В.І. Варанец беларуская мова медыцынская лексіка



старонка19/19
Дата канвертавання15.05.2016
Памер1.92 Mb.
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   19

Н


Набыты – приобретённый

Навародны – новорожденный

Надгорлік – надгортанник

Надплечнік - акромион

Надскурка – надкожица

Надузгуз - надмыщелок

Надхрасточніца – надхрящница

Наздра – ноздря

Наздравічны – внутрикостный

Напал - накал

Нараджаць- рожать

Наспель – насморк

Натуральныя ўмовы – естественные условия

Нахілы – сутулый

Нашча – натощак

Недакровіца – анемия

Недакроўнасць – малокровие

Недаўсціп – слабоумие

Неўспрымальнасць – невосприимчивость

Нітка – нить

Нітніца – марля

Нудзіць – тошнить

Нудзь - тошнота

Нутравы - висцеральный

Нутракрытніца – эпителий

Нутро – внутренности

Нырка – почка

Нюх – обоняние

Нямко - немой

Нястраўнасць – несварение




П


Павека – веко

Паветра – воздух

Павольнасць – расстройство желудка

Паглынанне – адсорбция

Падазронасць – мнительность

Падгардзёлак – подбородок

Паднябенне – нёбо

Падпаховы – подмышечный

Падстраўніца – поджелудочная железа

Падуздухі – подложечковая часть груди

Падучка – эпилепсия

Падчарэўны – подбрюшный

Падзь – полость рта

Падэшва – подошва

Пажыўны – питательный

Пазногаць – ноготь

Пазяхаць – зевать

Паказнік – указательный палец

Паляндра – чума

Паляруш – кондрашка, паралич, апоплексия

Паніклівасць – близорукость

Парадзіха - роженица

Парожняя кішка – тощая кишка

Парушынка – соринка

Парушэнне – нарушение

Пархі – мокрый и гнойный лишай

Пасака – лимфа

Пастава – осанка

Патыліца – затылок

Паўкуля – полушарие

Паўнепрытомнасць – полуобморок

Паха – подмышки

Пахвіна – пах

Пахно – испражнения

Пачынак – веретено (мышечное)

Пашкоджанне – повреждение

Пелькі – груди (женские)

Перакісленне – ацидоз

Пераноссе – переносица

Персцянец – безымянный палец

Першахрыбетка - атлант

Печань – печень

Пітны – питьевой

Пласт – слой

Плодавыганяльны – плодоизгоняющий

Плоцевы – половой

Плоць – пол

Повязь – повязка

Позірк – взгляд

Поўсцінка - ворсинка

Похва – влагалище

Пошасць – эпидемия

Правод – канал

Празарока – роговица

Празяба – простуда

Прамежжа – промежность

Прамежкавы – межуточный

Прамень - луч

Прамянёвая косць – лучевая кость

Пранцы – сифилис

Пранікальная - прободающая

Працаздольнасць – трудоспособность

Прывесак - придаток

Прыдалонне – запястье

Прымета – признак

Прысенак – преддверие

Прысеначны - вестибулярный

Прысэрцак – предсердие

Прышчэпка – прививка

Прэласць – опрелость

Псіхічнахворы – душевнобольной

Пунсовы - алый

Пухір – волдырь

Пухірык – альвеола

Пылка – жгут

Пырскаць – брызгать

Пырскі – брызги

Пякотка – изжога

Пялённіца – фасция

Пярэсмык – перешеек



Р


Рабацінне - веснушки

Рабро – ребро

Радзімка – родимка

Раёк - радужка

Разачка – гастрит

Развіццё – развитие

Разгалінаванне – разветвление

Раздвой - бифуркация

Ракаўка – раковина

Раматус – ревматизм

Раменніца - ключица

Рамёнак – плечевая кость

Рамонак - ромашка

Ранка – ссадина

Раптам – внезапно

Раскеліна – язва

Распластанне сухажыльнае – апоневроз

Ратаваць - спасать

Роспалаць – вскрытие (трупа)

Рухальны – двигательный

Ручнік - полотенце

Ручыца – кисть руки

Рэпка – чашечка (надколенник)

Рэчыва – вещество



С


Садно – ушиб

Сальмяк – нашатырь

Самаадчуванне – самочувствие

Самагубства - самоубийство

Самасны - автономный

Саміца – самка

Сапель – сопля

Сараматны – пудендальный

Сваяк - родственник

Сверб – зуд

Свердзел - бурав

Свідраванне - сверление

Свішч – фистула

Своечасова – вовремя

Святаяннік - зверобой

Серка – сера (ушная)

Сеткавіца – сетчатка (retina)

Сівы - седой

Сіняк – ссадина

Сіпаты - осиплый

Скальпаль – скальпель

Сківіца – челюсть

Складаны - сложный

Склізень – полип

Склізь – слизь

Скронь – висок

Скула – чирей

Скура – кожа

Скуравінка – крайняя плоть

Скурны – кожный

Слабы – хилый

Сланечнік - подсолнечник

Слізганне - скольжение

Слізніца – слизистая оболочка

Сліна – слюна

Слупняк – столбняк

Слых – слух

Смага – жажда

Смак – вкус

Смурод - вонь

Смуродны - зловонный

Смярза – флюс

СНІД – СПИД

Соступ – смещение

Спадчыннасць – наследственность

Спагада - сострадание

Спалечнік – пациент

Спарон – аборт, выкидыш

Спахаловы – психически больной

Спохват – пароксизм

Спрыца – шприц

Ссанне – сосание

Стажок - конус

Сталы – взрослый

Стан непрытомнасці – обморочное состояние

Стогн - стон

Страваванне – пищеварение

Стрававод – пищевод

Страта крыві – кровопотеря

Страўнік – желудок

Струпля – проказа

Стрыечны - двоюродный

Стужка - лента

Ступня – стопа

Судзіна - сосуд

Сузок – мыс

Сукупленне - коитус

Сулейка - воронка

Сулонь – пазуха

Сумяшчальнасць – совместимость

Суніцы - земляника

Супрацьгнільны – противогнилостный

Сутарга – конвульсия, судорога

Сухоты – бугорчатка, туберкулёз

Схіл - скат

Сціскач – зажим

Сцягніца – бедренная кость

Сцягно – бедро

Счын - створка

Сып – сыпь

Сыроватка – сыворотка

Сэрцабіццё – сердцебиение

Сядальніца – седалищная кость

Сярпок сустаўны - мениск

Сярэднік – средний палец

Т


Талерка - тарелка

Тапелец - утопленник

Твар – лицо

Тканка – ткань

Тлумачэнне - объяснение

Тлушч – жир

Тлушчак – жировик

Тракт – путь

Труна - гроб

Трутны – ядовитый

Труць – яд

Трызна – бред

Трызніць – бредить

Тулава – туловище

Турботны - беспокойный

Тутніца – аорта

Тхліна - тухлость

Тытунь - табак

Тэрмінова - срочно

У


Увабраная доза – поглощённая доза

Удушша – одышка

Удых – вдох

Узбуджальнасць – возбудимость

Узбуджальнік – возбудитель

Узбуджэнне – возбуждение

Узвышша - возвышение

Узгуз – мыщелок

Уздоўж - вдоль

Узрост – возраст

Улік - учёт

Улонне – утроба (матери)

Ускладненне – осложнение

Усмоктванне – абсорбация, всасывание

Утварэнне – образование

Ушчыльненне - уплотнение



Ф


Фельчар – фельдшер

Х


Харкоціна - мокрота

Харчаванне – питание

Хвароба – болезнь

Хваробатворнасць – болезнетворность

Хвасцец – копчик

Хіра – недомогание

Хіры - недомогающий

Хлорная вапна – хлорная известь

Храсткаваты – хрящеватый

Храсток – хрящ

Хроп - храп

Хрыбетка – позвонок

Хрыбетніца – позвоночник

Хрыпка - хрипота

Хустка - платок

Ц


Цвердавіца – склера

Цвіль - плесень

Цемечка – родничок

Ціск – давление

Цукар – сахар

Цыбуліна - луковица

Цыбуля - лук

Цыкаль – цикл

Цэдаль – фильтр

Цэўка – уретра

Цягліца – мышца

Цяглічны – мускульный

Цяжарнасць – беременность

Ч


Чад – угар

Чалавекаведанне – антропология

Чалясніца – предстательная железа

Чапец – сальнік

Чаровы – кишки

Частасць – частота

Чачок - крючок

Чуйнік – датчик

Чырвань – краснота

Чырвонка - краснуха

Чэляс – член (половой)

Ш


Шал – безумие

Шалуды – зудящий лишай

Шафа - шкаф

Шво – шов

Шкарлятына – скарлатина

Шкарупа - кора

Шкілет – скелет

Шкло - стекло

Шкода – вред

Шкробут – цинга

Шлуначак - желудочек

Шкрофул – золотуха

Шнар – рубец

Шпікавішча – костномозговая полость

Шпульга - блок

Штодзённы - ежедневный

Штучны – искусственный

Шчапа – сухожилие

Шчупеніць – зондировать

Шчупень – зонд

Шчыкалатка – лодыжка

Шчыліна – щель

Шчытападобная залоза – щитовидная железа

Шыйны - яремный

Шыпшына - шиповник

Шыя – шея



Ю


Юр – эрекция

Я


Яблык (вочны) - яблоко

Ядро – семенная железа

Яйцо - яичко

Яміна – впадина


ЛIТАРАТУРА




  1. Адамовіч Я.М., Акаловіч Л.А., Берднік С.К. і інш. Беларуская мова. У 2 ч. – Мн.: Выш. шк., 1998.

  2. Арашонкава Г.У., Булыка А.М., Люшцік У.В., Падлужны А.І. Тэорыя і практыка беларускай тэрміналогіі. – Мн.: Бел. навука, 1999.

  3. Беларуская навуковая тэрмінолёгія. Вып. 13. Nomina anatomica albaruthenica. Вып. 2. / Ін-т Беларускае культуры. Мэдычная сэкцыя. Аддзел першы. Сэрыя V. Кніга 13.- Менск, 1927.

  4. Беларуская навуковая тэрмінолёгія. Вып. 20. Nomina anatomica alboruthenica. Вып. III. / Беларус. Акад. навук. Аддзел гуманіт. навук. Ін-т навуковае мовы. Аддзел першы. Сэрыя V. Кніга 20.- Менск, 1929.

  5. Кавалёва М.Ц., Падгайскі Л.П.. Беларуская мова.: Дапам. Для вучняў стар. кл. – Мн.: Нар.асвета, 1991.

  6. Михневич А.Е. Русско-белорусский разговорник. – Мн.: Выш. шк., 1991.

  7. Смольская Т.М. Хрышчановіч Л.У. Беларуская мова. Юрыдычная лексіка. Мн.: ТэтраСістэмс, 2006.

  8. Юрэвіч А.К. Стылістыка беларускай мовы. – Мн.: Выш. шк., 1983.


СЛОЎНІКІ


  1. Байкоў М., Некрашэвіч С. Беларуска – расійскі слоўнік.- Менск, 1926.

  2. Вучэбны тэрміналагічны слоўнік па скурных і венерычных хваробах: Да практычных заняткаў студэнтаў / Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі інстытут. Кафедра дэрмата-венералогіі. Кафедра замежных моў; Склад. П.Д.Гуляй, У.С.Царыковіч, Д.К.Кандрацьеў, В.І.Варанец, І.І.Груль.- Гродна, 1992.

  3. Воронец В.И. Русско-белорусский медицинский словарь. – Гродно: ГрГМУ, 2005.

  4. Друян Л.И. Краткий терминологический словарь для медицинских сестёр.- Мн.: Вышэйшая школа, 1992.

  5. Ластоўскі В. Расійска – крыўскі ( Беларускі) слоўнік.- Коўна, 1924.

  6. Русско-белорусский медицинский словарь. Опыт словаря-справочника / Республиканская научная медицинская библиотека. Сост. Е.Ф.Горелова, Н.Д.Гололоб, Л.И.Подорская, Г.Г.Ракеева, З.М.Чумарина.- Мн. 1993.

  7. Русско-белорусский словарь / Под ред. Я.Коласа, К.Крапивы, П.Глебки.- Мн.: Беларуская энцыклапедыя, 1998.

  8. Слоўнік беларускіх гаворак паўночна-заходняй Беларусі і яе пагранічча ( у 5-ці т.).- Мн.: Навука і тэхніка, 1979.

  9. Слоўнік гаворак цэнтральных раёнаў Беларусі ( у 2-х т.) / Пад рэд. Е.С.Мяцельскай.- Мн.: Універсітэт, 1990.

  10. Станкевіч Я. Белорусско-русский (Великолитовско-русский) словарь.- Нью-Йорк.

  1. Стасевіч А., Варыёцкі С. Кароткі расейска-беларускі фізыялягічны слоўнік.- Менск: Тэхналогія, 1993.

  2. Сцяшковіч Т. Слоўнік Гродзенскай вобласці.- Мн.: Навука і тэхніка, 1983.



ЗМЕСТ
Агульныя звесткі аб мове…………………………………………………………3

Беларуская мова і мовы свету....................................................................................3

Развіццё беларускай мовы..........................................................................................4

Беларуская літаратурная мова і дыялекты................................................................6

Кірыліца і лацінка........................................................................................................6

Паўтарэнне..................................................................................................................9

Арфаграфія...................................................................................................................9

Скланенне назоўнікаў...............................................................................................13

Правапіс прыметнікаў...............................................................................................17

Правапіс лічэбнікаў...................................................................................................17

Правапіс займеннікаў................................................................................................18

Правапіс дзеясловаў..................................................................................................18

Правапіс дзеепрыметнікаў........................................................................................20

Правапіс прыслоўяў..................................................................................................20

Правапіс часціц не (ня), ні........................................................................................21

Практычныя заданні .................................................................................................21

Стылі мовы...............................................................................................................23

Афіцыйна-дзелавы.....................................................................................................23

Навуковы....................................................................................................................25

Публіцыстычны.........................................................................................................26

Гутарковы...................................................................................................................26

Мастацкі.....................................................................................................................27

Беларуская медыцынская тэрміналогія ............................................................28

Шляхі развіцця беларускай медыцынскай тэрміналогіі........................................29

Асаблівасці перакладу на беларускую мову......................................................30

Словы з калькаваным перакладам і ўласнабеларускія...........................................31

Медыцынская дакументацыя...............................................................................42

Медыцынская карта стацыянарнага хворага..........................................................42

Медыцынская карта дзіцяці.....................................................................................44

Накіраванне на мікрабіялагічнае даследаванне.....................................................47

Тэрміновае паведамленне.........................................................................................48

Моўны этыкет..........................................................................................................49

Вымаўленне галосных..............................................................................................49

Вымаўленне зычных.................................................................................................49

Вымаўленне спалучэнняў зычных...........................................................................50

Структура аховы здароўя......................................................................................50

Гонар беларускай медыцыны...............................................................................57

Багданоўскі Я.І...........................................................................................................57

Гамаліцкі М.Л............................................................................................................57

Гібенталь К.І..............................................................................................................58

Грум-Гржымайла К.І.................................................................................................58

Наркевіч-Ёдка Я.А.....................................................................................................59

Пелікан В....................................................................................................................59

Пракапчук А.Я...........................................................................................................59

Чачот А.А...................................................................................................................60

Ясінскі Ю...................................................................................................................60

Тэксты для пісьмовага перакладу.......................................................................61

1. Острый инфекционный гепатит……………………………………………….61

2. У больного нефрит ……………………………………………………………..62

Острый нефрит………………………………………………………………….62

Хронический нефрит……………………………………………………………62

3. Острый холецистит……………………………………………………………...63

Хронический холецистит………………………………………………………..63

4. У больного бронхит……………………………………………………………...64

5. У больного гастрит………………………………………………………………65

6. Лечебное питание при хроническом гастрите…………………………………65

7. У больного желчнокаменная болезнь…………………………………………..66

8. У больного инфаркт миокарда………………………………………………….67

9. У больного стенокардия…………………………………………………………68

10. У больного язвенная болезнь желудка и двенадцатиперстной кишки……..69

11. Уход за кожей больного………………………………………………………..71

12. Алкоголь в клетке………………………………………………………………72

13. Если у вас болит голова………………………………………………………..73

14. Планирование сестринской службы…………………………………………..73

Тэксты для вуснага пераказу...............................................................................75

1. Навошта ў хаце парог?..........................................................................................75

2. Градуснікі за акном падманваюць!.....................................................................76

3. Гродна – і меч, і воля, і слава..............................................................................77

4. Чаму трэба дбаць ад чыстаце..............................................................................79

5. Здымайце на ноч заручальны пярсцёнак...........................................................80

6. Хірургія.................................................................................................................81

7. Твардоўскі і вучань..............................................................................................83

8. Заручыны...............................................................................................................84

9. Гродзенская медыцынская акадэмія..................................................................86

10. Стальное горла...................................................................................................87

11. Цынкавыя хлопчыкі...........................................................................................88

Кароткі руска-беларускі, беларуска-рускі медыцынскі слоўнік...................90

Руска-беларускі медыцынскі слоўнік......................................................................90

Беларуска-рускі медыцынскі слоўнік....................................................................108

Літаратура...............................................................................................................126

Слоўнікі...................................................................................................................126

Змест.........................................................................................................................127

Вучэбнае выданне




Варанец Вiктар Iванавiч

БЕЛАРУСКАЯ МОВА

Дапаможнік для студэнтаў лячэбнага, педыятрычнага, медыка-псiхалагiчнага, медыка-дыягнастычнага факультэтаў
Адказны за выпуск: І.Г. Жук
Камп’ютэрная верстка: А.В. Яроцкая

Карэктар: Л.С. Засельская

Здадзена ў набор. Падпісана да друку.

Фармат 60х84/8. Папера афсетная.

Гарнітура Таймс. Друк RISO.

Ум. друк. арк.. Вуч.-выд. арк. 3,82. Тыраж 200 паас. Заказ


Установа адукацыі «”Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі універсітэт”

ЛІ № 02330/0133347 ад 29.06.2004. Вул. Горкага, 80, 230009, Гродна.


Надрукавана на рызографе ў выдавецкім аддзеле

ўстановы адукацыі “Гродзенскі дзяржаўны медыцынскі універсітэт”



вул. Горкага, 80, 230009, Гродна.




1 Казка ўзята з падручніка “Лямантар” – Нью-Йорк, 1964г.

1 Некаторыя навукоўцы да першага скланення адносяць і назоўнікі мужчынскага роду з канчаткам –а (-я)

1 Русско-белорусский словарь под ред. Я. Коласа, К. Крапивы, П. Глебки.- Мн., 1994.

1 У тэксце захоўваецца правапіс і мова арыгінала.

1 Часуча – густая шаўковая тканіна паладнянага перапляцення, звычайна жаўтавата-пясочнага колеру.

2 Карболка – раствор карболавай кіслаты (разм.).




Поделитесь с Вашими друзьями:
1   ...   11   12   13   14   15   16   17   18   19




База данных защищена авторским правом ©vuchoba.org 2020
звярнуцца да адміністрацыі

войти | регистрация
    Галоўная старонка


загрузить материал