кроў. Багданава.

КРЫ́ГА ж. Крыга, ільдзіна. Крыгі, як лёт лопаіцца, вясной крыгі. Леснікова.

КРЫ́ГА ж. Рыбалоўная снасць з драўлянай асновай – палазамі. Крыга – ета сетка к двум палкам уместа таптуна. Дольдзева. У крыгі два пълазы сагнутых. Крыга сплеціна, і сагнуты два паласы. Крыга бъльшая. Рыбу лаві́лі крыгімі. Алексінічы. Крыга два пълаза дзірвянных, сець свяжуць. Турава. Крыга, як палазы, пелюсці там, заедзіш на лоткі, яе упусціш і цягніш. Сукрэмна.

КРЫЖ м. Крыж; ніжняя частка хрыбетніка. Балі́ць крыж. Багданава. ◊ ПАКЛА́СЦІ КРЫЖ. Зарачыся. Паклала крыж: ні пайду замуж у вайну. Кляпчэва.

КРЫЖ-НА́КРЫШ прысл. Крыж-накрыж, крыжападобна. Крыж-накрыш удараць, вербінкай на Вербніцу дзяцей, а то і карову. Каралевічы. Крыш-накрыш мълання дала. Багданава.

КРЫЖАВУ́ХА ж. Скрыжаванне дарог. Крыжавуха пъсярод дзярэўні – туды дарога і туды. Нямойта.

КРЫЖО́ЎКА ж. Тое ж. Ходзім вады сабе піць нъ кружоўку, дзе дарогі перасякаюцца. Гарадзец. Крыжоўка – як дарогі крыжуюцца. Партызаны.

КРЫК м. Крык. Тут іна крык пъдніла. Запруддзе. Булку салам намазалі – справіў крык. Ульянавічы. Прыехалі – крык справілі. Неўгадава.

КРЫКЛІ́ВЫ прым. Крыклівы, плаксівы. Первы малец крыклі́вы быў. Багданава.

КРЫ́КНУЦЬ зак. Крыкнуць; моцна закрычаць. Бацька крыкнуў: «Заві́ця людзей!». Запруддзе. Бацька крыкнець: «Любіш гуляць, любі́ і працаваць». Багданава. Свае прыпаткі ў немцъў служылі, бачыць, што мяне стръляць будуць, крыкнуў, што ў яе хъдзяін нъ вайне, а ні ў пърцізанъх. Неўгадава.

КРЫКСУНЫ́ толькі мн. Крыкуны (дзіцячая хвароба). Ката ці свінню нагамі падкі́дваеш, потым у дзяцёнка крыксуны. Крэкчыць дзяцёнак, крыксуны, купаюць, на адзі́н пелюсень сыпеш попел – туды-сюды, на плі́чках попел, каб шэрсць скаці́лася. Па плечках качаеш хлебам дзіцёнку, каб крыксуноў ні было. Запруддзе.

КРЫ́КСЫ толькі мн. Тое ж. Купалі яго ў рамашках. Крыксы ў яго былі́, бабушка хлебам па целу пъкачаець, нъкачалася валоссе. Алексінічы.

КРЫКУНЫ́ толькі мн. Тое ж. Крыкуны – узяць жаркі хлеб, качаць па целцу, качаць хлебам, разарваць, а там поўна валасоў. Другі́ спосаб загаворваць крыкуны: попелу – з печы, прасеіць на сі́та, стаць, задам на газету прасеіць, тры разы крэсцік-накрэсцік перасыпаць, вынуць, ваду на трапачку сцадзі́ць, станеш разарваць – валасы. Парэчча.

КРЫ́ЛЛЕ, КРЫ́ЛЛЯ, КРЫ́ЛЬЯ н. зб. 1. Крылы. Пятух крыллем б’ець. Крылля прама жалезнае у цвыркуна. Запруддзе. Зязюля пъкладзець яйцо ў вълъсянкіна гняздо. У вълъсянкіным гняздзе птушънят крыллім высуніць, а іна тады корміць аднаго. Сянно. 2. Бакавыя часткі рыбалоўнай снасці. А патом прыбівалі крылля к къмяшцы. Заазер’е. 3. Акладня (у плузе). Крылья ў акушніку і насок востры. Нямойта.

КРЫ́ЛЫ мн. Крылы. Пятух крыламі б’ець. Мянюцева.

КРЫЛЬЦО́ н. Ганак. Ганак – проста ступені. Крыльцо – крытая. Крыльцо – ета пъд нъвесам. Нямойта.

КРЫНІ́ЦА ж. Крыніца. Там была крыні́ца, іконка была, поп хадзі́ў, і там въда бегла. Цяпер зъплыла. Міцюкова. Пайдзём піць у Грышкіну крыні́цу. Кляпчэва. У нас нъ лугу крыні́цы ёсь. Заазер’е. Там крыні́ца, лясок, бълацявінка. Каралі. КРЫНІ́ЧКА памянш. І ён крыні́чку сабе там выкапаў, і такая въда была ўкусная. Буй. Крыні́чкі свянцоныя былі́. Багданава, Каралі.

Каталог: uploads
uploads -> Конкурс для маладых журналістаў 4 Майстэрня грамадзянскай актыўнасці для моладзі 5
uploads -> Кроніка грамадскага жыцця Гарадзеншчыны ад грамадскага аб’яднання
uploads -> Гданьск пачынаецца ў наваградку пралог як заўсёды, сонца мела
uploads -> Вучэбны матэрыял да ўрока №9 М. М. Брылеўскі
uploads -> Штомесячны агляд эканомікі беларусі
uploads -> Клуб Лакальных Лідэраў 6 Семінар у Вільні для журналістаў 7 конкурс адукацыйных матэрыялаў 8 конкурс
uploads -> Віктар Крэс панятоўскія-крэпышы герба «юноша»: радавод старажытнага
uploads -> 18 кастрычніка 2012 г. 1522 Аб узнагароджанні Ганаровай
uploads -> Клубы і аматарскія аб’яднанні Назва бібліятэкі
uploads -> Клубы і аматарскія аб’яднанні сеткі публічных бібліятэк Стаўбцоўскага раёна


Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   43   44   45   46   47   48   49   50   51




База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2020
звярнуцца да адміністрацыі

войти | регистрация
    Галоўная старонка


загрузить материал