Установа адукацыі «Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны»


Запісана ў в. Хільчыцы Жыткавіцкага р-на Гомельскай вобл



старонка12/23
Дата канвертавання15.05.2016
Памер2.93 Mb.
1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   23

Запісана ў в. Хільчыцы Жыткавіцкага р-на Гомельскай вобл.


ад Мароз Анастасіі Архіпаўны, 1910 г.н.,

студэнткай Кошман Т.
На Юрэй ідзём на поле. Пяком каравай, наражаем яго ўсякімі цвятамі. Дзве доўгія жордкі чапляем, фартухі: адзін – зялёны, адзін – красны. Зайшлі на поле, выбралі самы густы загон жыта і бяромся ў кружок, пасярэдзіне каравай:
Зарадзі, Божа, жыто,

Да на новае лето.

А на жыто, на пшаніцу,

Да на ўсякую пашніцу.

Да падай, маці, ключы,

Да вары, маці, ключы.

Да до Бога творыці,

Да росіцу спусціці.


***

Вяду, вяду карагод,

Усе дзевачкі напярод,

А хлопчыкі за намі,

Моргаючы брывамі.

Запісана ў в. Хільчыцы Жыткавіцкага р-на Гомельскай вобл.

ад Шруб Марыі Пятроўны, 1925 г.н.,

студэнткай Бярдзічавец С.
Юр’е святкаваўся 6 мая. На свята по сялу вадзілі карагод. Бяруць граблі, вешаюць іх на два фартухі. У гэты дзень пякуць каравай. Адзін мужчына нясе граблі, другі – каравай.

Гэтыя два мужчыны станавіліся ў сярэдзіне, астатнія кругом, замыкаючы круг. Тыя, што ў крузе, па гадзіннікавай стрэлцы, тыя, што звонку – супраць. Гэты карагод звычайна вадзілі ў жыце:

Вяду карагод,

Сам Бог напярод.

Дзе карагод ходзіць,

Там жыта родзіць,

А дзе не бывае,

Там улягае.

Зарадзі, Божа, жыта

На новае лета.


Калі спявалі карагод, давалі людзі яйкі, грошы. За грошы паймалі гарманіста, а яйкі закопвалі ля хлява, каб вялася год жывёла. На Юр’е выганялі карову, каб выйшла на раку.

Запісана ў в. Рычоў Жыткавіцкага р-на Гомельскай вобл.

ад Рыдзецкай Г.М., 1932 г.н.
Юр’е – это празнік, на екі хазяева начыналі планіраваць сваю работу па хазяйству. Обычно ў эты дзень, 6 мая, людзі рабілі агляд сваёй зямлі, планіравалі, што дзе будуць садзіць. У еты дзень выганялі кароў на пашу. Первы дзень прыпасвалі ўсе вмесце, а на другі дзень гнаў той, кому чарга була. Стараліса выганяць так кароў, каб у понедзельнік не прышлосо кому-нібудзь гнаць одному, бо плохі дзень.

На Юр’я обрэзалі хвосты каровам. А некаторыя хазяйкі, як выганялі з двара кароўку, то клалі на землю ветачку свечонай вербы і стараліса паганяць кароўку свечонай ветачкай. Это, коб не зурочылі і не прыбіралі чаго.

Пастухі ўсе пазбіраюцца: і жанчыны, і мужчыны, і малые, наберуць еды, гарэлкі і замочвалі первы дзень прыпасвання кароў. Пелі песні разные застольные, беседные, хто екіе знаў.

Запісана ў в. Пухавічы Жыткавіцкага р-на Гомельскай вобл.

ад Субат Яўгеніі Пятроўны, 1952 г.н.,

студэнткай Купрацэвіч І.
На Тройцу ўсягда ўкрашалі хату і іконы клёнам і абавязкова ернікам. Насупраць кожнага акна ставілі ссечаныя бярозкі, а насупраць дзвярэй – дзве бярозкі па баках. І ўжо калі ішлі ў хату, то абязацельна гэтыя бярозкі (ля дзвярэй) абыходзілі. Калі ўсё ўкрашалі зелянінаю, то прыкмячалі: як за тры дня завяне, то лета будзе сухое. Калі Тройца праходзіла, бярозкі, клён, ернік знімалі і палілі ў печы, а не выкідвалі. Лічылі, што ўся гэтая зеляніна ад Бога дана.

Запісана ў в. Кольна Жыткавіцкага р-на Гомельскай вобл.

ад Гаўрыловіч Сцепаніды Цімафееўны, 1919 г.н.

(раней пражывала ў в. Навуць Жыткавіцкага р-на),

студэнткай Клочка А.
Троіца тут мела назву “прэстольный празнік”. Была ў вёсцы ікона з некалькіх ікон. Пеўчыя насілі ікону з хаты ў хату. У адной хаце ікона заставалася на год. Там і ўгашчаліся. Пелі песні разныя, народныя прыпеўкі, хто якія знаў.

Пераз празнікам ламалі клён і торкалі ў вокны, дзверы. У хаце на пол слалі явар. Па двары тожа раскідвалі явар. Гэта ўсё называлі “май украшаць”.

Моладзь пляла вянкі з кветак, з голек бяроз. Палілі ўсю ноч кастры, пелі. Вянкі гэтыя кідалі ў ваду і гадалі. Вызначалі вянкі: дзе яна, а дзе хлопец. Калі сплывуцца, то і дзяўчына з хлопцам будуць сустракацца, а калі не, то і не.

Запісана ў в. Пірэвічы Жлобінскага р-на Гомельскай вобл.


ад Сасны Лізаветы Карпаўны, 1912 г.н.,

студэнткай Марусавай Д.
Спачатку я раскажу тое, што ўдалося нам выведаць у старых людзей, як яны ў быту праводзілі русальны абрад. У абед абавязкова ў 12 гадзін жанчыны ішлі па вёсцы і выбіралі русалку. Русалкай выбіралі маладую дзяўчыну. Абавязкова прыгожую, з доўгімі валасамі. Потым ішлі за вёску, каб недалёка быў вадаём і поле, каб было куды правесці русалку. Русалку ўпрыгожвалі, плялі вянкі, дзяўчаты спявалі песні і потым прыводзілі ў жыта. А самі вярталіся на гэтае месца. Гулялі ў гульні, сабе плялі вянкі, рабілі пугала. Абавязкова рабілі пугала русалкі. Таксама ўпрыгожвалі галінкамі дрэў, вянкамі і запрашалі абавязкова жанчыну з вёскі, якая ведала лекавыя травы, збор якіх пачынаўся пасля Троіцы і ішоў да Купалля. Гэта гаворыць аб тым, што травы ў гэты час маюць лячэбны моц. І вось гэта бабуля праводзіла з дзяўчатамі гульні, а потым песні. Пасля абеду надвячоркам, калі ўжо пачынала заходзіць сонца, ішлі ў жыта і гукалі русалку. І абавязкова русалке прыносілі дар – або хусткі белыя, або анучы, хто сарочку. Развешвалі іх на галінках кустоў, каб задобрыць русалак, каб яны ахоўвалі русалку ад злых духаў і гэтак увесь тыдзень. У нядзелю пасля Троіцы святкуюць русалку. І гэта ўвесь тыдзень святочны – нельга працаваць на агародзе, нельга стукаць тапаром. Потым русалку “раздзявалі”. Запрашалі да сябе, але яна спачатку хоча каго-небудзь злавіць, заказытаць, але вось тая бабуля, якую запрашалі, абводзіць рысаю. Дзевушка была добрай русалкай. Абязацельна нада была задобрыць злых русалак. Русалка выходзіла з леса. Людзі знімалі з яе сарочку. Ёй астаўлялі яду і прыгаварывалі: “Ты, бабулечка Купрыянаўна…”.
Ты, бабулечка Купрыянаўна,

Абчарці нас залатым нажом,

Абсей нас ярым аўсом.
І бабуля абводзіла рысаю тых, хто ў крузе, “хто ў крузе, той наш, хто за кругам, той не наш”. Русалку запрашалі да сябе ў гурт, ішлі ў вёску. У вёсцы сустракалі бацькі той дзяўчыны, якую выбіралі русалкай. Гэта лічылася добрым знакам. Таму што дзяўчына ў гэтым годзе выйдзе замуж. Няслі пугала русалкі да вёскі і старэйшаму ў вёсцы дазвалялі захоўваць гэта пугала да наступнага года. І гэта пугала будзе ахоўваць вёску ад усяго дрэннага – урагану, падзяжу ската, а дзяўчаты свае вянкі “раздзявалі” і рассыпалі па ўсяму агароду, каб быў добры ўраджай – такая прыкмета. І вячэра была.

Пакуль русалка была ў жыце, дзяўчаты вешалі вяночкі на галінкі дрэў. Калі вяночак не завяне, то дзяўчына выйдзе замуж, ці будзе што-небудзь добрае ў яе жыцці. І наадварот, калі вяночак завяне, то будзе што-небдзуь дрэннае ў яе жыцці.


Русальная песня

На граной нядзелі,

Рана, рана,

Русалкі сядзелі,

Гу-гу-у-у.

Русалкі сядзелі,

А-а-а,

На Бога глядзелі.



Угу-у-у-у.

Ой, рана, ран-а-а,

На Бога глядзелі.

Гу-гу-гу.





1   ...   8   9   10   11   12   13   14   15   ...   23


База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2019
звярнуцца да адміністрацыі

    Галоўная старонка