Не кожны горад можа пахваліцца 600-гадовай пісанай гісторыяй. А менавіта столькі год з часу першай пісьмовай згадкі аб Докшыцах спаўняецца ў 2007 годзе


Успаміны старажылаў Докшыц дазваляюць больш-менш дакладна рэканструяваць выгляд горада 1930-х гадоў. Таму зробім завочную экскурсію па Докшыцах таго часу



старонка8/11
Дата канвертавання15.05.2016
Памер1.78 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

Успаміны старажылаў Докшыц дазваляюць больш-менш дакладна рэканструяваць выгляд горада 1930-х гадоў. Таму зробім завочную экскурсію па Докшыцах таго часу.
Вуліца Барысаўская

Гэтая вуліца у часы Расійскай імперыі насіла афіцыйную назву Аляксандраўская, у часы Другой Рэчы Паспалітай - Пілдсудскага, зараз - Ленінская. Тым не менш, у даваенны час гараджане заўсёды называлі яе Барысаўскай.

На месцы сённяшняга ваенкамата быў будынак суда. У канцы вуліцы была амбулаторыя фельчара Шашко. Вуліцу, як і сёння, упрыгожвала Свята-Пакроўская царква. Каля царквы, пры скрыжаванні з вуліцай Манюшкі (Піянерскай) стаяў помнік Юзэфу Пілдсудскаму, каля якога на дзень незалежнасці, дзень канстытуцыі, а таксама ў дзень нараджэння і смерці Пілдсудскага стаяў пачэсны караул, узнімаўся дзяржаўны сцяг. (Да сённяшняга дня захаваліся два жалезныя слупкі ад былой агароджы помніка).

На месцы сённяшняга "Беларусбанка" стаяў будынак гарадскога магістрата. Бурмістрам горада быў у 1929 годзе Генрык Венцлавовіч (уладальнік маёнтка Норвідполле каля Таргуноў), пазней Жэгота (уладальнік фальварка Заручча каля Валасаткі), пасля яго Ян Гура, які кіраваў гарадскімі справамі да сумна вядомага верасня 1939 года, калі быў арыштаваны. Ян Гура, па ўспамінах старажылаў, вельмі патрабавальна ставіўся да чысціні і парадку ў горадзе. Кожную раніцу ён асабіста абыходзіў гарадскія вуліцы, і калі заўважаў каля чыйго-небудзь дома смецце, выпісваў штраф.

Далей у бок Рыначнай плошчы стаялі некалькі жылых дамоў, крама Мышкоўскага, рэстаран Клёнскага, крама тэкстылю Каганера. Перад Уланскім завулкам была аптэка яўрэя Сімы Каплан, за ёй - яшчэ адна крама, далей - дзяржаўная аптэка, у будынку якой працавала таксама дантыст Катовіч. Побач стаяў двухпавярховы гатэль “Варшаўскі” (уласнасць Камянковіча). Бліжэй да Полацкай вуліцы стаялі будынкі цырульні, дзяржаўнай манаполькі і чайныя Орчыка і Крэмера. Паміж завулкам Уланскім і вуліцай Полацкай стаяў “Дом Людовы” (“народны дом”) - накшталт сённяшняга дома культуры. Тут ставіліся тэатральныя пастаноўкі і канцэрты. Па суботах і нядзелях сюды прыязджаў вайсковы аркестр КОП з Будслава, а таксама яўрэйскі духавы аркестр з Глыбокага. Быў выпадак, калі ўвесь састаў аркестра, наслухаўшыся прапагандысцкіх плётак ад мясцовых падпольшчыкаў-камуністаў, пасля выступлення пайшоў праз мяжу ў СССР. Застаўся адзін яўрэй, Ісак Фрыдман, у якога была ў Докшыцах дзяўчына. Ён пайшоў да яе развітацца, сябры яго не дачакаліся і такім чынам ён пазбегнуў пакутаў ГУЛАГу, на якія былі асуджаны перабежчыкі. Па святах ставіў прадстаўленні мясцовы аматарскі тэатр. У Доме Людовым працаваў буфет, але, як успамінаюць старажылы, кошты там не ўстанаўліваліся, а дзейнічаў прынцып “хто колькі дасць”. Багатыя гараджане і паны на грошы не скупіліся і давалі ў некалькі разоў больш сапраўднай цаны. Частку сродкаў, атрыманых ад Дому Людовага, адміністрацыя горада накіроўвала на дапамогу дзецям маламаёмасных гараджанаў, якім куплялі вопратку ды абутак.

З другога боку вуліца Барысаўская была забудаваная пераважна прыватнымі жылымі дамамі. Была кузня, што належала Вайцяховічам. На перакрыжаванні з вуліцай Міцкевіча жыў урач Ільін. Далей размяшчалася майстэрня рымароў Бегуноў. На гэтым баку вуліцы размяшчаліся таксама дзве яўрэйскія крамы.

На скрыжаванні з вуліцай Манюшкі стаяў двухпавярховы будынак няпоўнай сярэдняй школы. Як успамінае былы вучань гэтай школы Мікалай Чысцякоў, у школе была абавязковая форма. Яна мела цёмна-сіні колер. Галаўным уборам у дзяўчат быў берэт з малінавым трохкутнікам, на якім быў адлюстраваны белы польскі арол, у хлопцаў - шапка-“канфедэратка” з гербам, нумарам класа і абрэвіятурай SP - „Szkoła powszechna” (“Школа агульнаадукацыйная”). Спартыўная форма мела бела-блакітны колер. У школе была арганізацыя “Гарцэжаў”. якія мелі іншую форму - дзяўчаты шэры касцюм і жоўты гальштук, хлопцы - зялёны касцюм. Адзін раз на год “Гарцэжы” ладзілі паходы ў Парэчча, куды дабіраліся па Бярэзіне на байдарках. Вучні малодшых класаў хадзілі ў паходы ў Параф’янава, на Варганскую гару. Усе прадметы ў школе выкладаліся на польскай мове, нават на перапынках настаўнікі патрабавалі ад вучняў размаўляць па-польску. Пры школе былі дзве бібліятэкі, бібліятэкарам была Марыя Чаховіч, якая вечарам і ў выхадныя дні працавала ў гарадской бібліятэцы. У школе дзейнічаў буфет, дзе штатных прадаўцоў не было, а іх функцыю выконвалі дзяжурныя вучні старэйшых класаў. Вучняў з бедных сем'яў забяспечвалі бясплатным харчаваннем. Многія заможныя гараджане адпраўлялі дзяцей вучыцца ў Глыбоцкую і Дзісненскую гімназіі. Навучанне было платнае, і таму дазволіць сабе вучыць дзяцей у гімназіі мог далёка не кожны.
Базарная плошча

Базарная плошча, а сёння плошча Палявога, тады была цэнтрам гарадскога жыцця. Як і ва ўсе часы, плошчу ўпрыгожваў касцёл. У 1926 годзе да Докшыцкай каталіцкай парафіі адносілася 2500 вернікаў. У 1926 -1930 гг. пробашчам быў кс. Францішак Цыбульскі, у 1930 – 1933 гг. кс. Зігмунт Зэйдзіс, у 1933 – 1935 гг. кс. Юзаф Возьны, у 1936 – 1938 гг. кс. Норберт Будзіслаў, у 1938 – 1940 гг. кс. Браніслаў Сладзінскі. Ад парафіі Докшыцы аддзяліліся парафія Зашчэсле, да якой адносіліся капліца ў Замошшы і касцёл у Крулеўшчыне і парафія Порплішча. Таму да канца 1930-х гадоў у Докшыцкай парафіі засталося ўсяго 1100 каталікоў.

Каля касцёла стаяў самы стары мураваны будынак горада. У ім былі дзве крамы, што гандлявалі тэкстылем. У падвале быў цэх па вырабу газаванай вады і напояў. Кожны аўторак на плошчы быў кірмаш. Акрамя таго, на плошчы былі чатыры гандлёвыя рады, у кожным з якіх было па восем крамаў. Плошча была шчыльна забудаваная з усіх бакоў, тут былі і іншыя гандлёвыя кропкі, у прыватнасці, два кніжна-газетныя кіёскі акцыянернага таварыства "Рух". З заходняга боку плошчы, на месцы сённяшняй канторы райспажыўсаюза, стаяў заезны дом.
Маёнтак Мікульскага

Нарэшце, з прыходам палякаў маёнтак Докшыцы Кароля Мікульскага апынуўся ў тым жа павеце, што і горад Докшыцы. Напачатку ён адносіўся да Параф’янаўскай гміны, а з 1925 года - да Докшыцкай.

Паводле апісання маёнткаў 1921 года, уладальнікам маёнтка Докшыцы быў Кароль Мікульскі, адміністратарамі - Тамаш Ючкавіч і Рыгор Куцель. Ворнай зямлі было 100 дзесяцін, лугу ІІ катэгорыі - 190 дзесяцін, пашы 172 дзесяціны, лесу 79 дзесяцін, вадаёмаў 5 дзесяцін, сядзіба займала 20 дзесяцін, дарогі - 5 дзесяцін, прадпрыемства (паравы тартак - 1,5 дзесяціны, няўдобіц - 134, 5 дзесяцін. У 1914 годзе ў маёнтку было 30 коней, а да 1921 года, пасля вайсковых рэквізіцый, іх колькасць скарацілася да 4. У маёнтку былі мураваны жылы дом памерам 22 на 14 метраў, драўляны - 10 на 6, абодва крытыя дахоўкай, тартак, некалькі дамоў для парабкаў, і шэсць гаспадарчых пабудоў.

Па ўспамінах старажылаў, каля сядзібнага дома было некалькі ліпавых алеяў, раслі кветкі. Тут жа расла лістоўніца, паглядзець на якую настаўнікі вадзілі навучэнцаў школы. Была прыгожая, дагледжаная сажалка. У маёнтку працавалі каля дваццаці сем’яў парабкаў. Па словах старажылаў, парабкі атрымлівалі ад пана жыллё, дровы, сена для каровы, 40 сотак агароду. За месяц працы парабак атрымліваў 8 пудоў хлеба і 2 пуды мукі (свіноўкі). У гарадской школе дзяцей з сем'яў парабкаў кармілі бясплатна. Працаваць даводзілася ад цямна да цямна, а рэлігійныя і нацыянальныя святы, а таксама нядзеля былі выхаднымі. Мікульскаму належаў млын з тартаком, на месцы сённяшняга хлебазавода, які ён набыў у Шэймана. Там былі таксама два габлявальныя станкі. Была ў Мікульскіх і маслабойка.

Па звестках за 1930 год, у маёнтку пражывалі 66 чалавек. У 1929 годзе Казіміру Мікульскаму належалі ў Докшыцкай гміне 540 гектараў зямлі. Частка зямель маёнтка Докшыцы знаходзіліся ў Порплішчанскай гміне. Там належалі Каролю Мікульскаму 500 гектараў зямлі, Зянону Мікульскаму – 300 гектараў. У верасні 1939 года Мікульскі застаўся ў Вільні, дзе пастаянна пражываў, а ў 1940 годзе ў яго маёнтку была створана машынна-трактарная станцыя (МТС), якая абслугоўвала навакольныя калгасы і бальніца на 40 ложкаў.

Напачатку нямецкай акупацыі Мікульскі вярнуўся ў свой маёнтак. У ім, па ўспамінах старажылаў, былі размешчаны галандскія салдаты, якія займаліся сельскай гаспадаркай. Раптам будынак, дзе яны размяшчаліся, згарэў. У гэтым западозрылі Мікульскага, тым больш што ён, па чутках, слухаў польскае радыё з Лондана, ненавідзеў немцаў і быў звязаны з іншымі людзьмі, якія мелі такія ж погляды. Пажар у маёнтку стаў фармальнай прычынай да таго, што 12 палякаў, у тым ліку памешчыкі Мікульскі і Жэгота былі арыштаваныя немцамі.

Пасля вайны ў маёнтку была размешчана МТС, пазней сельгастэхніка. З пабудоў маёнтка захаваўся толькі мураваны флігель у канцы вуліцы Даватара.
Вуліца Глыбоцкая

Па гэтай вуліцы, што ішла на поўнач, можна было трапіць у Глыбокае, Параф’янава і Крулеўшчыну. Вуліца Глыбоцкая ў часы Другой Рэчы Паспалітай насіла назву Віленская, а з 1940 года называецца Савецкая. У час нямецкай акупацыі яна насіла назву Вільноштрассэ. Вуліца мела такую ж даўжыню, як і зараз і была брукаваная. На вуліцы Глыбоцкай, асабліва яе правабярэжнай частцы, якая была забудаваная з абодвух бакоў, жыло шмат яўрэяў. Возера не было і дарога ішла на метры два ніжэй. Мост праз Бярэзіну быў драўляны. Рака вясной разлівалася і аднойчы, па словах старажылаў, нават змыла вадзяны млын, які стаяў на правым беразе вышэй маста. На правабярэжнай частцы вуліцы жылі фатограф Макс Гойц, каля яго - кравец Гілінсон. Пры павароце на Параф’янава быў так званы конны базар, дзе кожны аўторак адбываўся гандаль жывёлай. У мураваным будынку сённяшняй крамы жыў яўрэй Маркман, які быў даволі значным прадпрымальнікам. У сваім доме ён трымаў краму тканіны. Яго сястры належаў гатэль “Віленскі” на Рыначнай плошчы. За крамай да сённяшняга дня стаіць будынак былога склада, узведзены з камянёў і чырвонай цэглы. У самым канцы вуліцы, на пагорку стаяў дом дарожнага майстра, а на месцы АЗС - льнотрапалка яўрэя Маркмана. На месцы сённяшняга хлебазавода стаяў каменны млын з лесапілкай, які спачатку належаў Шэйману, пазней прададзены Мікульскаму. Шэйман разам з яўрэем Франкфуртам стварыў суполку “Шэйман С., Ёльк і Франкфурт” і збудаваў новы млын на вуліцы Полацкай. Зрэшты, нельга выключыць, што млын у Докшыцкай Слабадзе таксама заснаваны не адным Шэйманам, а суполкай, бо яна згадваецца ў 1921 годзе, хоць новы млын, па ўспамінах старажылаў, быў узведзены куды пазней. Будынак млына дайшоў да нас у змененым выглядзе як адзін з будынкаў хлебазавода.


Вуліца Полацкая

Вуліца Полацкая, якая да 1939 года насіла імя Касцюшкі, а сёння называецца Горкага - ці не самае старажытнае месца Докшыц. Якраз побач з ёй знаходзіцца пагорак са стромкімі схіламі, дзе шмат вякоў таму магло быць гарадзішча. На гэтым пагорку спрадвеку стаяла царква, а побач была феадальная сядзіба.

У часы Другой Рэчы Паспалітай вуліца Полацкая была брукаваная. Каля месца, дзе сёння стаіць аддзел архітэктуры райвыканкама, быў піўзавод Гордана, заснаваны ў сярэдзіне 19 стагоддзя. Піўзавод меў некалькі будынкаў - саладоўню, піваварню і ляднік. Завод меў уласную эмблему - выяву рака, што трымае ў кляшні куфаль піва. Піва, вырабленае ў Докшыцах, у дубовых бочках вазілі на продаж у Варшаву і Вільню (паспрабуйце сёння ўявіць у гэтых гарадах якую-небудзь прадукцыю докшыцкай вытворчасці!). У будынку стаялі вялізныя дубовыя чаны. Неяк адзін яўрэй захацеў паглядзець, колькі там піва, ды зваліўся і ўтапіўся. Каля піваварні была крыніца з вельмі чыстай вадой, якую выкарыстоўвалі для вытворчасці. Напачатку 1920-х гадоў у Горадана згадваецца і тартак, аднак пазней ён ужо не існаваў. Далей, там, дзе сёння Дом рамёстваў, была прыпісная царква Яна Багаслова, будынак якой стаіць і сёння. За ёй, у нізіне, да нашых дзён захаваўся дом, дзе калісь жыў праваслаўны святар. На іншым баку вуліцы стаяў будынак праўлення гміны. Побач з ёй была мясцовая турма, дзе адбывалі пакаранне арыштаваныя за адміністрацыйныя правапарушэнні. На месцы крамы “Юбілейнай” стаяла так званая “млечарня” - невялікае прадпрыемства па перапрацоўцы малака. За ёй быў паварот на Лапуты, каля якога стаялі каталіцкі і праваслаўны крыжы. У самым канцы горада, воддаль ад дарогі, і сёння стаіць будынак млына суполкі “Шэйман С., Ёльк і Франкфкурт”. Зрэшты, там быў не толькі млын, а яшчэ і лесапілка, а таксама электрагенаратар. Пры дарозе стаялі дамы ўладальнікаў млына, якія захаваліся і сёння. Недалёка за гарадской мяжой вуліца Полацкая выводзіла ў маёнтак Блонь, каля якога была развілка дарог - на Беразіно і Тумілавічы. На гэтай развілцы ў той час стаяў праваслаўны крыж.
Вуліца Даўгінаўская

У польскі час Даўгінаўская насіла назву Чвартакаў, у 1940 годзе была перайменаваная ў гонар Варашылава, а з 1950-х гадоў носіць назву Пушкіна. На ёй жылі пераважна хрысціяне. Гэта таксама адна з самых старажытных вуліц горада. На месцы, дзе сёння наводзіць сум пусты будынак былой гарадской лазні, тады стаяла пажарнае дэпо, знішчанае ў 1943 годзе жалезнякоўцамі. У 1930-я гады ў Докшыцах працягвала існаваць добраахвотніцкая пажарная каманда. Яе сябры не павінны былі плаціць страхоўку і мелі некаторыя падатковыя ільготы. Яны мелі сваю форму. У выпадку пажара кожны са сваім канём павінен быў з’явіцца ў пажарнае дэпо, запрагчы каня ў адну з павозак з бочкай вады, якія там пастаянна стаялі. Былі ў іх шэсць помпаў, мотапомпа, цэнтрабежка. Быў і аўтамабіль, але хутка пасля набыцця ён сапсаваўся і не рамантаваўся. Кожны год праводзілася свята пажарнікаў, на якое збіраліся пажарныя дружыны з усяго наваколля. Побач была амбулаторыя. На другім баку вуліцы і сёння стаць цагляны будынак, дзе жыла яўрэйка Рыва Элька Хацкель, якая трымала булачную. Калі там, дзе Даўгнаўская перасякаецца з Ветранай, звярнуць управа, трапляеш да вадаёма, створанага жаўнерамі КОП на месцы колішняй запруды вадзянога млына. У канцы вуліцы на правым баку былі старажытныя хрысціянскія могілкі. На іх была каталіцкая капліца Святога Міхала, разбураная ў 1967 годзе бальшавікамі. У 1930-я гады тут ужо не хавалі, але могілкі падтрымліваліся ў нармальным стане. У 1990-я гады на месцы могілак узведзены касцёл. За паўвярсты ад горада пры дарозе на Даўгінава знаходзілася месца, дзе пачынаецца рака Бярэзіна. Там раслі дзве бярозы, з пад якіх выбівалася крыніца. У гэтым месцы заўсёды стаяў драўляны ці гліняны кубак.


Вуліца Граніца

Такую назву насіла сённяшняя вуліца Чарняхоўскага. Звязана гэта, мабыць, з тым, што гэта была ўжо ускраіна горада. На ёй да 1939 года стаялі чатыры дамы. У 1940 годзе яна перайменаваная у Танкавую, а пасля вайны пачала называцца Чарняхоўскай.


Вуліца Параф’янаўская.

Калі ў часы Расійскай імперыі на былой рыначнай плошчы ў Докшыцкай Слабадзе падарожнік, які ехаў з Докшыц, зварочваў улева, на гасцінец, што вядзе на Параф’янава ды Ваўкалаты, ён адразу ж апынаўся ў іншай губерні. Паводле плана 1921 года, пры гэтай дарозе стаяў толькі адзін жылы дом, што адносіўся да сядзібы Мікульскага. Але Докшыцы пачалі расці і ў гэтым напрамку. На тапаграфічнай карце 1932 года гэтая вуліца яшчэ не пазначана, што сведчыць пра тое, што яна забудоўвалася ўжо ў 1930-я гады. Там было некалькі дамоў, крама, сінагога. Недалёка да вуліцы быў гліняны кар'ер, дзе пэўны час ішла здабыча гліны і выраб цэглы. Пазней савецкая ўлада спрабавала ўзнавіць вытворчасць цэглы. але марна. Пасля 17 жніўня 1943 года ў адным з будынкаў на ёй была размешчана нямецкая камендатура. У 1950-я гады Параф’янаўская была перайменавана ў вуліцу Карла Маркса. Пазней назва “Параф’янаўская” зноў з’явілася на карце горада. Так назвалі вуліцу, якая на Параф’янава на самай справе не вядзе.


Сядзіба ў Блоні

На усход ад Докшыц, каля развілкі дарог на Тумілавічы і Беразіно, знаходзіўся маёнтак Блонь, уласнасць Прушынскага. У ім таксама існаваў млын з дзвюмя піларамамі. Млын уяўляў сабой вялізны будынак з белай цэглы. Там вырабляліся шчытавыя домікі для лецішчаў, якія потым збіраліся на ўзбярэжжы Балтыйскага мора каля Гдыні і там прадаваліся. У 1928 годзе быў пастаўлены генератар, які даваў электрычнасць не толькі ў маёнтак, але і ў горад. Аднак з-за высокага кошту электрычнасць была недаступнай для большасці гараджанаў. У 1930-я гады згарэў сядзібны дом і пазней ён не адбудоўваўся. Млын з электрастанцыяй знішчылі ў лютым 1943 года партызаны. Немцы заснавалі ў маёнтку бальніцу, якая размяшчаецца ў гэтым месцы і сёння. Ніводнай старой пабудовы там не засталося.


Докшыцкія татары

З даўніх часоў у Докшыцах жывуць татары. Аб гэтым гаворыць нават назва вуліцы Татарская, якая ў 1950-я гады пачала называцца ў гонар Дзяржынскага - чалавека, з-за якога пралілося шмат крыві нявінных людзей. Татараў было каля 15 сем’яў. Шмат хто з іх займаўся апрацоўкай скур. Шаміль Гімбіцкі меў нават некалькі наёмных работнікаў. Ён жа шыў конскую збрую. Татары, нягледзячы на адарванасць ад сваёй гістарычнай радзімы, захоўвалі іслам. У Докшыцах пры вуліцы Палявога і сёння стаіць у змененым выглядзе будынак мячэці, узведзены ў 1925-26 годзе. На ускраіне Докшыц знаходзяцца старажытныя татарскія могілкі, дзе надпісы на надмагільных камянях зробленыя арабскімі літарамі. Трэба дадаць, што сёння татарскія могілкі - найбольш добраўпарадкаваныя ў Докшыцах, у адрозненне ад каталіцкіх і праваслаўных, дзе старыя магілы зарастаюць кустоўем.


Цыгане

У Свістаполлі каля Докшыц часта спыняліся цыганскія табары. Часам яны праводзілі тут цэлае лета. Зрэшты, як прыгадвае краязнаўца Мікалай Чысцякоў, яны не прыносілі аніякай шкоды гараджанам, бо яны хоць і займаліся крадзяжом, але не рабілі гэтага там, дзе жылі доўгі час. Некаторыя цыгане мелі добрыя адносіны з мясцовым насельніцтвам і нават зімавалі ў жыхароў вёскі Дубавое. Цыгане зазвычай хадзілі на конны рынак. Там, калі прадавец каня дасць ім грошы, яны расхвальвалі жывёлу, калі ж не, то ганілі яе так, што пакупнікі не хацелі купляць.


Праваслаўная царква ў часы Другой Рэчы Паспалітай

У часы Другой Рэчы Паспалітай дзяржаўнай рэлігіяй стала каталіцтва, але, тым не менш, значных абмежаванняў для праваслаўных не было. Дзяржава канфіскоўвала толькі зямельныя ўладанні, пры гэтым кожнай царкве пакідаліся 33 гектары. Такім чынам, быў канфіскаваны фальварак Чабаданы (150 дзесяцін). Па звестках за 1929 год, 100 гектараў ў Чабаданах належалі дзяржаве, а ў 1930-я гады, па словах старажылаў, яны былі прададзены. Царкоўныя землі каля Нябышына апынуліся па іншы бок савецка-польскай мяжы. У школах выкладаўся Закон Божы для праваслаўных дзяцей. З 1934 года быў выдадзены загад, які патрабаў выкладання Закона Божага на польскай мове, у некаторых цэрквах таксама пачалося ўвядзенне польскай мовы. Праваслаўная царква ў Польшчы атрымала аўтаномію ад Рускай Праваслаўнай царквы і стала называцца Польскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквой. Докшыцы сталі цэнтрам аднаго з благачынняў Віленскай епархіі, да якога адносіліся некалькі прыходаў у суседніх вёсках. Свята-Пакроўскі храм рамантаваўся два разы. У 1930 годзе намаганнямі Пляшчынскага і прыхаджан драўляная агароджа была заменена на каменную, а ў 1934 годзе да прыезду архіерэя Віленскага і Лідскага Феадосія каменная агароджа была пастаўлена з боку сённяшніх вуліцы Палявога і ваенкамата. Дзесці з 1928 года, калі пан Прушынскі паставіў у сваім маёнтку Блонь электрагенератар, электрычнае святло было праведзена і ў царкву.


Докшыцы ў 1929 годзе паводле “Księgi Adresowej Polski”.

Докшыцы

Горад, павет Дзісна, сядзіба суду, суд акуруговы Вільня, 3004 жыхары, 10 км станцыя Параф’янаў, лінія чыгуначная Маладзечна – Загацце, пошта, тэлеграф, тэлефон. Магістрат. Храмы: 1 каталіцкі, 2 грэцка-усходнія, 8 сінагог. Бойня гарадская. Кірмашы: агульныя кожны аўторак. Прамысловасць дрэваапрацоўчая, бровар, гарбарня, алеярня, тартакі, млын.



Бурмістр: Генрык Венцлавовіч.

Пажарная ахова добраахвотная.

Камендант: Эмануэль Каменц.

Урачы: Мукоўскі П, доктар.

Урачы-дантысты: Рубінштэйн Міна.

Урачы ветэрынарныя: Нарушэвіч Аляксандр.

Адвакаты: Курага-Скрага Юліян, Адляніцкі-Пачобут Леон.

Натарыусы: Раткевіч Зянон.

Акушэркі: Пазняк Людвіга.

Аптэчныя склады: Капяловіч С, Корбман М, Райхейсан А.

Аптэкі: Паўлоўскі А.

Банкі: “Банк кааператыўны” (“Bank Spółdzielczy”), Таварыства з абмежаванай адказнасцю “Яўрэйскі народны банк” (“żydowski bank ludowy Sp. z.o.o.”)

Жасцяншчыкі: Штрайхштэйн Л.

Гандляры: Аксерольд Х, Чухман А, Эпштэйн З, Фрыдман Ф, Глінхенхаўз С, Казінец Д, Клупт Х, Левітан М, Лулаў Х, Маркман М, Міндлін Ш, Паляк С, Розаў М, Розаў З, Рыўшын Х, Сосман Б, Шапіра Д, Тайц З, Гордан Д, Кацовіч Х, Каганер Е, Крэмер Х, Сакольнік Ф, Варкель П.

Бровары: Горданы J і Д.

Будаўніцтва: Малько Б.

Касоўскі Ш., Кугіель Ш, Варфман П.



Цесляры: Шмярковіч Л, Таргонскі Л.

Выраб галаўных убораў: Раскінд Х, Шульц М.

Салавей Р, Школьнік М.



Дрэва: Буднаў М.

Фельчары: Шашко А.

Фатаграфія: Гойц М.

Парыкмахерскія: Раскінд П, Вант Х.

Галантэрэя: Гейтэль Ф, Дзімерштэйн Р, Дыкман М, Эйнгорн Л, Фабрыкант Л, Фрыдман Б, Гіндлін С, Гонхман Ш, Готкін Б, Есін Л, Камянковіч Л, Кугіель З, Кузінец Б, Пліскін Х. Паляк Х, Школьнік Л.

Гарбарні: Якубоўскі А, Лебедзь А.

Пахаванні: Хіргер М.

Чайныя: Аншэлевіч Ф, Гітлін С, Патэнт Р, Паляк Р, Собаль А, Жалудкевіч А.

Гатэлі: Аншылевіч Ф, Вартман Б.

Пераплётчыкі: Розаў І,

Кавярні: Маркман С.

Спажывецкія тавары : Аксерольд Ш, Длугін Г, Фейгельман В, аддзяленне таварыства з абмежаванай адказнасцю “Гуртоўня Крэсовая”, Кастроль В, Сіагалевіч Г, Салавей Л, Шэйфер Х, Гілевіч і Капяловіч Х, Капяловіч Ш, Мельцэр Г.

Кааператывы: Кааператыў 1 батальёну Корпуса Охроны Пограніча.

Вугаль і шкіпідар: Вульфовіч М.

Кавалі: Барышонак В, Гітлін Х, Квачонак К, Розін І, Вайц А.

Краўцы: Беленьскі І, Цыперман В, Гіленсан Х, Есек Ш, Кацовіч К, Казінец М, Скібіцкі С, Зэльманаў З.

Кнігарні: Кісельгоф М, Соцман Б, аддзяленне акцыянернага таваыства “Рух”.

Лясы –эксплуатацыя: Батвінік Ф, Будаў і Эткін Р, Гутковіч І, Крэмер С і З, фірма “The Latwian Wood Trading”.

Лён: Фейгель і Капеловіч, Каплан J, Клупт З. Капяловіч С, Ліпкінд Д і Х, Серабранік Ш і J.

Трапанне льну: Візгаў.

Маляры: Зынгель А,

Мука: Беленькі Л, Пліскін А і Гілевіч Х.

Млыны: суполка “Шэйман С, Ёльк і Франкфурт”.

Насенне: Закрэўскі Ст, фірма “Ц. Ульрых”

Абутак: Чухман Ш, Дворкін А, Каган Б,

Алеярня: Шэйман С,

Пякарні: Хлаўновіч М, Голперын Г, Кугель Г, Левітан Е, Розаў Н, Шмерковіч Р,

Канцылярскія тавары: Кісельгоф М,

Піўныя: Фрыдман Л, Кацовіч Н, Стагалевіч С, Залкінд С.

Піва: Гордан J і Д.

Бюро просьбаў і тлумачэнняў: Ленгевіч І, Собаль J.

Рэстараны: Будніцкі Т, Высакінскі В.

Сельскагаспадарчыя тавары: сельскагаспадарча-гандлёвае таварыства з абмежаванай адказнасцю “Рольнік”.

Розныя тавары: кааператыў “Кулка Рольніча”.

Рыбалоўства: Клот А.

Мяснікі: Гоберман Г, Маркман С, Міндэль А, Мусін і Левіт, Зыскінд Ш і Гоберман.

Шкуры: Каган С, Кугель Ш, Леівтан З, Рэйтман Б, Шапіра Л, Шульц М, Тайц М, Зойданс І.

Смалярні: Гульковіч І.

Гандаль алкагольнымі напоямі: Алерка К, Пухоўскі J, Следзь J.

Прадукты: Алой Е, Хармас, Хлаўновіч М, Цыклін А, Дамескін С, Дукман М, Кац М, Каган П, Каменьковіч Л. Каплан А, Каплан П, Каплан Ш, Крэмер, Мірман С, Раскінд Х, Розенталь Р, Розін Ф, Розаў Ф, Розаў Г, Собаль J, Сасновік Х, Свідлер Р, Шапіра А, Шапіра М, Шапіра О, Школьнік Л, Вант Н, Варман Ш, Вульфовіч М, Гіндлін С, Ражноўская О, Зусьман Ф.

Сталяры: Шульман Ш.

Шаўцы: Фаліксан J, Есень М, Каплан Ш, Левін Д, Маткоўскі J, Шульц М, Завадскі J.

Нарэзка шкла: Баршай К.

Слесары: Клемантовіч А, Вульфавіч М.

Тартакі: суполка “Шэйман С, Ёльк і Франкфурт”.

Тытунёвыя вырабы: Діменштэйн А, Шлейфер Р.

Вяндліны: Пятроўскі J.

Воды газаваныя: Левіт М.

Заезды: Варфман Б.

Збожжа: Камяньковіч А.

Рамонт гадзіннікаў: Таубес М, Вант Р.

Гандаль агароднінай: Ліпкінд Д, Плавін Ф.

Жалеза: Клупт А, Крэмер С, Левітан С, Свярдлоў В.


1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2019
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка