Роля чацвёртага запавета ў гістарычным услаўленні Суботы цэрквамі Божымі [170]



старонка5/9
Дата канвертавання15.05.2016
Памер0.62 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9

Іспанская інквізіцыя





Іспанская інквізіцыя была накіравана на вызваленне дзяржавы ад так называемых іудазіруючых хрысціян. Яны былі названы маранамі (або свіннямі). З тэрміналогіі інквізіцыі і з дапамогаю каментараў мы ведаем, што яны не толькі паважалі Суботу, але адмаўлялі тройцу, святкавалі Святыя Дні, уключаючы выкуп грахоў, прытрымліваючыся законаў ежы. Эдзікт Веры раскрывае сродкі, пры дапамозе якіх можна было інтэфіцыраваць ератыкоў. У час праследванняў былі схоплены іудзеі і мусульмане, хаця праследаванні не былі накіраваны на іх, а толькі на Царкву Бога, якую яны іменавалі сабататамі, інсабататамі ці інсабатамі. Эдзікт караля Арагона Альфонса, які выганяў вальдэнсаў ці інсанабатаў з Іспаніі, прадстаўлены на старонцы 20 працы Усеагульнае распаўсюджванне цэркваў, трымаючых Суботу (№ 122).
Сэсіл Рот (Cecil Roth) у прадмове да сваёй працы “The Spanish Inguisition” (Robert Hale Ltd, London, 1937) зрабіў папярэджанне, згодна якому гісторыя паўтараецца, і кніга не прадугледжана як сатыра на падзеі, якія тады адбываліся ў Еўропе. Іудзейскія вучоныя зрабілі спробу развіць прадстаўленне аб іспанскай інквізіцыі як форме праследавання іудзеяў. Магчыма, што найбольш агідным скажэннем, нягледзячы на дасканалую абгрунтаванасць, выступае навейшая праца Б. Нетаніяху (The Origins of the Spanish Inguistion in Fitteenth Century Spain Random House, New York, 1995). Нетаніяху імкнуўся пераканаць чытача ў тым, што аб’ектам інквізіцыі абрана іудзейская абшчына, хаця гэта зусім не адпавядае ісціне, і вучоныя публічна контраргументавалі свае довады супраць гэтай пазіцыі. Рабіны гэтага часу недвусэнсоўна заявілі, што яны не іудзеі, а іменна хрысціяне. Яны не прадстаўлялі сабою іудзеяў, што прытварыліся хрысціянамі. Яны рэальна рэпрэзентавалі Царкву Бога.
Колькасць трыбуналаў Іспанскага святога ведамства ў канечным ліку склала пятнаццаць. Яны, упаўне ўкамплектаваныя чыноўнікамі і зброяй, дзейнічалі ў Барселоне, Кардове, Куэнку, Гранадзе, Ллеране, Лограно, Мадрыдзе, у Мурсіі, Сант’яга, Севільі, Таледо, Валенсіі, Вальядолідзе, Сарагосе. Яшчэ адзін трыбунал знаходзіўся на Балеарскіх астравах у Пальме (востраў Майорка).
Як найбольш страшэнныя і актыўныя акругі прадстаўлены Мадрыд, Севілья і Таледо, паколькі тут знаходзілася найбольшая колькасць Новых Хрысціян (як іх абазначаў Сэсіл Рот), актыўнасць якіх найбольш ярка праявілася ў Старай Кастыліі і Андалузіі, а зменшылася да мінімума пасля першых страшэнных вывяржэнняў у Каталоніі (Roth, ibid., Ch, The Unholy Office, p. 73). Канчаткова яна была скаардыніравана ў канцы пятнаццатаго стагоддзя пад аўтарытэтам цэнтральнага савета El Consejs de la Suprema y General Inguisicion, названага таксама La Suprema, які спачатку быў звязаны з Кастыліяй. Пры дапамозе чатырох важных дзяржаўных Саветаў, пад кіраўніцтвам Фердынанда і Ізабелы, а іменна Саветаў Дзяржавы і Фінансаў, а таксама Саветаў Кастыліі і Арагона, Савет інквізіцыі заняў сваё месца не для выканання нейкіх малаважных спраў каралеўскай улады (Roth, ibid., p. 74). У 1647 годзе ён выдаў загад, згодна якому ўсе прыгаворы ўсіх трыбуналаў павінны выносіцца на разгляд Савета інквізіцыі для праверкі. Такое рашэнне павінна было стрымаць непаддаючуюся апісанню суровасць праследаванняў на месцах. Яна ўзнікла з-за фундаментальных памылковасцей у разуменні сутнасці справы. Нетаніяху (The Origins of the Spanish Inguisition in Fitteenth Century Spain, pp. 440–459) у адносінах такіх памылак прымяняе сітуацыю, калі ўсе хібы розуму расцэньваюцца як ерась – у супрацьлегласць заверанню Аўгусціна, што я магу памыляцца, аднак я не ератык (De Trinitate, c. 3, п. 5–6). Інквізітар Юан де Торквемада (Juan de Torgnemada) падверг жорсткім нападкам Таледанскія разборы спраў па той прычыне, што паледане дэманстравалі непаслядоўнасць і абмяркоўвалі пытанні небіблейскага антысемітызму. Ён лічыў, што данае пытанне – такога ж узроўню, як нападкі Гамана (Haman) супраць Мордэкая (Mordecai) і яўрэяў (ibid., p. 449). У гэты час Торквемада вока ў вока сутыкаўся з праблемаю сутнасці Бога ў такім выглядзе, як яе разглядвалі валенсы. Таледане, гэдак жа сама, як гэта было наглядна зроблена і ў другіх месцах, прапанавалі для публічнага азнаямлення (publika fama) тэму (якая існуе, як мы яшчэ ўбачым, таксама і ў Валенсіі), згодна якой ератыкі, практыкуючыя абразанне, адмаўляюць сапраўднае набажэнства Хрыста, прытым адмаўляюць прысутнасць Яго цела ў прычашчэнні і г. д. (ibid., 444). Як сведчыць Тарквемадзе, таледане не паказалі, што вяртанне не можа рэалізавацца або шляхам індывідуальнай адвольнай споведзі, або з дапамогаю наіўных паведамленняў наконт сведчанняў, якія тлумачацца пасля прыняцця хрышчэння і згодна якім чалавек верыць усяму, акрамя таго, каму верыць сама Маці Царква (cf. Netanyahy, p. 444).Тарквемада закляйміў гэтыя абвінавачванні як фальшыва-ілжывыя і злонаўмысныя, якія дэманструюць гэтым самым няздольнасць усяго судовага разбіральніцтва (ibid., p. 445). З-за чаго гэта так атрымалася? Мы цвёрда ведаем, што валенсы практыкавалі ўнітарызм на працягу стагоддзяў. Адрозненне грунтуецца на субардынацыі боскасці Хрыста. А гэта значыць, што боскасць Хрыста зусім не адмаўлялася. Тым не менш на карту было пастаўлена нешта большае. Тарквемада сказаў, што Таледанскія судовыя разбіральніцтвы былі проста антысеміцкімі і што такі расізм не мае ніякага біблейскага абаснавання. Ён, такім чынам, быў вымушаны абвінаваціць такі зблуд, па магчымасці, у найбольш цвёрдых тэрмінах. Праблема заключана таксама ў факце, што падазронасці і допыты мелі сілу ажно да чацвёртага пакалення вернутых. Ён нападаў на гэтую прадпасылку, зыходзячы з поглядаў вернутых, якія датычаць другіх элементаў антытрынітарыяў. Абапіраючыся на гэта, ён паказваў сітуацыю як зблуд маніхейцаў сярод баснійцаў. Тарквемада сутыкаўся з праблемаю канвенсіі каралеўскай улады ўнутры Святой Рымскай Імперыі. Ён сказаў:
“У наш час з язычніцтва ў хрысціянства былі вернуты знакаміты кароль Польшчы, бацька цяперашняга караля, сумесна з вялікай колькасцю вяльможаў і бясконцым мноствам людзей толпа (Уладзіслаў II, раней вялікі князь Літвы Ягайліс, быў вернуты у 1386 годзе, калі ён стаў каралём. Ён быў бацькам Казіміра IV, які заступіў на прэстол у 1447 годзе). Крыху пазней, у час папы Яўгена IV, кароль Босніі і каралева, а таксама мноства другіх вяльможаў былі вернуты ў хрысціянства з маніхейскага заблудства (кароль Стэфаній Томас быў вернуты ў каталіцызм у 1445 годзе). Тым не менш амаль кожны дзень многія мухаммедане пераконваліся (у хрысціянскай ісціне). Гэта магло паслужыць вялікім скандалам і несумненным апаганьваннем святасці, калі мець на ўвазе, што на ўсіх гэтых людзей падала падазронасць у ідалапаклонстве і ў заблудствах, па крайняй меры, да чацвёртага пакалення, – за ўсё названае, якое яны і іх бацькі адстайвалі пэўны час” (Tractatus, pp. 54–55; cf. Netanyahu, p. 452).
Тарквемада напісаў трактат супраць Баснійскага багамільства (Symbolum pro informatione Manichaeorum, ed. N Lopez Martinez and V Proano Gil, 1958, p. 23, n. 68 and Netanyahu, n. 119). Тут мы бачым вынікі ўзаемазмешанасці ўнутры маніхейскага дуалізма, у якім паўлікане асноўвалі ўнітарыйскую веру. Царква гэтага часу была змята ў Геруегавіне і на поўначы (глядзіце таксама працу The General Distribution of the Sabbath-keeping Churches (№ 122). Праблема была відавочнай, але не для Нетаніяху. Да пятнаццатага стагоддзя вальдэнсы былі загнаны ў падполле да такой глыбіні, што ўжо, здавалася, яны ў выніку праследванняў знішчаны поўнасцю. Таледане, гэдак жа сама, як і другія, сталі настолькі празмернымі і тыранічнымі, што інквізіцыя пачала выкарыстоўваць іх для сістэматычнага семіцкага знішчэння. Такое знішчэнне ўсё ж падрывала пазіцыі дзейнасці царквы ў напрамку ўмацавання імперыі, і Тарквемада быў вымушаны супрацьстаяць гэтаму шляхам абмежавання крайнасцей, каб маглі быць эфектыўнымі некаторыя ўстойлівыя ўзаемадзеянні ўнутры імперыі, а вяртанне з язычніцтва ў хрысціянства выглядала б як дабро для тых, хто выступаў суб’ектам вяртання. Расізм і корыснасць інквізіцыі паставілі сваю моркву і гэтым самым стварылі пагрозу экспансіі. Тарквемада быў дастаткова разумным для таго, каб ведаць, якім мог бы стаць прысуд гісторыі. Пагэтаму ён быў вымушаны асаджваць інквізіцыю. У даным канкрэтным выпадку царква дазволіла яшчэ на працягу нават цэлых трох стагоддзяў трымацца гэтага напрамку супраць тых жа працэсаў і дактрын, існаванне якіх было падпарадкавана адмаўленню, а ў канечным выніку знішчэнню яе ўласнай улады (глядзіце Malachi Martin Decline and Fall of the Roman Church, Secker and Warburg, London, pp. 254 ff).

1   2   3   4   5   6   7   8   9


База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2019
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка