Курс наум тэмы 1 Тэма І. Беларусь у старажытнасці


г. маскоўскія ратнікі пацярпелі паражэнне ў Падзвінні пад



старонка8/24
Дата канвертавання15.05.2016
Памер3.63 Mb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   24

1661г. маскоўскія ратнікі пацярпелі паражэнне ў Падзвінні пад Кушлікамі.

1661г. – у выніку паўстання перайшоў на бок РП Магілёў.

Пасля гэтага варожыя бакі не мелі ні сіл, ні сродкаў для актыўнага працягу вайны.

Доўгія перамовы завяршыліся заключэннем у студзені 1667 г. Андросаўскага перамір'я (у вёсцы Андросава недалёка ад Мсціслава) на 13,5 гадоў. Згодна з ім Смаленская, Чарнігаўская і Ноўгарад-Северская землі заставаліся ў складзе Расійскай дзяржавы, а беларускае Падзвінне вярталася Вялікаму княству Літоўскаму. Украіна была падзелена па Дняпры: левабярэжжа і Кіеў адыходзіла да Расіі, правабярэжжа замацоўвалася за РП. Насельніцтва Беларусі скарацілася ў 2 разы.
У 1686 г. дэлегацыя Рэчы Паспалітай падпісала ў Маскве «Вечны мір», які зацвярджаў многія палажэнні Андросаўскага перамір'я.


ЦАРКВА, РЭЛІГІЯ, КУЛЬТУРА НА БЕЛАРУСІ Ў XVI — ПЕРШАЙ ПАЛОВЕ XVII ст.
Праваслаўе і каталіцызм.

Праваслаўныя метраполіі.
Уплывовасць праваслаўнай і каталіцкай цэркваў на беларускіх землях

Перыяд

Становішча цэркваў

992 г. — XIII ст. XIV—XV стст.

Першая палова XVI ст.
Другая палова XVI — першая палова XVII ст.

Перавага праваслаўнай царквы
Праваслаўная царква мела большы ўплыў на насельніцтва, чым каталіцкая

Час раўнавагі сіл каталіцкай і праваслаўнай цэркваў

Павелічэнне ўплыву каталіцкай царквы

Пры Жыгімонце I Старым у княстве з'явілася каля 90 праваслаўных храмаў.(згадайце пра “Залаты век ВКЛ”.

Праваслаўная царква адыгрывала значную ролю ў грамадскім жыцці ВКЛ. Напрыклад, полацкія архіепіскапы ўваходзілі ў савет полацкага князя, прысутнічалі на з'ездах мясцовай знаці, падпісвалі дагаворы з іншымі княствамі і гарадскімі абшчынамі.
У адрозненне ад праваслаўя распаўсюджанне каталіцызму ў Беларусі і ва ўсім ВКЛ пачалося значна пазней і прайшло два этапы: сярэдзіна XIII ст.— 1385 г. (Крэўская унія) і канец XIV ст.— 1596 г. (Берасцейская унія). На першым этапе насадзіць каталіцызм у ВКЛ спрабавалі Лівонскі ордэн, Ватыкан, Польскае каралеўства. На другім этапе распаўсюджання і каталІцызму ў ВКЛ гэтай справай актыўна займаліся кіруючыя колы самога Княства.

Але каталіцтва на той час у Вялікім княстве Літоўскім мела ўжо трывалыя пазіцыі. Пры актыўным садзейнічанні вярхоўнай улады тут дзейнічалі манаскія ордэны



францысканцаў, бернардзінцаў, аўгусцінцаў.

I каталіцкай царквы было атрымана ад вялікіх князёў літоўскіх 90 % уладанняў.

У адрозненне ад доўгага па часе фарміравання праваслаўнай мітраполіі арганізацыйная структура каталіцкай царквы ў ВКЛ была створана даволі хутка, у выніку некалькіх актаў велікакняжацкай улады. Пасля Крэўскай уніі прывілеем Ягайлы ад 17 лютага 1387 г. было заснавана Віленскае біскупства (епархія), якая ахапіла, акрамя Аўкштайціі, амаль усю тэрыторыю Беларусі. Толькі невялікая частка Паўднёва-Заходняй Беларусі ўвайшла ў Луцкае біскупства, заснаванае ў 1325 г. Пры Вітаўце ў 1417 г. пасля канчатковага далучэння Жмудскай (Жамойцкай) зямлі да ВКЛ узнікла Жмудскае біскупства.

У канцы XIV — першай палове XVI ст. у ВКЛ узніклі першыя манаскія каталіцкія ордэны, непасрэдна падначаленыя рымскаму папе і незалежныя ад віленскіх або польскіх епіскапаў. На тэрыторыі Беларусі былі заснаваны манастыры Ордэна францысканцаў — у Лідзе (1397 г.), Старых Ашмянах (у 90-х гг. XIV ст.), Пінску (у першай чвэрці XV ст.), аўгусцінцаў — у Быстрыцы (1390 г.) і Берасці (у пачатку XV ст.), бернардзінцаў — у Полацку (1498 г.). Усе вышэйназваныя каталіцкія манастыры належалі да так званых «жабрацкіх» ордэнаў, статут якіх забараняў абзаводзіцца колькі-небудзь значнай нерухомай маёмасцю. Тым не менш некаторыя з іх былі даволі буйнымі землеўладальнікамі.



Прычыны падзення ўплыву праваслаўнай царквы ў 16 ст.


  1. Небагатым жа і неўплывовым шлях на палітычны алімп Вялікага княства быў закрыты. Таму праваслаўныя не засядалі ў велікакняжацкай Радзе, Не трапілі святары праваслаўнага веравызнання і ў Сенат Рэчы Паспалітай. Гэта відавочна паслабляла пазіцыі праваслаўнай царквы на велікакняжацкіх землях і прывяло да яе крызісу, які назіраўся тут у другой палове XVI ст.

  2. Праваслаўная царква страчвала сваіх прыхільнікаў і таму, што была на той час занадта традыцыйнай і не ўспрымала перамен, што адбываліся ў свеце. Нязменнай мовай пропаведзяў заставалася царкоўна-славянская, якая далёка адышла ад гутарковай і была незразумелай не толькі прыхаджанам, але часта і прапаведнікам.

  3. Адукацыйны ўзровень святароў быў у большасці не надта высокім, каб канкурыраваць з добра адукаванымі каталіцкімі святарамі.

  4. Беларуская праваслаўная шляхта пасля набыцця роўнасці ў Вялікім княстве з католікамі пацягнулася за асветай. Аднак і тут праваслаўная царква нічога, акрамя брацкіх і прыходскіх школ, не магла прапанаваць. Вышэйшую адукацыю прыходзілася атрымліваць на Захадзе.


Рэфармацыя.

Рэфармацыя пачалася ў 1517г. у Германіі з пропаведзі Марціна Лютэра з вітэнбергскімі тэзісамі.

Рэфармацыйныя рухі ў цэлым былі накіраваны супраць панавання каталіцкай царквы ў Еўропе, але ў розных яе рэгіёнах, а часам нават краінах мелі свае напрамкі, сваіх заснавальнікаў. Па іх імёнах яны нярэдка атрымлівалі і свае назвы: лютэранства, кальвінізм, цвінгліянства і інш. Рэфарматары выступалі пад папулярнымі лозунгамі ачышчэння і рэфармацыі (перабудовы) царквы, звароту да чыстага старажытнага хрысціянства, за бедную царкву. Анабаптысты выступалі за хрышчэнне людзей дарослых, свядомых.

Тэрмін «пратэстантызм» для вызначэння ўсіх напрамкаў Рэфармацыі ўзнік пасля ,таго, як у 1529 г. некалькі князёў і група гарадоў Свяшчэннай Рымскай імперыі выступілі з пратэстам супраць рашэння імпе ратара аб забароне далейшага распаўсюджання некаталіцкіх хрысціянскіх рухаў.



Афіцыйны пачатак рэфармацыі ў ВКЛ – 1553г. – заснаванне ў Бярэсці першай пратэстанскай абшчыны са зборам. (Збор — пратэстанцкі храм). У 60—70-х гг. былі заснаваны кальвінісцкія зборы ў Нясвіжы, Клецку; Полацку, Койданаве, Лоску.
Мікалай Радзівіл Чорны (1515— 1565) — адзін з самых вядомых прадстаўнікоў знакамітага магнацкага роду Радзівілаў. Увайшоў у гісторыю як выдатны дзяржаўны, рэлігійны дзеяч, мецэнат. 3 усіх магнатаў княства ён першым прыняў Рэфармацыю. Мянушка яго – “апостал рэфармацыі”. Яго найвялікшы аўтарытэт і блізкасць да манаршага двара спрыялі масаваму пераходу шляхты ў пратэстантызм.. Свае творы яму прысвячаў Жан Кальвін. Дбаннем Мікалая Радзівіла Чорнага былі заснаваны друкарні ў Берасці, Нясвіжы. У друкарні Бярэсця за кошт магната выйшла ў 1563 г. так званая Радзівілаўская Біблія — пераклад кальвінісцкай Бібліі на польскую мову-першы ў РП. У другой, у Нясвіжы, у 1562г.“Катэхізіс” Сымона Буднага.

Большасць магнатаў перайшло ў кальвінізм, таму што ім да спадобы былі рэспубліканскія прынцыпы яго арганізацыі. Кальвінісцкія абшчыны (у адрозненне ад лютэранскіх) былі больш самастойнымі: іх свецкія апекуны (феадалы ці гараджане) вырашалі ўсе пытанні іх дзейнасці: вьібар міністраў (прапаведнікаў) абшчын, збор сродкаў на іх утрыманне.

Акрамя гэтага, магнаты падтрымлівалі кальвінізм у супрацьвагу каталіцкай Польшчы, ад саюза з якой яны адварочваліся.



Выказванні прадстаўнікоў рэфармацыі: «Хіба можна назваць хрысціянскім тое грамадства, дзе людзі валодаюцьнявольнікамі» (Якуб з Калінаўкі). «Бог жалеза стварыў не для таго, каб з яго рабіць мячы і дзіды, а для таго, каб выкоўваць косы, сякеры ды лемяхі» (Лаўрэнцій Крышкоўскі). «Розум — цудоўны дар боскі, дзякуючы якому мы адрозніваемся ад жывёл» (Ян Намыслоўскі). «Усё сам маю, не веру ў бога, не жадаю яго неба, не баюся пекла... не прызнаю боскі суд... Я не турбуюся аб лёсе свайго цела, а тым больш душы. Яна памерла разам са мной» (Каспар Бекеш).
Антытрынітарыі (арыяне) выступалі супраць “троіцы”. Ант. падзяляліся ў адносінах да сацыяльна-палітычных пытанняў падзяліліся на дзве плыні. Першая (левая) — асабліва крытычная, выступала супраць прыгнёту, нявольніцтва, дзяржаўнага насілля і войнаў, за ліквідацыю прыватнай уласнасці, феадальных прывілеяў і г. д. Другая (правая) — больш памяркоўная,— за паступовыя перамены ў феадальным грамадстве, маральнае і сапраўды хрысціянскае выхаванне і асветніцтва і пануючых саслоўяў і ўсяго насельніцтва. Найбольш вядомымі правымі арыянамі былі Сымон Будны і Васіль Цяпінскі.
Вялікае княства ратавала ад праследаванняў іншадумцаў з суседніх краін. Тут знайшлі сабе прытулак вальнадумец з Расійскай дзяржавы Феадосій Касой, прыхільнік рускай рэлігійнай плыні «несцяжацеляў» старац Арцемій, рускі першадрукар Іван Фёдараў. Але і ў княстве паступова пашыраўся антырэфармацыйны рух.

Вынікі Рэфармацыі ў ВКЛ.

Па-першае, Рэфармацыя садзейнічала таму, што да яе прымкнулі многія магнаты ВКЛ (Радзівілы, Сапегі, Хадкевічы і Глябовічы і інш.), якія з пазіцый дзяржаўнага патрыятызму імкнуліся ў перадлюблінскі перыяд засцерагчы Вялікае княства Літоўскае ад пашырэння ўплыву каталіцкай Польшчы і захаваць незалежнасць

Княства.

Па-другое, феадалы-пратэстанты ў час уздыму Рэфармацыі ў ВКЛ займалі многія вышэйшыя дзяржаўныя

пасады, перава жалі сярод паноў-рады, а ў 1569 г. складалі большасць сенатараў ВКЛ, прадстаўленых на вальным сойме Рэчы Паспалітай. Не без удзелу пратэстанцкіх магнатаў былі прыняты ў ВКЛ віленскі (1563 г.) і гарадзенскі (1568 г.) прывілеі, якія ўраўноўвалі ва ўсіх правах шляхту «хрысціянскай веры» і дазвалялі ёй прытрымлівацца любой хрысціянскай рэлігіі. У 1573 г. у Рэчы Паспалітай быў прыняты акт Варшаўскай канфедэрацыі аб свабодзе веравызнання, тэкст якога ўвайшоў у Статут Вялікага княства Літоўскага 1588 г.



Па-трэцяе, Рэфармацыя, пратэстанцкія школы, друкарні, пісьменніцтва садзейнічалі пашырэнню асветы ў грамадстве, раснаўсюджанню ідэй гуманізму, верацярпімасці, міралюбства. Рэфармацыя дазволіла пэўнаму колу насельніцтва ВКЛ азнаё-міцца са здабыткамі еўрапейскай культуры.

Галоўным вынікам Рэфармацыі ў ВКЛ можна лічыць тое, што яна адыграла прыкметную ролю ў развіцці і захаванні рллігійнай талерантнасці ў грамадстве, садзейнічала арганізацыі процідзеяння магнатамі-пратэстантамі ВКЛ палітычным і рэлігійным планам кіруючых колаў Польшчы.


Контррэфармацыя. Як вынікае з састаўной часткі слова контр (супраць), Контррэфармацыя — гэта рэлігійна-палітычны рух супраць Рэфармацыі. Ён разгарнуўся ва ўсіх краінах Еўропы, дзе пратэстанты мелі пэўны ўплыў. Пад кіраўніцтвам рымскіх пап і пры падтрымцы свецкай улады некалькіх заходнееўрапейскіх краін каталіцкая царква разгарнула бязлітасную барацьбу з Рэфармацыяй. У 40-х гг. былі створаны інквізіцыя і ордэн езуітаў, якія сталі асноўнымі сродкамі барацьбы з іншадумствам.

Усяленскі сабор у Трыдэнце (1545—1563 гг.) дэталёва распрацаваў рэлігійную дактрыну каталіцкай царквы і праграму дзеянняў.

У 1564 г. пад уплывам папскага нунцыя Камендоні кароль Жыгімонт ІІ Аўгуст (1548—1572 гг.) прызнаў дэкрэты трыдэнцкага сабора на сойме ў Парчаве і пагадзіўся на допуск сюды езуітаў.

Контррэфармацыя ў ВКЛ найбольш выразна выявілася ў формах

1) месіянерска-прапаведніцкай дзейнасці (пераважна сярод заможнай шляхты і магнатаў);

2) ў пашырэнні функцый і ўладанняў каталіцкай царквы ўтварэнні новых рэзідэнцый, касцёлаў, манаскіх ордэнаў;

3) узрастанні яе ўплыву ў палітычным жыцці дзяржавы.
Галоўнымі абаронцамі чысціні каталіцкага веравызнання ад пратэстаццкай ерасі ў ВКЛ, як і ва ўсёй Еўропе, сталі езуіты (Ордэн Сэрца Ісуса). “Чортавым семем” называў езуітаў Сымон Будны. Першыя «служкі Хрыста» з'явіліся ў ВКЛ у 1569 г.

Але найбольшую актыўнасць у асветніцкай дзейнасці з другой паловы XVIст. праяўлялі ў Бе-


ларусі езуіты. У хуткім часе тут была створана цэлая сетка езуіцкіх школ: у Полацку, Нясвіжы,

Оршы, Берасці, Пінску, Гародні, Новагародку і ў іншых гарадах і мястэчках. Пазней езуіцкія школы

ў такіх буйных цэнтрах, як Полацк, Гародня, Менск, пераўтварыліся ў калегіумы. Першы

калегіум утвораны ў Вільні ў 1570г. Першы калегіум на тэрыторыі Беларусі - у Полацку, у 1581г.Апошнія

давалі адукацыю амаль на універсітэцкім узроўні. Выкладчыкамі ў калегіумах былі людзі вядомыя.

У Полацку выкладаў паэтыку і рыторыку знакаміты паэт і педагог Мацей Казімір Сарбеўскі.

У Гародзенскім езуіцкім калегіуме з 41 педагога 7 мелі ступень прафесара.

У 1579 г. у Вільні была ўтворана Езуіцкая акадэмія, з правамі ўніверсітэта.


Галоўным вынікам наступу каталіцызму на праваслаўе стала заключэнне ў 1596 г. Берасцейскай уніі.
Уніяцтва ў Беларусі

1054 г. – раскол царквы на Праваслаўную і Каталіцкую.

Першыя спробы ажыццявіць царкоўную унію ў ВКЛ былі зроблены вярхамі Княства і Польшчы ў канцы XIV — першай палове XV ст. У 1396 г. з прапановай склікаць уніяцкі сабор у «рускіх» землях ВКЛ выступілі Ягайла і мітрапаліт Кіпрыян.

У сярэдзіне другога дзесяцігоддзя XV ст. перагаворы аб уніі з Канстанцкім усяленскім саборам каталіцкай царквы вялі Ягайла і Вітаўт. У 1418 г. Канстанцу наведала вялікае пасольства, якое ўзначальваў выбраны ў Наваградку новы кіеўскі мітрапаліт Цамблак.

Нарэшце ў 1439 г. на Фларэнційскім саборы царкоўна-рэлігійная унія была абвешчана. 22 сакавіка 1443 г. польскі кароль Уладзіслаў III выдаў прывілей, якім ураўноўваў правы уніяцкага і каталіцкага духавенства. Але Фларэнтыйская унія не знайшла шырокай падтрымкі ў праваслаўнага насельніцтва ВКЛ. ле пасля падзення Канстанцінопаля і крушэння Візантыйскай імперыі (1453 г.) многія аўтакефальныя (самастойныя) праваслаўныя цэрквы адмовіліся ад аб'яднання з каталіцкай.

Наступная спроба заключыць царкоўную унію ў ВКЛ была зроблена ўжо ў канцы XV — пачатку XVI ст. вялікім князем літоўскім Аляксандрам і мітрапалітам Іосіфам Булгарынавічам.


Прычыны ўтварэння ўніяцкай царквы:

  1. Палітыкі мелі на мэце аб'яднаць вакол вярхоўнай улады Рэчы Паспалітай усіх жыхароў гэтай краіны.

  2. З боку праваслаўных іерархаў: дабіцца ўзвышэння праваслаўнай царквы, вярнуць ей колішнюю моц. Ва ўмовах РП заняць месцы ў сенаце. ў другой палове XVI ст. праваслаўная царква была напалохана размахам рэфармацыйнага руху і апынулася ў глыбокім крызісе. У апошнія дзесяцігоддзі XVI ст. многія праваслаўныя і пратэстанцкія магнаты і шляхта пачалі пераходзіць ў каталіцтва, а потым ва ўлонне каталіцкай царк-вы пацягнуліся і некаторыя простыя вернікі. Таму частка пранаслаўнай іерархіі ВКЛ пры падтрымцы свецкай улады ВКЛ і Польшчы стала ініцыіраваць скліканне царкоўнага гаоорч., які б абвясціў аб стварэнні ў ВКЛ уніяцкай




  1. Каталіцкае духавенства бачыла ў аб'яднанні цэркваў перамогу над праваслаўем і магчымасць распаўсюўджвання каталіцтва ва Усходняй Еўропе.

Езуіт Антоніо Пасевін адзначаў: «Унія, а за ёй святое веравызнанне каталіцкае прыйдуць на Усход са Львова і Луцка, з Вільні і Полацка».

Этапы ўтварэння:


  1. У 1577г. на старонках кнігі езуіта Пятра Скаргі «Аб адзінстве царквы Божай» былі прапанаваны план і ўмовы уніі. Яны заключаліся ў тым, што мітрапаліт кіеўскі мусіў атрымаць бласлаўленне не ад канстанцінопальскага патрыярха, а ад папы рымскага. Праваслаўныя вернікі павінны былі прызнаць вяршэнства Рыма, але пры гэ-тым маглі захоўваць ранейшыя царкоўныя абрады.

  2. Апошнім штуршком да рэалізацыі ўтварэння ўніяцкай царквы стала ўтварэнне ў 1589 г. Маскоўскай патрыярхіі ў выніку наведвання Масквы канстанцінопальскім патрыярхам Ярэміем Уканцы1594г. уладыкі (епіскапы) уладзімірскі і луцкі Іпацій Пацей і Кірыла
    Тарлецкі патаемна склалі дэкларацыю аб уніі. Іх падтрымаў кіеўскі мітрапаліт Міхаіл Рагоза. Су-, праць уніі пасля пэўных ваганняў выступілі епіскап львоўскі Гедэон Балабан і перамышльскі Міхаіл Капысценскі, і больш рашуча значная частка праваслаўнай шляхты, духавенства і гараджан на чале з князем Канстанцінам Астрожскім.

  3. Пачатак 1595г. – Жыгімонт ІІІ дазволіў утварыць уніяцкую царкву.

  4. снежань 1595г. – Папа Рымскі зацвердзіў рашэнне (булу) аб неабходнасці ўтварэння уніяцкай царквы.

  5. кастрычнік 1596г. – Берасцейскі царкоўны сабор, які падзяліўся на прыхільнікаў і праціўнікаў уніі, адны і другія адлучылі праціўнікаў ад царквы. Прыхільнікі ўніі прынялі рашэнне аб утварэнні ўніяцкай (сін: грэка-каталіцкай) царквы.

Ва ўніяцкай царкве ад каталікоў было ўведзена:

  • падпарадкаванне Папе Рымскаму;

  • каталіцкі сімвал веры;

  • арган у храмах

Ва ўніяцкай царкве адправаслаўных пакінута: літургія (богаслужэнне)
Першапачаткова ўніцкая царква распаўсюджвалася гвалтоўна, зачыняліся праваслаўныя храмы, не давалі выконваць абрады і службу святарам, якія не прынялі ўніі. Асабліва моцна распаўсюджваў ўнію архібускуп Полацкі Іаасафат Кунцэвіч, што выклікала пратэсты праваслаўных і нават яе прыхільнікаў.

Прыхільнік уніяцкай ідэі вядомы палітычны дзеяч Леў Сапега ў 1622 г. напісаў адчайны ліст да Іасафата Кунцэвіча: «Здаецца, лепш і карысней было б для грамадства разарваць з гэтай няўрымслівай саюзніцай [уніяй], бо мы ніколі ў айчыне сваёй не мелі такіх звадак, якія нарадзіла добрапрыстойная унія”

У 1623г. Іаасафат Кунцэвіч быў забіты праваслаўнымі ў Віцебску, за што горад быў пазбаўлены магдэбургскага права, зрыта ратуша, актыўных удзельнікаў выступлення пакаралі смертнай карай.
У 1620—1630-ягг. кіруючыя колы Рэчы Паспалітай прызналі правы праваслаўнай царквы і спынілі жорсткі ўціск супраць яе. У 1632г. у Магілёве была адноўлена адзіная ў РП праваслаўная епархія. Разам з тым уніяцкія мітрапаліты ўнеслі значныя карэктывы ў сваю дзейнасцьі.

У сваю чаргу значныя рэформы, што былі ажыцціўлены ўніяцкімі мітрапалітамі Іосіфам Руцкім, Анастасам Селявай, Рафаілам Корсакам:



Меры, якія спрыялі росту аўтарытэта ўніяцкай царквы:

  1. Пачалася падрыхтоўка вопытных уніяцкіх святароў.

  2. Наладжвалася школьная адукацыя (стварэнне ўласнай сістэмы асветы).

  3. Ва уніяцкія цэрквьі ўвайшло роднае для вернікаў слова.

  4. Быў заснаваны манаскі ордэн Базыльянскі.


Чым жа можна растлумачыць такое хуткае распаўсюджанне уніяцкай царквы ў Беларусі? Адказ: 1) яна мела дзейсную падтрымку з боку правячых колаў. 2) уніяцкае кіраўніцтва прыклала вялікія намаганні для таго, каб уніяцкая царква па сваёй абраднасці не вельмі адрознівалася ад праваслаўнай (ва ўсякім разе да Замойскага сабора 1720 г., які некалькі наблізіў уніяцкую царкву да каталіцкай у гэтым сэнсе) і была цесна звязана з паўсядзённым жыццём простага народа; 3) літургічнай храмавай службе уніяты карысталіся польскай, царкоўна-славянскай, беларускай, і нават лацінскай мовамі. А ў звычайных адносінах з сялянамі і мяшча-намі, у пазацаркоўнай абраднасці яны размаўлялі з народаМ на беларускай «гаворцы».)

Пасля спынення афіцыйнай дзейнасці праваслаўнай царквы ў ВКЛ у 1596 г., амаль ці не адзінымі легальнымі асяродкамі праваслаўя ў Беларусі заставаліся праваслаўныя брацтвы. Гэта былі дабрачынныя і культурныя аб'яднанні (у асноўным гара-джан), якія ўзніклі ў канцы XVI — першай палове XVII ст. у Вільні і некаторых буйных гарадах Беларусі. Брацтвы выступалі супраць каталіцызму, уніяцтва і пратэстантызму, актыўна ўдзельнічалі ў царкоўна-рэлігійнай палеміцы. Асаблівую актыўнасць брацтвы праяўлялі ў культурна-асветніцкай дзейнасці, адкрывалі брацкія школы, друкарні.

Барацьба магнацкіх груповак у 2-й палове XVIIcт.
Магнаты, што мелі вялікія багацці, пачалі адыгрываць першую ролю ў кіраванні дзяр-жавай. Сойм станавіўся не месцам вялікай палітыкі шляхты, а месцам вядзення спрэчак паміж радавымі кланамі, у руках якіх зброяй станавілася магнацкая кліентэла. Што такое кліентэла? Кліентам уплывовы магнат называў прыслужлівага, пакорлівага шляхціца, што і жыў з яго ласкі і выконваў яго волю. Чым больш было ў магната прыхільных да яго шляхціцаў, тым большай была яго вага ў палітычным жыцці.


Барацьба груповак
1660-70-я гг. Радзівілы мелі перавагу і супраць іх выступілі Сапегі

2-я пал. 1670-х – 1-я пал. 80-х: Пацы мелі перавагу і супраць іх выступілі Сапегі

2-я пал. 1680-х. : Сапегі атрымалі істотную перавагу пры падтрымцы караля РП Яна ІІІ Сабескага. Супраць Сапегаў выступілі Агінскія і Вішнявецкія, бо Сапегі занялі ў ВКЛ усе значныя пасты: канцлера, гетмана і падскарбія. А калі ў другой палове 1680-х гг. Сапегі ўмацавалі сваё становішча ў Вялікім княстве Літоўскім, супраць іх агульным фронтам выступіла шляхта Вялікага княства Літоўскага, што групавалася вакол Агінскіх і Вішнявецкіх. Іх негалосна падтрымаў новы кароль РП Аўгуст ІІ Моцны (з 1696г.) Для барацьбы са сваімі праціўнікамі Сапегі, з’яўляючыся феадаламі ўпершыню ў гісторыі ВКЛ сфарміравалі і ўзброілі казацка-сялянскія атрады.

Магнаты, праціўнікі Сапегаў у 1700 годзе ў кравапралітнай бітве пад Алькенікамі разграмілі Сапегаў. Сапегі былі пазбаўлены ўсёй рухомай маёмасці, названы ворагамі Радзімы і прагнаны на межы ВКЛ.



ІІ Паўночная вайна 1700—1721гг.

У лістападзе 1699 г. манарх Аўгуст ІІ Моцны падпісаў антышведскі саюзны дагавор з Расіяй. Утварыўся “Паўночны саюз”, накіраваны супраць шведаў склалі: Расія. РП, Саксонія, Данія.


: download
download -> Аддзел бібліятэчнага маркетынгу Каляндар свят і знамянальных дат
download -> Аддзел бібліятэчнага маркетынгу Даты. Імёны. Падзеі. Каляндар свят
download -> Тлумачальная запіска
download -> М.І. Таранда, С. Б. Пазняк, А. Г. Смалей Лабараторная дыягностыка бактэрыяльных і мікозных інфекцый сельскагаспадарчай і хатняй жывёлы
download -> АЎтарскі курс лекцый “славянская міфалогія” Электронная версія
download -> Тэкст, набраны дробным шрыфтам, да вывучэння не абавязковы Усяго 72 пытанні
download -> Пакінуць след на зямлі
download -> Літаратурная Гомельшчына. Гомельскае абласное аддзяленне грамадскага аб’яднання
download -> Вучэбная праграма для агульнаадукацыйных устаноў з беларускай І рускай мовамі навучання


1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   ...   24


База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2019
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка